8. Sınıf Türkçe 2. Dönem 1. Yazılı Testleri

Doğru cevap: C

C seçeneğinde “kayboldu” fiili, “kaybol-” köküne gelen “-l” ekiyle kurulmuştur. Bu tür fiillerde özne hem işi yapan hem de işten etkilenen konumda olabilir; yani kişi kendi kendine kaybolmuş gibi düşünülebilir. Bu nedenle fiil **dönüşlü**dür. Ayrıca “kayboldu” cümlesinde işi yapan (kaybeden) açıkça belirtilmemiştir; eylem, özne üzerinde gerçekleşmiş ve yapan belli değildir. Bu yönüyle fiil **edilgen**lik özelliği de gösterir. Dolayısıyla C’de fiil hem edilgen hem dönüşlü özellik taşır. A seçeneğinde “kapandı” fiili dönüşlü görünse de burada edilgenlik aranmaz; cümlede rüzgâr bir neden olarak verilmiştir ve fiil, edilgen-dönüşlü birlikteliğini zorunlu biçimde göstermez. B seçeneğinde “yazıldı” fiili **edilgen**dir; ancak işi yapanın özneyle aynı olduğu (öznenin kendi kendine yaptığı) anlamı yoktur, bu yüzden **dönüşlü** değildir. D seçeneğinde “onar ıldı” fiili **edilgen**dir ve “ustalar tarafından” sözü yapanı açıkça gösterir; dönüşlülük yoktur.

1. Çözüm: C seçeneğinde “kayboldu” fiili, “kaybol-” köküne gelen “-l” ekiyle kurulmuştur. Bu tür fiillerde özne hem işi yapan hem de işten etkilenen konumda olabilir; yani kişi kendi kendine kaybolmuş gibi düşünülebilir. Bu nedenle fiil **dönüşlü**dür. Ayrıca “kayboldu” cümlesinde işi yapan (kaybeden) açıkça belirtilmemiştir; eylem, özne üzerinde gerçekleşmiş ve yapan belli değildir. Bu yönüyle fiil **edilgen**lik özelliği de gösterir. Dolayısıyla C’de fiil hem edilgen hem dönüşlü özellik taşır. A seçeneğinde “kapandı” fiili dönüşlü görünse de burada edilgenlik aranmaz; cümlede rüzgâr bir neden olarak verilmiştir ve fiil, edilgen-dönüşlü birlikteliğini zorunlu biçimde göstermez. B seçeneğinde “yazıldı” fiili **edilgen**dir; ancak işi yapanın özneyle aynı olduğu (öznenin kendi kendine yaptığı) anlamı yoktur, bu yüzden **dönüşlü** değildir. D seçeneğinde “onar ıldı” fiili **edilgen**dir ve “ustalar tarafından” sözü yapanı açıkça gösterir; dönüşlülük yoktur.

Doğru cevap: B

Paragrafta önce “en zor hedefi seçenlerin kısa sürede yorulup bırakabildiği” söyleniyor. Ardından bunun yerine “küçük adımlarla ilerlemenin” hem hataları görmeyi hem de motivasyonu korumayı sağladığı belirtiliyor. Son cümlede de bu düşünce destekleniyor: “Her küçük başarı, bir sonraki adım için güç verir.” Bu nedenle paragrafın ana düşüncesi, başarıya daha sağlam biçimde ulaşmak için küçük adımlarla ilerlemenin daha doğru olduğudur. A seçeneği paragrafın tersini savunur. C seçeneği paragrafta yoktur. D seçeneği ise “beklemek” vurgusu yaptığı için paragrafın mesajıyla uyuşmaz. Doğru cevap B’dir.

1. Çözüm: Paragrafta önce “en zor hedefi seçenlerin kısa sürede yorulup bırakabildiği” söyleniyor. Ardından bunun yerine “küçük adımlarla ilerlemenin” hem hataları görmeyi hem de motivasyonu korumayı sağladığı belirtiliyor. Son cümlede de bu düşünce destekleniyor: “Her küçük başarı, bir sonraki adım için güç verir.” Bu nedenle paragrafın ana düşüncesi, başarıya daha sağlam biçimde ulaşmak için küçük adımlarla ilerlemenin daha doğru olduğudur. A seçeneği paragrafın tersini savunur. C seçeneği paragrafta yoktur. D seçeneği ise “beklemek” vurgusu yaptığı için paragrafın mesajıyla uyuşmaz. Doğru cevap B’dir.

