8. Sınıf Türkçe 2. Dönem 2. Yazılı Testleri

Doğru cevap: A

Yay ayraç, cümlede geçen bir unsurla ilgili açıklama/ek bilgi vermek için kullanılır. A’da roman adı, cümleye açıklayıcı bilgi olarak eklenmiştir. Diğer seçeneklerde parantez cümlenin temel ögelerini bölerek anlamı ve yapıyı bozmaktadır.

1. Çözüm: Yay ayraç, cümlede geçen bir unsurla ilgili açıklama/ek bilgi vermek için kullanılır. A’da roman adı, cümleye açıklayıcı bilgi olarak eklenmiştir. Diğer seçeneklerde parantez cümlenin temel ögelerini bölerek anlamı ve yapıyı bozmaktadır.

Doğru cevap: C

Estetik, güzellik ve beğeni anlayışıyla ilgilidir.

1. Kavramı belirle: Soruda sanat, estetik, sanatçı, eser, güzellik algısı, öznel yorum veya kültürel değerlerden hangisinin öne çıktığını bul.
2. Metni yorumla: Cümlenin ya da paragrafın ana düşüncesiyle ve sanat-estetik ilişkisiyle uyumlu seçeneği işaretle.

Doğru cevap: B

Mecaz anlam, bir sözcüğün gerçek (temel) anlamından uzaklaşarak, benzetme veya aktarma yoluyla yeni bir anlam kazanmasıdır. A seçeneğinde “kaynak” sözcüğü “bilgi edinilen yer/başvuru” anlamında kullanılmıştır. Bu kullanım Türkçede yerleşmiş, gerçek anlamdan kopuk bir anlatım değil; “başvuru kaynağı” anlamıyla doğrudan ve somut bir ilişki kurar. B seçeneğinde “bahçe” sözcüğü gerçek anlamıyla (evin/yerleşimin yanında bitkilerin yetiştirildiği alan) kullanılmıştır. seçeneğiB467nde “yaraladı” sözcüğü gerçek anlamıyla “bedende yara açmak” demektir; ancak cümlede sözlerin bedensel bir yara açması mümkün değildir. Burada “çok üzdü, gönlümü incitti” anlamında kullanıldığı için mecaz anlam vardır. D seçeneğinde “bardak” sözcüğü gerçek anlamıyla (içecek konulan kap) kullanılmıştır. Bu nedenle doğru cevap B792’dir.

1. Çözüm: Mecaz anlam, bir sözcüğün gerçek (temel) anlamından uzaklaşarak, benzetme veya aktarma yoluyla yeni bir anlam kazanmasıdır. A seçeneğinde “kaynak” sözcüğü “bilgi edinilen yer/başvuru” anlamında kullanılmıştır. Bu kullanım Türkçede yerleşmiş, gerçek anlamdan kopuk bir anlatım değil; “başvuru kaynağı” anlamıyla doğrudan ve somut bir ilişki kurar. B seçeneğinde “bahçe” sözcüğü gerçek anlamıyla (evin/yerleşimin yanında bitkilerin yetiştirildiği alan) kullanılmıştır. seçeneğiB467nde “yaraladı” sözcüğü gerçek anlamıyla “bedende yara açmak” demektir; ancak cümlede sözlerin bedensel bir yara açması mümkün değildir. Burada “çok üzdü, gönlümü incitti” anlamında kullanıldığı için mecaz anlam vardır. D seçeneğinde “bardak” sözcüğü gerçek anlamıyla (içecek konulan kap) kullanılmıştır. Bu nedenle doğru cevap B792’dir.

Doğru cevap: D

Ben ifadesi olayları yaşayan kişinin anlattığını gösterir.

1. Anlatı ipucunu belirle: Soruda destan, halk hikâyesi, motif, kahraman, anlatıcı, olay örgüsü veya kültürel değerlerden hangisine vurgu yapıldığını bul.
2. Tür ve işlevle eşleştir: Seçenekleri anlatı türünün özellikleri ve metindeki bağlamla karşılaştır.

Doğru cevap: B

Bilgi, farklı güvenilir kaynaklarda kontrol edilerek doğrulanır.

1. Soruyu çözümle: Soruda araştırma, kanıt, kaynak, veri, akademik üslup ya da eleştirel okuma ile ilgili ipucunu belirle.
2. En uygun seçeneği belirle: Akademik düşünme ilkelerine en çok uyan seçeneği işaretle.

Doğru cevap: B

"Kitabını" sözcüğü kime ait olduğu belli olmadığı için belirsizlik oluşturur. "Kendi kitabını" ya da "Ayşe'nin kitabını" gibi bir ifade kullanılmalıdır.

