8. Sınıf Türkçe Cümlenin Ögeleri Testleri

Doğru cevap: D

Cümlede yüklem "anlattı" sözcüğüdür. Yüklemi gerçekleştiren kişi "Öğretmen" olduğu için özne "Öğretmen"dir. Altı çizili "sabırla" sözcüğü, "anlattı" eyleminin nasıl yapıldığını bildirir (nasıl anlattı? → sabırla). Eylemin yapılış biçimini belirttiği için zarf tümlecidir. Bu nedenle doğru cevap D’dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "anlattı" sözcüğüdür. Yüklemi gerçekleştiren kişi "Öğretmen" olduğu için özne "Öğretmen"dir. Altı çizili "sabırla" sözcüğü, "anlattı" eyleminin nasıl yapıldığını bildirir (nasıl anlattı? → sabırla). Eylemin yapılış biçimini belirttiği için zarf tümlecidir. Bu nedenle doğru cevap D’dir.

Doğru cevap: A

Cümlede yüklem "kontrol edecek" ifadesidir. Altı çizili "bugün" sözcüğü, yüklemin gerçekleşme zamanını bildirir ve "Ne zaman kontrol edecek?" sorusuna cevap verir. Zaman, durum, yer-yön, miktar gibi anlamlarla yüklemi tamamlayan öge "zarf tümleci"dir. Bu nedenle doğru cevap A263’dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "kontrol edecek" ifadesidir. Altı çizili "bugün" sözcüğü, yüklemin gerçekleşme zamanını bildirir ve "Ne zaman kontrol edecek?" sorusuna cevap verir. Zaman, durum, yer-yön, miktar gibi anlamlarla yüklemi tamamlayan öge "zarf tümleci"dir. Bu nedenle doğru cevap A263’dir.

Doğru cevap: B

Cümlede yüklem "çalıştık"tır. Altı çizili "kütüphanede" sözcüğü, "Nerede çalıştık?" sorusuna cevap verir. "Nerede?" sorusu yer-yön bildiren zarf tümlecini (zarf tümleci) buldurur. Bu yüzden altı çizili bölüm zarf tümlecidir. Doğru cevap B225’dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "çalıştık"tır. Altı çizili "kütüphanede" sözcüğü, "Nerede çalıştık?" sorusuna cevap verir. "Nerede?" sorusu yer-yön bildiren zarf tümlecini (zarf tümleci) buldurur. Bu yüzden altı çizili bölüm zarf tümlecidir. Doğru cevap B225’dir.

Doğru cevap: C

Cümlede yüklem “yazdı”dır. “Kim yazdı?” sorusuna “Öğretmen” cevabı verildiği için özne “Öğretmen”dir. Altı çizili bölüm “tahtaya” sözcüğüdür. Yükleme “Nereye yazdı?” sorusu sorulduğunda cevap “tahtaya” olur. “-e/-a” yönelme hâl eki alan ve yer-yön bildiren bu öge dolaylı tümleçtir. “Nesne”yi bulmak için “Neyi yazdı?” diye sorarız; cevap “soruyu”dur. Bu nedenle altı çizili “tahtaya” nesne değil, dolaylı tümleçtir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem “yazdı”dır. “Kim yazdı?” sorusuna “Öğretmen” cevabı verildiği için özne “Öğretmen”dir. Altı çizili bölüm “tahtaya” sözcüğüdür. Yükleme “Nereye yazdı?” sorusu sorulduğunda cevap “tahtaya” olur. “-e/-a” yönelme hâl eki alan ve yer-yön bildiren bu öge dolaylı tümleçtir. “Nesne”yi bulmak için “Neyi yazdı?” diye sorarız; cevap “soruyu”dur. Bu nedenle altı çizili “tahtaya” nesne değil, dolaylı tümleçtir.

Doğru cevap: D

Cümlede yüklem "yazdı"dır. Yüklemi yapan kişi "öğretmen" olduğu için özne "öğretmen"dir. Altı çizili "tahtaya" sözcüğü "-e" hâl eki almıştır ve "nereye?" sorusuna cevap verir: "Nereye yazdı?" → "tahtaya". Bu nedenle "tahtaya" dolaylı tümleçtir. Nesne, "neyi?" sorusuna cevap verir: "Neyi yazdı?" → "soruyu" (nesne). Zarf tümleci ise "nasıl, ne zaman, ne kadar" gibi sorulara cevap verir; "tahtaya" bu soruların hiçbirine uymaz.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "yazdı"dır. Yüklemi yapan kişi "öğretmen" olduğu için özne "öğretmen"dir. Altı çizili "tahtaya" sözcüğü "-e" hâl eki almıştır ve "nereye?" sorusuna cevap verir: "Nereye yazdı?" → "tahtaya". Bu nedenle "tahtaya" dolaylı tümleçtir. Nesne, "neyi?" sorusuna cevap verir: "Neyi yazdı?" → "soruyu" (nesne). Zarf tümleci ise "nasıl, ne zaman, ne kadar" gibi sorulara cevap verir; "tahtaya" bu soruların hiçbirine uymaz.

