İlk fiyatı P olarak alalım. Önce a % zam yapılınca fiyat P ⋅ ( 1 + a 100 ) Sonra yeni fiyat üzerinden b % indirim yapılınca son fiyat P ⋅ ( 1 + a 100 ) ⋅ ( 1 − b 100 ) Son fiyat, ilk fiyata göre 5 % artmış olduğundan P ⋅ ( 1 + a 100 ) ⋅ ( 1 − b 100 ) = P ⋅ 21 20 Buradan (her iki tarafı P ile sadeleştirip) şu eşitliği elde ederiz: ( 1 + a 100 ) ⋅ ( 1 − b 100 ) = 21 20 Paydaları kaldırmak için düzenleyelim: 100 100 ⋅ 100 100 → 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 Eşitliği doğrudan çarpıp paydaları yok edelim: 100 100 100 + a 100 ⋅ 100 − b 100=21 20 Her iki tarafı 10000 ile çarpalım: ( 100 + a ) ( 100 − b ) = 21 20 ⋅ 10000 Sağ taraf: 21 20 ⋅ 10000=10500 Dolayısıyla ( 100 + a ) ( 100 − b ) = 10500 Verilen diğer koşul: a − b=10Buradan b=a− 10 Bunu çarpım denkleminde yerine yazalım: ( 100 + a ) ( 100 − ( a − 10 ) ) = 10500 Parantezi sadeleştirirsek: ( 100 + a ) ( 110 − a ) = 10500 Açalım: ( 100 + a ) ( 110 − a ) = 11000 + 10 a − a 2 Eşitliği kurup bir tarafa toplayalım: 11000 + 10 a − a 2=10500 a 2 − 10 a − 500=0 İkinci dereceden denklemi çözelim: a=10± 10 2 + 4 ⋅ 500 2 a=10± 2100 2 2100=100 ⋅ 21=10 21 Bu durumda a=10± 10 21 2=5 ( 1 ± 21 ) Yüzde artış olduğu için a pozitif olmalıdır; bu nedenle a=5( 1 + 21 ) Dolayısıyla doğru şık: A
İlk fiyatı olarak alalım.
Önce zam yapılınca fiyat
Sonra yeni fiyat üzerinden b% indirim yapılınca son fiyat
P⋅</mo><mn>1</mn><mo>+</mo><mfrac><mi>a</mi><mn>100</mn></mfrac><mo></mo><mn>1</mn><mo>+</mo><mfrac><mi>a</mi><mn>100</mn></mfrac><mo></mo><mn>1</mn><mo>+</mo><mfrac><mi>a</mi><mn>100</mn></mfrac><mo>⋅(1−b100) Son fiyat, ilk fiyata göre 5% artmış olduğundan
P⋅</mo><mn>1</mn><mo>+</mo><mfrac><mi>a</mi><mn>100</mn></mfrac><mo></mo><mn>1</mn><mo>+</mo><mfrac><mi>a</mi><mn>100</mn></mfrac><mo></mo><mn>1</mn><mo>+</mo><mfrac><mi>a</mi><mn>100</mn></mfrac><mo>⋅(1−b100)=P⋅2120 Buradan (her iki tarafı P ile sadeleştirip) şu eşitliği elde ederiz:
</mo><mn>1</mn><mo>+</mo><mfrac><mi>a</mi><mn>100</mn></mfrac><mo></mo><mn>1</mn><mo>+</mo><mfrac><mi>a</mi><mn>100</mn></mfrac><mo></mo><mn>1</mn><mo>+</mo><mfrac><mi>a</mi><mn>100</mn></mfrac><mo>⋅(1−b100)=2120 Paydaları kaldırmak için düzenleyelim:
100100⋅100100→100100
100100
100100
100100
100100
Eşitliği doğrudan çarpıp paydaları yok edelim:
100100
100+a100⋅100−b100=2120
Her iki tarafı 10000 ile çarpalım:
</mo><mn>100</mn><mo>+</mo><mi>a</mi><mo></mo><mn>100</mn><mo>+</mo><mi>a</mi><mo></mo><mn>100</mn><mo>+</mo><mi>a</mi><mo>(100−b)=2120⋅10000 Sağ taraf:
2120⋅10000=10500
Dolayısıyla
</mo><mn>100</mn><mo>+</mo><mi>a</mi><mo></mo><mn>100</mn><mo>+</mo><mi>a</mi><mo></mo><mn>100</mn><mo>+</mo><mi>a</mi><mo>(100−b)=10500 Verilen diğer koşul:
a−b=10
Buradan
b=a−10
Bunu çarpım denkleminde yerine yazalım:
</mo><mn>100</mn><mo>+</mo><mi>a</mi><mo></mo><mn>100</mn><mo>+</mo><mi>a</mi><mo></mo><mn>100</mn><mo>+</mo><mi>a</mi><mo>(100−(a−10))=10500 Parantezi sadeleştirirsek:
</mo><mn>100</mn><mo>+</mo><mi>a</mi><mo></mo><mn>100</mn><mo>+</mo><mi>a</mi><mo></mo><mn>100</mn><mo>+</mo><mi>a</mi><mo>(110−a)=10500 Açalım:
</mo><mn>100</mn><mo>+</mo><mi>a</mi><mo></mo><mn>100</mn><mo>+</mo><mi>a</mi><mo></mo><mn>100</mn><mo>+</mo><mi>a</mi><mo>(110−a)=11000+10a−a2 Eşitliği kurup bir tarafa toplayalım:
11000+10a−a2=10500
a2−10a−500=0
İkinci dereceden denklemi çözelim:
a=10±102+4⋅5002
a=10±21002
2100=100⋅21=1021
Bu durumda
a=10±10212=5(1±21)
Yüzde artış olduğu için a pozitif olmalıdır; bu nedenle
a=5</mo><mn>1</mn><mo>+</mo><msqrt><mn>21</mn></msqrt><mo></mo><mn>1</mn><mo>+</mo><msqrt><mn>21</mn></msqrt><mo></mo><mn>1</mn><mo>+</mo><msqrt><mn>21</mn></msqrt><mo> Dolayısıyla doğru şık:
A