Aşağıdaki cümlelerin hangisi hem yapısına göre “birleşik cümle” hem de anlamına göre “koşul (şart) cümlesi”dir?
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: A
Koşul (şart) cümlelerinde bir eylemin gerçekleşmesi, başka bir durumun gerçekleşmesine bağlanır; genellikle “-se/-sa” ekiyle kurulur. Yapısına göre birleşik cümlede ise en az bir yan cümlecik (fiilimsi ya da şartlı yan cümle) bulunur. seçeneğiA235nde “bitirirsen” yükleminde “-se” şart eki vardır ve bu yan cümlecik, “yarın birlikte sinemaya gideriz” temel cümlesinin gerçekleşmesini bir koşula bağlar. Bu nedenle cümle hem anlamına göre koşul cümlesidir hem de yapısına göre birleşik cümledir. A seçeneğinde “-sa” görünse de “Ne kadar … da” yapısı koşul değil, karşıtlık/engel bildiren bir anlatımdır; gerçekleşse bile sonucun değişmediğini söyler (koşul ilişkisi kurmaz). C seçeneği iki yargılıdır ve noktalı virgülle ayrılmıştır; bu nedenle yapısına göre sıralı cümledir, koşul cümlesi değildir. D seçeneğinde “bitirip” zarf-fiil vardır; cümle birleşik yapılı olsa da koşul anlamı taşımaz, amaç/plan bildirir.
- Çözüm: Koşul (şart) cümlelerinde bir eylemin gerçekleşmesi, başka bir durumun gerçekleşmesine bağlanır; genellikle “-se/-sa” ekiyle kurulur. Yapısına göre birleşik cümlede ise en az bir yan cümlecik (fiilimsi ya da şartlı yan cümle) bulunur. seçeneğiA235nde “bitirirsen” yükleminde “-se” şart eki vardır ve bu yan cümlecik, “yarın birlikte sinemaya gideriz” temel cümlesinin gerçekleşmesini bir koşula bağlar. Bu nedenle cümle hem anlamına göre koşul cümlesidir hem de yapısına göre birleşik cümledir. A seçeneğinde “-sa” görünse de “Ne kadar … da” yapısı koşul değil, karşıtlık/engel bildiren bir anlatımdır; gerçekleşse bile sonucun değişmediğini söyler (koşul ilişkisi kurmaz). C seçeneği iki yargılıdır ve noktalı virgülle ayrılmıştır; bu nedenle yapısına göre sıralı cümledir, koşul cümlesi değildir. D seçeneğinde “bitirip” zarf-fiil vardır; cümle birleşik yapılı olsa da koşul anlamı taşımaz, amaç/plan bildirir.
Koşul (şart) cümlelerinde bir eylemin gerçekleşmesi, başka bir durumun gerçekleşmesine bağlanır; genellikle “-se/-sa” ekiyle kurulur. Yapısına göre birleşik cümlede ise en az bir yan cümlecik (fiilimsi ya da şartlı yan cümle) bulunur. seçeneğiA238nde “bitirirsen” yükleminde “-se” şart eki vardır ve bu yan cümlecik, “yarın birlikte sinemaya gideriz” temel cümlesinin gerçekleşmesini bir koşula bağlar. Bu nedenle cümle hem anlamına göre koşul cümlesidir hem de yapısına göre birleşik cümledir. A seçeneğinde “-sa” görünse de “Ne kadar … da” yapısı koşul değil, karşıtlık/engel bildiren bir anlatımdır; gerçekleşse bile sonucun değişmediğini söyler (koşul ilişkisi kurmaz). C seçeneği iki yargılıdır ve noktalı virgülle ayrılmıştır; bu nedenle yapısına göre sıralı cümledir, koşul cümlesi değildir. D seçeneğinde “bitirip” zarf-fiil vardır; cümle birleşik yapılı olsa da koşul anlamı taşımaz, amaç/plan bildirir.