1. Çözüm: "Kitabını" sözcüğü kime ait olduğu belli olmadığı için belirsizlik oluşturur. "Kendi kitabını" ya da "Ayşe'nin kitabını" gibi bir ifade kullanılmalıdır.

Doğru cevap: A

Aranan özellikler: (1) Yüklemin türüne göre **birleşik** (fiilimsi, şart, iç içe ya da **birleşik zamanlı** fiil), (2) anlamına göre **olumsuz**, (3) yapısına göre **devrik** (yüklem sonda değil). A) “... olmaz mı?” yüklem **olmak** fiilidir ve soru biçimindedir. Olumsuzluk eki (-ma/-me) yoktur; ayrıca devriklik tartışmalı değildir ama cümle esasen **soru** anlamı taşır. İstenen üçlü koşulu sağlamaz. B) “Seni aramadım ben dün akşam.” Yüklem “aramadım”dır. Bu cümle **olumsuzdur** (arama + ma) ancak yüklem sonda olduğu için **kurallı**dır. Ayrıca yüklem basit çekimli fiildir; birleşik değildir. Koşulları sağlamaz. C) “Bu işi bugün bitirecek değilim ben.” Yüklem “**bitirecek değilim**”dir. Burada “-ecek” gelecek zaman eki almış fiil, “değilim” ile birlikte kullanılarak **birleşik yapılı yüklem** oluşturur (birleşik zaman/yardımcı unsurla kurulan birleşik yapı). Cümle **olumsuz**dur çünkü “değil” olumsuzluk bildirir. Ayrıca yüklem “bitirecek değilim” sonda değildir; cümle “... değilim ben” şeklinde bittiği için yüklemden sonra “ben” gelmiş, yani cümle **devriktir**. Üç koşulu da sağlar. D) “... çıkıp gitti.” Yüklem “gitti”dir; fiil basit çekimlidir. “Çıkıp” zarf-fiil olsa da yüklem tek başına birleşik zamanlı değildir; cümle olumsuz da değildir. Koşulları sağlamaz. Sonuç: Üç özelliği birlikte taşıyan cümle **C** seçeneğidir.

1. Çözüm: Aranan özellikler: (1) Yüklemin türüne göre **birleşik** (fiilimsi, şart, iç içe ya da **birleşik zamanlı** fiil), (2) anlamına göre **olumsuz**, (3) yapısına göre **devrik** (yüklem sonda değil). A) “... olmaz mı?” yüklem **olmak** fiilidir ve soru biçimindedir. Olumsuzluk eki (-ma/-me) yoktur; ayrıca devriklik tartışmalı değildir ama cümle esasen **soru** anlamı taşır. İstenen üçlü koşulu sağlamaz. B) “Seni aramadım ben dün akşam.” Yüklem “aramadım”dır. Bu cümle **olumsuzdur** (arama + ma) ancak yüklem sonda olduğu için **kurallı**dır. Ayrıca yüklem basit çekimli fiildir; birleşik değildir. Koşulları sağlamaz. C) “Bu işi bugün bitirecek değilim ben.” Yüklem “**bitirecek değilim**”dir. Burada “-ecek” gelecek zaman eki almış fiil, “değilim” ile birlikte kullanılarak **birleşik yapılı yüklem** oluşturur (birleşik zaman/yardımcı unsurla kurulan birleşik yapı). Cümle **olumsuz**dur çünkü “değil” olumsuzluk bildirir. Ayrıca yüklem “bitirecek değilim” sonda değildir; cümle “... değilim ben” şeklinde bittiği için yüklemden sonra “ben” gelmiş, yani cümle **devriktir**. Üç koşulu da sağlar. D) “... çıkıp gitti.” Yüklem “gitti”dir; fiil basit çekimlidir. “Çıkıp” zarf-fiil olsa da yüklem tek başına birleşik zamanlı değildir; cümle olumsuz da değildir. Koşulları sağlamaz. Sonuç: Üç özelliği birlikte taşıyan cümle **C** seçeneğidir.