Doğru cevap: C

Cümlede kilim kültürel hafızanın taşıyıcısı olarak görülür.

1. Kavramı belirle: Soruda sanat, estetik, sanatçı, eser, güzellik algısı, öznel yorum veya kültürel değerlerden hangisinin öne çıktığını bul.
2. Metni yorumla: Cümlenin ya da paragrafın ana düşüncesiyle ve sanat-estetik ilişkisiyle uyumlu seçeneği işaretle.

Doğru cevap: A

Bu anlatılar kültürel metinleri yorumlama ve millî değerleri tanıma becerisi kazandırır.

1. Anlatı ipucunu belirle: Soruda destan, halk hikâyesi, motif, kahraman, anlatıcı, olay örgüsü veya kültürel değerlerden hangisine vurgu yapıldığını bul.
2. Tür ve işlevle eşleştir: Seçenekleri anlatı türünün özellikleri ve metindeki bağlamla karşılaştır.

Doğru cevap: D

"Öğretmenin kitabını" ifadesinde kitabın kime ait olduğu belirsizleşir (öğretmenin mi, benim mi?). "Öğretmenimin kitabını" ya da "öğretmenin kendi kitabını" şeklinde tamlayan netleştirilmelidir.

1. Çözüm: "Öğretmenin kitabını" ifadesinde kitabın kime ait olduğu belirsizleşir (öğretmenin mi, benim mi?). "Öğretmenimin kitabını" ya da "öğretmenin kendi kitabını" şeklinde tamlayan netleştirilmelidir.

Doğru cevap: D

şıkkıD: “Bu raporu bugün bitirirsen yarın birlikte sinemaya gideriz.” cümlesinde “-se/-sa” ekiyle kurulan “bitirirsen” bölümü **şart (koşul)** anlamı verir. Bu şart cümleciği temel cümleye bağlandığı için cümle **yapısına göre birleşik**tir. Yüklem “gideriz” bir **fiil**dir; dolayısıyla **fiil cümlesi**dir. Yüklem sonda olduğu için **kurallı** cümledir. B şıkkı: “Bitir” ve “gidelim” olmak üzere iki ayrı yüklem vardır; bu nedenle cümle **sıralı**dır. Ayrıca şart eki (-se/-sa) yoktur. C şıkkı: “Bitirmen … sağlar” yapısı isim-fiil ile kurulmuştur; şart anlamı yoktur. Yüklem “sağlar” fiildir ve cümle birleşik sayılabilse de istenen **koşul** özelliğini karşılamaz. D şıkkı: “-diğin için” ifadesi **neden-sonuç** bildirir; şart anlamı yoktur. Bu yüzden istenen cümle türleriyle uyuşmaz.

1. Çözüm: şıkkıD: “Bu raporu bugün bitirirsen yarın birlikte sinemaya gideriz.” cümlesinde “-se/-sa” ekiyle kurulan “bitirirsen” bölümü **şart (koşul)** anlamı verir. Bu şart cümleciği temel cümleye bağlandığı için cümle **yapısına göre birleşik**tir. Yüklem “gideriz” bir **fiil**dir; dolayısıyla **fiil cümlesi**dir. Yüklem sonda olduğu için **kurallı** cümledir. B şıkkı: “Bitir” ve “gidelim” olmak üzere iki ayrı yüklem vardır; bu nedenle cümle **sıralı**dır. Ayrıca şart eki (-se/-sa) yoktur. C şıkkı: “Bitirmen … sağlar” yapısı isim-fiil ile kurulmuştur; şart anlamı yoktur. Yüklem “sağlar” fiildir ve cümle birleşik sayılabilse de istenen **koşul** özelliğini karşılamaz. D şıkkı: “-diğin için” ifadesi **neden-sonuç** bildirir; şart anlamı yoktur. Bu yüzden istenen cümle türleriyle uyuşmaz.

Doğru cevap: A

Fiilde çatı, işin özneyle ve nesneyle ilişkisine göre belirlenir. Ettirgen çatıda özne işi bizzat yapmaz; başkasına yaptırır. Bu çatı genellikle “-dır/-dir/-dur/-dür, -tır/-tir/-tur/-tür” ekleriyle kurulur. A seçeneğinde “yazdırdı” fiili vardır. “Öğretmen” yazma işini kendisi yapmıyor; “öğrencilere” yaptırıyor. Bu nedenle fiil ettirgen çatılıdır. B’de “yazdı” fiilinde işi yapan özne “öğrenciler”dir; işi başkasına yaptırma anlamı yoktur (etken). C’de “yazıldı” fiili işi yapan belli olmadığı için edilgendir. D’de “yoruldu” öznenin yaptığı işten etkilenmesini bildirir; bu da dönüşlü/etken yapıya girer, ettirgen değildir.