Doğru cevap: A

Cümlede yüklem "açıkladı"dır. Yükleme "kime?" sorusu sorulduğunda "öğrencilere" cevabı alınır. "-e / -a" hâl eki alan ve "kime, neye" sorularına cevap veren öge dolaylı tümleçtir. Bu nedenle altı çizili bölüm dolaylı tümleçtir. Diğer seçenekler: "Nesne" genellikle "neyi, kimi" sorularına cevap verir ("sınav sonuçlarını" burada nesnedir). "Zarf tümleci" "ne zaman, nasıl, niçin" gibi sorulara cevap verir. "Özne" ise işi yapanı bildirir ("öğretmen").

1. Çözüm: Cümlede yüklem "açıkladı"dır. Yükleme "kime?" sorusu sorulduğunda "öğrencilere" cevabı alınır. "-e / -a" hâl eki alan ve "kime, neye" sorularına cevap veren öge dolaylı tümleçtir. Bu nedenle altı çizili bölüm dolaylı tümleçtir. Diğer seçenekler: "Nesne" genellikle "neyi, kimi" sorularına cevap verir ("sınav sonuçlarını" burada nesnedir). "Zarf tümleci" "ne zaman, nasıl, niçin" gibi sorulara cevap verir. "Özne" ise işi yapanı bildirir ("öğretmen").

Doğru cevap: B

Cümlede yüklem “kontrol etti”dir. Yüklem, yapılan işi bildirir. Altı çizili “akşam” sözcüğü, kontrol etme işinin ne zaman yapıldığını belirtir. Yani yükleme zaman anlamı katar ve “ne zaman?” sorusuna cevap verir. “Ne zaman?” sorusuna cevap veren öge zarf tümlecidir. Bu nedenle doğru cevap **B) Zarf tümleci**dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem “kontrol etti”dir. Yüklem, yapılan işi bildirir. Altı çizili “akşam” sözcüğü, kontrol etme işinin ne zaman yapıldığını belirtir. Yani yükleme zaman anlamı katar ve “ne zaman?” sorusuna cevap verir. “Ne zaman?” sorusuna cevap veren öge zarf tümlecidir. Bu nedenle doğru cevap **B) Zarf tümleci**dir.

Doğru cevap: C

Cümlede yüklem "kontrol etti" ifadesidir. Yüklemi bularak diğer ögeleri bununla ilişkilendiririz. Altı çizili "dün akşam" ifadesi, eylemin ne zaman yapıldığını bildirir. "Kontrol etti" yüklemine "Ne zaman kontrol etti?" sorusunu sorduğumuzda cevap "dün akşam" olur. Ne zaman, nasıl, ne kadar, niçin gibi sorulara cevap veren ögeler zarf tümlecidir. Bu nedenle altı çizili bölüm "zarf tümleci"dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "kontrol etti" ifadesidir. Yüklemi bularak diğer ögeleri bununla ilişkilendiririz. Altı çizili "dün akşam" ifadesi, eylemin ne zaman yapıldığını bildirir. "Kontrol etti" yüklemine "Ne zaman kontrol etti?" sorusunu sorduğumuzda cevap "dün akşam" olur. Ne zaman, nasıl, ne kadar, niçin gibi sorulara cevap veren ögeler zarf tümlecidir. Bu nedenle altı çizili bölüm "zarf tümleci"dir.

Doğru cevap: D

Cümlenin yüklemi “götürdü”dür. Yükleme “Nereye götürdü?” sorusunu sorarız. Yanıt “kütüphaneye” olur. “-e/-a” (yönelme) hâl eki alan ve yüklemin yöneldiği yeri bildiren öge dolaylı tümleçtir. Bu nedenle altı çizili bölüm “dolaylı tümleç”tir. Nesne “kimi/neyi?” sorusuna cevap verir; zarf tümleci ise “ne zaman, nasıl, ne kadar” gibi sorulara cevap verir. Burada bu sorulara uygun bir cevap yoktur.

1. Çözüm: Cümlenin yüklemi “götürdü”dür. Yükleme “Nereye götürdü?” sorusunu sorarız. Yanıt “kütüphaneye” olur. “-e/-a” (yönelme) hâl eki alan ve yüklemin yöneldiği yeri bildiren öge dolaylı tümleçtir. Bu nedenle altı çizili bölüm “dolaylı tümleç”tir. Nesne “kimi/neyi?” sorusuna cevap verir; zarf tümleci ise “ne zaman, nasıl, ne kadar” gibi sorulara cevap verir. Burada bu sorulara uygun bir cevap yoktur.

Doğru cevap: A

Cümlede yüklem “gittik”tir. “Gittik” eylemini yapan kişi “biz” olduğu için özne gizli öznedir. Altı çizili “okula” sözcüğü “gittik” yüklemine “nereye?” sorusunu cevaplar: “Nereye gittik? → okula”. Ayrıca “okul-a” yönelme (-(y)e) hâl eki almıştır. Yönelme hâl eki alıp “nereye / kime” sorularına cevap veren öge dolaylı tümleçtir. Bu nedenle doğru cevap A341’dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem “gittik”tir. “Gittik” eylemini yapan kişi “biz” olduğu için özne gizli öznedir. Altı çizili “okula” sözcüğü “gittik” yüklemine “nereye?” sorusunu cevaplar: “Nereye gittik? → okula”. Ayrıca “okul-a” yönelme (-(y)e) hâl eki almıştır. Yönelme hâl eki alıp “nereye / kime” sorularına cevap veren öge dolaylı tümleçtir. Bu nedenle doğru cevap A341’dir.