Doğru cevap: B

Soruda altı çizili bölümün cümleye “beklenmedik bir sonucun gerçekleşmesi” anlamı katması isteniyor. Bu, kişinin beklentisinin tersine ya da öngörüsünün dışında bir sonucun ortaya çıkması demektir. A seçeneğinde “bana pek inandırıcı gelmedi” ifadesi, bir yargıyı/iddianın doğruluğunu sorgulama ve inanmama anlamı taşır; beklenmedik sonuç değil, değerlendirme bildirir. B seçeneğinde “beklediğinden yüksek puan aldı” ifadesi doğrudan beklentinin üstünde bir sonuç gerçekleştiğini anlatır. Yani kişi daha düşük bir puan beklerken daha yüksek puan almıştır; bu da beklenmedik bir sonuçtur. C seçeneğinde “yine de yetişemedi” ifadesi, çabaya rağmen sonucun değişmemesi (karşıtlık) anlamı taşır; beklenmedik sonuçtan ziyade “çabaya karşın olumsuz sonuç” vurgusu vardır. D seçeneğinde “şimdilik vazgeçti” ifadesi, erteleme/şu an için bırakma anlamı taşır; beklenmedik sonuç değil, karar değişikliği bildirir. Bu nedenle doğru cevap B’dir.

1. Çözüm: Soruda altı çizili bölümün cümleye “beklenmedik bir sonucun gerçekleşmesi” anlamı katması isteniyor. Bu, kişinin beklentisinin tersine ya da öngörüsünün dışında bir sonucun ortaya çıkması demektir. A seçeneğinde “bana pek inandırıcı gelmedi” ifadesi, bir yargıyı/iddianın doğruluğunu sorgulama ve inanmama anlamı taşır; beklenmedik sonuç değil, değerlendirme bildirir. B seçeneğinde “beklediğinden yüksek puan aldı” ifadesi doğrudan beklentinin üstünde bir sonuç gerçekleştiğini anlatır. Yani kişi daha düşük bir puan beklerken daha yüksek puan almıştır; bu da beklenmedik bir sonuçtur. C seçeneğinde “yine de yetişemedi” ifadesi, çabaya rağmen sonucun değişmemesi (karşıtlık) anlamı taşır; beklenmedik sonuçtan ziyade “çabaya karşın olumsuz sonuç” vurgusu vardır. D seçeneğinde “şimdilik vazgeçti” ifadesi, erteleme/şu an için bırakma anlamı taşır; beklenmedik sonuç değil, karar değişikliği bildirir. Bu nedenle doğru cevap B’dir.

Doğru cevap: B

Cümlede yüklem “oturttuk”tur. “Ne yaptık?” sorusunun cevabı “bu projeyi” olduğundan “bu projeyi” nesnedir. Altı çizili bölüm “geçen yıl katıldığımız seminerden edindiğimiz bilgilerle” ifadesidir. Bu bölüm, eylemin hangi araçla / neyle yapıldığını bildirir. Yükleme “Neyle daha sağlam bir temele oturttuk?” sorusu sorulduğunda cevap bu ifadedir. Araç-birliktelik anlamı taşıyan “-le/-la (ile)” ekiyle kurulan bu tür ifadeler cümlede zarf tümleci (durum/araç zarf tümleci) görevindedir. Dolaylı tümleç olabilmesi için genellikle “-e, -de, -den” hâl ekleriyle “kime, neye, kimde, neden” gibi sorulara cevap vermesi gerekir; burada temel işlev “araç” bildirmektir. Bu nedenle doğru cevap: B) Zarf tümleci.

1. Çözüm: Cümlede yüklem “oturttuk”tur. “Ne yaptık?” sorusunun cevabı “bu projeyi” olduğundan “bu projeyi” nesnedir. Altı çizili bölüm “geçen yıl katıldığımız seminerden edindiğimiz bilgilerle” ifadesidir. Bu bölüm, eylemin hangi araçla / neyle yapıldığını bildirir. Yükleme “Neyle daha sağlam bir temele oturttuk?” sorusu sorulduğunda cevap bu ifadedir. Araç-birliktelik anlamı taşıyan “-le/-la (ile)” ekiyle kurulan bu tür ifadeler cümlede zarf tümleci (durum/araç zarf tümleci) görevindedir. Dolaylı tümleç olabilmesi için genellikle “-e, -de, -den” hâl ekleriyle “kime, neye, kimde, neden” gibi sorulara cevap vermesi gerekir; burada temel işlev “araç” bildirmektir. Bu nedenle doğru cevap: B) Zarf tümleci.

Doğru cevap: C

Cümle iklim kavramını açıklayarak tanım yapmaktadır.

1. Metindeki ipucunu bul: Soruda doğa-insan ilişkisi, çevre bilinci, anlam ilişkisi, söz sanatı ya da metin yorumu ile ilgili ana ipucunu belirle.
2. En uygun yargıyı seç: Seçenekleri metnin ana düşüncesi, kanıtı ve anlatım özelliğiyle karşılaştır.