1. Çözüm: Fiilde çatı, işin özneyle ve nesneyle ilişkisine göre belirlenir. Ettirgen çatıda özne işi bizzat yapmaz; başkasına yaptırır. Bu çatı genellikle “-dır/-dir/-dur/-dür, -tır/-tir/-tur/-tür” ekleriyle kurulur. A seçeneğinde “yazdırdı” fiili vardır. “Öğretmen” yazma işini kendisi yapmıyor; “öğrencilere” yaptırıyor. Bu nedenle fiil ettirgen çatılıdır. B’de “yazdı” fiilinde işi yapan özne “öğrenciler”dir; işi başkasına yaptırma anlamı yoktur (etken). C’de “yazıldı” fiili işi yapan belli olmadığı için edilgendir. D’de “yoruldu” öznenin yaptığı işten etkilenmesini bildirir; bu da dönüşlü/etken yapıya girer, ettirgen değildir.

Doğru cevap: C

Paragrafta, işe başlamadan önce “en doğru yöntemi bulma” ve “her ayrıntıyı hesaplama” çabasının kişiyi ertelemeye sürüklediği belirtiliyor. Ardından, yöntemin çoğu zaman “işin içinde öğrenildiği”, küçük bir adım atınca eksiklerin görüleceği ve düzeltmelerin yapılacağı vurgulanıyor. Bu nedenle ana düşünce; mükemmel plan arayışının ilerlemeyi durdurabileceği, bunun yerine yapılabilir bir başlangıç yapmanın daha değerli olduğudur. Bu düşünceyi en doğru biçimde karşılayan seçenek C’dir. A, planlamanın hataları tamamen ortadan kaldıracağını söyleyerek paragrafın “aşırı planlamanın ertelemeye yol açtığı” görüşüne ters düşer. B, mükemmel yöntemi en önemli unsur yapar; oysa paragraf mükemmel yöntem arayışını eleştirir. D ise uygun zamanı beklemeyi savunur; paragraf tam tersine ertelemeyi bırakıp başlamayı önerir.

1. Çözüm: Paragrafta, işe başlamadan önce “en doğru yöntemi bulma” ve “her ayrıntıyı hesaplama” çabasının kişiyi ertelemeye sürüklediği belirtiliyor. Ardından, yöntemin çoğu zaman “işin içinde öğrenildiği”, küçük bir adım atınca eksiklerin görüleceği ve düzeltmelerin yapılacağı vurgulanıyor. Bu nedenle ana düşünce; mükemmel plan arayışının ilerlemeyi durdurabileceği, bunun yerine yapılabilir bir başlangıç yapmanın daha değerli olduğudur. Bu düşünceyi en doğru biçimde karşılayan seçenek C’dir. A, planlamanın hataları tamamen ortadan kaldıracağını söyleyerek paragrafın “aşırı planlamanın ertelemeye yol açtığı” görüşüne ters düşer. B, mükemmel yöntemi en önemli unsur yapar; oysa paragraf mükemmel yöntem arayışını eleştirir. D ise uygun zamanı beklemeyi savunur; paragraf tam tersine ertelemeyi bırakıp başlamayı önerir.

Doğru cevap: A

Cümlede biçimsel özellik ile anlam arasındaki ilişki yorumlanmıştır.

1. Sanatsal ipucunu bul: Soruda sanat eseri, estetik duyarlık, eleştiri, imge, kültür ya da sanatçı tutumuyla ilgili ipucunu belirle.
2. Yorumu metinle eşleştir: Seçenekleri ana düşünce, anlatım özelliği ve sanat eserine yaklaşım bakımından karşılaştır.

Doğru cevap: C

Sözlü gelenek ürünleri aktarım sürecinde toplumun izlerini taşıyabilir.

1. Anlatı ipucunu belirle: Soruda destan, halk hikâyesi, motif, kahraman, anlatıcı, olay örgüsü veya kültürel değerlerden hangisine vurgu yapıldığını bul.
2. Tür ve işlevle eşleştir: Seçenekleri anlatı türünün özellikleri ve metindeki bağlamla karşılaştır.