8. Sınıf Türkçe 2. Dönem 1. Yazılı Testleri

Doğru cevap: B

Edilgen (pasif) fiillerde işi yapan (özne) belli değildir ya da cümlede belirtilmez; iş, özne tarafından yapılmıyor gibi görünür. Bu tür fiiller genellikle “-l / -n” eklerini alır ve “kim tarafından?” sorusuna cümlede cevap bulunamaz. B seçeneğinde “sulandı” fiili “sulamak” fiilinin edilgen biçimidir (sula-n-dı). Cümlede işi yapan kişi belirtilmemiştir; “Çiçekler kim tarafından sulandı?” sorusunun cevabı cümlede yoktur. Bu nedenle fiil edilgendir. A, C ve D seçeneklerinde ise fiiller etkindir: “kontrol etti, attı, hazırladı” fiillerinde işi yapan özneler (öğretmen, çocuk, annem) açıkça bellidir.

1. Çözüm: Edilgen (pasif) fiillerde işi yapan (özne) belli değildir ya da cümlede belirtilmez; iş, özne tarafından yapılmıyor gibi görünür. Bu tür fiiller genellikle “-l / -n” eklerini alır ve “kim tarafından?” sorusuna cümlede cevap bulunamaz. B seçeneğinde “sulandı” fiili “sulamak” fiilinin edilgen biçimidir (sula-n-dı). Cümlede işi yapan kişi belirtilmemiştir; “Çiçekler kim tarafından sulandı?” sorusunun cevabı cümlede yoktur. Bu nedenle fiil edilgendir. A, C ve D seçeneklerinde ise fiiller etkindir: “kontrol etti, attı, hazırladı” fiillerinde işi yapan özneler (öğretmen, çocuk, annem) açıkça bellidir.

Doğru cevap: C

Paragrafta önce, kitabı bitirince olayları ve duyguyu hatırladığımız söyleniyor. Ardından “iyi bir kitabın” sadece olay örgüsüyle yetinmeyip okura yeni bir bakış açısı kazandırdığı vurgulanıyor. Son cümlede ise bazı kitapların yıllar geçse de akılda kalmasının nedeni açıklanıyor: Okurun düşünme biçimini değiştirmesi. Bu, paragrafın ana düşüncesidir. Seçeneklere bakıldığında bu düşünceyi doğrudan karşılayan ifade şıkkıC416dır. B, C ve D’de paragrafta geçmeyen ya da paragrafla çelişen ek yargılar vardır (kitapların çabuk unutulması, duygu uyandırmaması, gerçekçilik en önemli unsur gibi).

1. Çözüm: Paragrafta önce, kitabı bitirince olayları ve duyguyu hatırladığımız söyleniyor. Ardından “iyi bir kitabın” sadece olay örgüsüyle yetinmeyip okura yeni bir bakış açısı kazandırdığı vurgulanıyor. Son cümlede ise bazı kitapların yıllar geçse de akılda kalmasının nedeni açıklanıyor: Okurun düşünme biçimini değiştirmesi. Bu, paragrafın ana düşüncesidir. Seçeneklere bakıldığında bu düşünceyi doğrudan karşılayan ifade şıkkıC416dır. B, C ve D’de paragrafta geçmeyen ya da paragrafla çelişen ek yargılar vardır (kitapların çabuk unutulması, duygu uyandırmaması, gerçekçilik en önemli unsur gibi).

Doğru cevap: A

Cümle sanatın algı ve bakış biçimini sorgulattığını anlatır.

1. Sanatsal ipucunu bul: Soruda sanat eseri, estetik duyarlık, eleştiri, imge, kültür ya da sanatçı tutumuyla ilgili ipucunu belirle.
2. Yorumu metinle eşleştir: Seçenekleri ana düşünce, anlatım özelliği ve sanat eserine yaklaşım bakımından karşılaştır.

Doğru cevap: A

Destan kahramanları çoğunlukla cesur, güçlü ve topluma yol gösterici kişiler olarak anlatılır.

1. Anlatı unsurunu belirle: Soruda destan, halk hikâyesi, kahraman, olay örgüsü, anlatıcı veya millî kültür unsurlarından hangisinin öne çıktığını bul.
2. Metni yorumla: Metnin türüne, ana düşüncesine ve anlatı geleneğinin özelliklerine uygun seçeneği işaretle.

Doğru cevap: A

"Aradım" kesin geçmiş zamanla verilmişken "kapalıymış" duyulan geçmiş zamandır. Aynı bağlamda kiplerin uyumsuz kullanımı anlatımı bozar. Doğrusu "Onu aradım ama telefonu kapalıydı."

1. Çözüm: "Aradım" kesin geçmiş zamanla verilmişken "kapalıymış" duyulan geçmiş zamandır. Aynı bağlamda kiplerin uyumsuz kullanımı anlatımı bozar. Doğrusu "Onu aradım ama telefonu kapalıydı."

Doğru cevap: D

Birleşik cümlede **birden fazla yargı** bulunur; genellikle **fiilimsi** (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) ya da **ki'li / şartlı** yapılarla yan cümlecik kurulur. A şıkkı: “bitirelim” tek yüklemdir; başka yargı yoktur. **Basit cümledir**. B şıkkı: “kaldı” ve “çalışmıyor” olmak üzere iki yüklem vardır; iki bağımsız cümle “;” ile bağlanmıştır. Bu, **sıralı cümledir**, birleşik değildir. şıkkıD390: “uğraştıysa” yüklemli bir yan cümleciktir ve “çözemedi” temel cümlenin yüklemidir. “-ysa” ekiyle kurulan yapı **şartlı birleşik cümle** oluşturur; dolayısıyla **birleşik cümledir**. D şıkkı: “çıktı” tek yüklemdir. “toplayıp” zarf-fiil gibi görünse de burada ikinci bir yargı yüklemleşmemiştir; cümle temel yargı olarak tek yükleme dayanır. **Basit cümledir**. Bu nedenle doğru cevap **C**’dir.

1. Çözüm: Birleşik cümlede **birden fazla yargı** bulunur; genellikle **fiilimsi** (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) ya da **ki'li / şartlı** yapılarla yan cümlecik kurulur. A şıkkı: “bitirelim” tek yüklemdir; başka yargı yoktur. **Basit cümledir**. B şıkkı: “kaldı” ve “çalışmıyor” olmak üzere iki yüklem vardır; iki bağımsız cümle “;” ile bağlanmıştır. Bu, **sıralı cümledir**, birleşik değildir. şıkkıD390: “uğraştıysa” yüklemli bir yan cümleciktir ve “çözemedi” temel cümlenin yüklemidir. “-ysa” ekiyle kurulan yapı **şartlı birleşik cümle** oluşturur; dolayısıyla **birleşik cümledir**. D şıkkı: “çıktı” tek yüklemdir. “toplayıp” zarf-fiil gibi görünse de burada ikinci bir yargı yüklemleşmemiştir; cümle temel yargı olarak tek yükleme dayanır. **Basit cümledir**. Bu nedenle doğru cevap **C**’dir.

Doğru cevap: B

Ettirgen çatıda işi yapan kişi, işi bizzat kendisi yapmaz; bir başkasına yaptırır. Yani özne, eylemin yapılmasını sağlar (yaptırır). seçeneğiB133nde "boyattı" fiili, "boya-" köküne "-t" ettirgenlik eki getirilerek oluşturulmuştur. Cümlede işi yapan "çırak"tır; "usta" ise işi yaptıran kişidir. Bu nedenle fiil ettirgendir. B seçeneğinde "boyandı" fiili, işi yapanın belirtilmediği ve işin özne üzerinde gerçekleştiği bir edilgen yapıdır (kapı boyanmıştır, yapan açık değildir). C seçeneğinde "boyadı" fiilinde işi yapan özne (çırak) işi doğrudan kendisi yaptığı için etken çatıdır. D seçeneğinde "boyanıyordu" fiili "-n" edilgenlik eki ve "-yor" şimdiki zaman ekiyle kurulmuştur; işi yapan belirtilmediği için edilgendir. Bu nedenle doğru cevap B731’dır.

1. Çözüm: Ettirgen çatıda işi yapan kişi, işi bizzat kendisi yapmaz; bir başkasına yaptırır. Yani özne, eylemin yapılmasını sağlar (yaptırır). seçeneğiB133nde "boyattı" fiili, "boya-" köküne "-t" ettirgenlik eki getirilerek oluşturulmuştur. Cümlede işi yapan "çırak"tır; "usta" ise işi yaptıran kişidir. Bu nedenle fiil ettirgendir. B seçeneğinde "boyandı" fiili, işi yapanın belirtilmediği ve işin özne üzerinde gerçekleştiği bir edilgen yapıdır (kapı boyanmıştır, yapan açık değildir). C seçeneğinde "boyadı" fiilinde işi yapan özne (çırak) işi doğrudan kendisi yaptığı için etken çatıdır. D seçeneğinde "boyanıyordu" fiili "-n" edilgenlik eki ve "-yor" şimdiki zaman ekiyle kurulmuştur; işi yapan belirtilmediği için edilgendir. Bu nedenle doğru cevap B731’dır.

Doğru cevap: D

Paragrafta, bazı insanların hemen sonuç almak istediği söyleniyor; ancak kalıcı başarının küçük ve düzenli adımlarla geldiği vurgulanıyor. “Her gün az da olsa çalışmak” ifadesi, düzenliliğin önemini açıkça gösteriyor. Ayrıca “isteğin azaldığı zamanlarda da devam edebilmek” cümlesi, kararlılığın başarı için gerekli olduğunu belirtir. Bu iki vurgu (düzenli çalışma + devam edebilme) paragrafın ana düşüncesini oluşturur. Bu nedenle ana düşünceyi en iyi karşılayan seçenek D’dır. Diğer seçenekler paragrafta geçen bir ayrıntıyı abartır ya da paragrafın söylediğinin tersini ifade eder.

1. Çözüm: Paragrafta, bazı insanların hemen sonuç almak istediği söyleniyor; ancak kalıcı başarının küçük ve düzenli adımlarla geldiği vurgulanıyor. “Her gün az da olsa çalışmak” ifadesi, düzenliliğin önemini açıkça gösteriyor. Ayrıca “isteğin azaldığı zamanlarda da devam edebilmek” cümlesi, kararlılığın başarı için gerekli olduğunu belirtir. Bu iki vurgu (düzenli çalışma + devam edebilme) paragrafın ana düşüncesini oluşturur. Bu nedenle ana düşünceyi en iyi karşılayan seçenek D’dır. Diğer seçenekler paragrafta geçen bir ayrıntıyı abartır ya da paragrafın söylediğinin tersini ifade eder.

Doğru cevap: C

Cümle estetik duyarlığın dikkatli algı ve farkındalık gerektirdiğini anlatır.

1. Kavramı belirle: Soruda sanat, estetik, sanatçı, eser, güzellik algısı, öznel yorum veya kültürel değerlerden hangisinin öne çıktığını bul.
2. Metni yorumla: Cümlenin ya da paragrafın ana düşüncesiyle ve sanat-estetik ilişkisiyle uyumlu seçeneği işaretle.

Doğru cevap: D

Olayların başlangıç, gelişme ve sonuç düzeni olay örgüsünü oluşturur.

1. Anlatı ipucunu belirle: Soruda destan, halk hikâyesi, motif, kahraman, anlatıcı, olay örgüsü veya kültürel değerlerden hangisine vurgu yapıldığını bul.
2. Tür ve işlevle eşleştir: Seçenekleri anlatı türünün özellikleri ve metindeki bağlamla karşılaştır.