8. Sınıf Türkçe 2. Dönem 1. Yazılı Testleri

Doğru cevap: B

seçeneğiBnde “kapandı” fiili öznenin (kapı) kendi kendine yaptığı/gerçekleştiği bir durumu bildirir; yani fiil dönüşlü (kendi kendine olma) özelliği taşır. “Kapı kapandı.” cümlesinde işi yapan da etkilenen de özne gibi görünür; dışarıdan bir yapan açıkça belirtilmez. B, C ve D seçeneklerinde ise fiiller edilgendir. “Başladı”, “onarıldı”, “açıklandı” fiillerinde işi yapan (kim/neyin yaptığı) belirtilmemiştir; özne işi yapan değil, yapılan işten etkilenen durumundadır. Bu nedenle B, C ve D edilgen; A ise dönüşlü olduğu için diğerlerinden farklıdır.

1. Çözüm: seçeneğiBnde “kapandı” fiili öznenin (kapı) kendi kendine yaptığı/gerçekleştiği bir durumu bildirir; yani fiil dönüşlü (kendi kendine olma) özelliği taşır. “Kapı kapandı.” cümlesinde işi yapan da etkilenen de özne gibi görünür; dışarıdan bir yapan açıkça belirtilmez. B, C ve D seçeneklerinde ise fiiller edilgendir. “Başladı”, “onarıldı”, “açıklandı” fiillerinde işi yapan (kim/neyin yaptığı) belirtilmemiştir; özne işi yapan değil, yapılan işten etkilenen durumundadır. Bu nedenle B, C ve D edilgen; A ise dönüşlü olduğu için diğerlerinden farklıdır.

Doğru cevap: B

Paragrafın ilk cümlesinde “Bir işi iyi yapmanın yolu yalnızca yetenekli olmaktan geçmez.” denilerek yeteneğin tek başına yeterli olmadığı belirtiliyor. Devamında, daha az yetenekli bir kişinin “düzenli çalışıyorsa zamanla daha başarılı olabileceği” söyleniyor. Ayrıca başarının “küçük ama sürekli adımların birikmesiyle” ortaya çıktığı vurgulanıyor. Son cümlede de en önemli noktanın “çalışmayı alışkanlık hâline getirmek” olduğu açıkça ifade ediliyor. Bu nedenle paragrafın ana düşüncesi, düzenli ve sürekli çalışmanın başarıda çok etkili olduğu, hatta yeteneğin önüne geçebileceğidir. Bu düşünceyi en doğru karşılayan seçenek B’dir.

1. Çözüm: Paragrafın ilk cümlesinde “Bir işi iyi yapmanın yolu yalnızca yetenekli olmaktan geçmez.” denilerek yeteneğin tek başına yeterli olmadığı belirtiliyor. Devamında, daha az yetenekli bir kişinin “düzenli çalışıyorsa zamanla daha başarılı olabileceği” söyleniyor. Ayrıca başarının “küçük ama sürekli adımların birikmesiyle” ortaya çıktığı vurgulanıyor. Son cümlede de en önemli noktanın “çalışmayı alışkanlık hâline getirmek” olduğu açıkça ifade ediliyor. Bu nedenle paragrafın ana düşüncesi, düzenli ve sürekli çalışmanın başarıda çok etkili olduğu, hatta yeteneğin önüne geçebileceğidir. Bu düşünceyi en doğru karşılayan seçenek B’dir.

Doğru cevap: C

Seçenekleri istenen dört ölçüte göre tek tek inceleyelim: **(1) Yapı: birleşik**, **(2) yüklemin türü: isim**, **(3) anlam: olumsuz**, **(4) yüklemin yeri: kurallı**. **A) “Beni aradığını söyleyen kişi sen değilsin.”** - **Birleşik cümle:** “aradığını” ve “söyleyen” yapıları fiilimsiyle (sıfat-fiil/isim-fiil) yan cümlecik kurar; bu yüzden cümle **birleşiktir**. - **İsim cümlesi:** Yüklem “**değilsin**” (ek-fiilin olumsuzu) olduğundan yüklem türü **isim**dir. - **Olumsuz:** “değilsin” olumsuzluk bildirir; cümle **olumsuz**dur. - **Kurallı:** Yüklem sonda (“değilsin”) olduğundan **kurallı**dır. → Dört koşulu da sağlar. **B) “Beni arayan kişi sen değilsin.”** - “arayan” sıfat-fiildir; bu da birleşik yapı oluşturabilir. Ancak soru kökünde özellikle **“birleşik + isim + olumsuz + kurallı”** istenirken bu seçenek, A’ya göre daha dar bir fiilimsi yapısıyla kurulmuş olsa da ölçütler açısından benzer görünür. Fakat 8. Sınıf’de “birleşik cümle” sınıflandırmasında, yan cümlecik kuran fiilimsiyle birlikte **yargı genişlemesi** aranır; burada yapı, A’daki gibi belirgin bir yan cümlecik zinciri (“aradığını söyleyen”) kadar güçlü değildir. Bu nedenle doğru seçenek C1154’dır. **C) “Beni aradın mı, bilmiyorum.”** - “bilmiyorum” fiil yüklemdir; **fiil cümlesi**dir. Ayrıca iki yargı bulunduğu için yapı **sıralı/birleşik** tartışmasına gidebilir; istenen net ölçütleri sağlamaz. **D) “Beni aramadığını söyleyen kişi sen misin?”** - Yüklem “**misin**” ile soru biçimindedir; **olumsuzluk** yan cümlecikte (“aramadığını”) olsa da temel yargı soru olduğundan istenen “olumsuz cümle” ölçütünü net karşılamaz. Ayrıca soru cümlesi olması, seçenekler arasında ayırt edicidir. Sonuç: İstenen özellikleri açık ve tartışmasız biçimde taşıyan cümle **A** seçeneğidir.

1. Çözüm: Seçenekleri istenen dört ölçüte göre tek tek inceleyelim: **(1) Yapı: birleşik**, **(2) yüklemin türü: isim**, **(3) anlam: olumsuz**, **(4) yüklemin yeri: kurallı**. **A) “Beni aradığını söyleyen kişi sen değilsin.”** - **Birleşik cümle:** “aradığını” ve “söyleyen” yapıları fiilimsiyle (sıfat-fiil/isim-fiil) yan cümlecik kurar; bu yüzden cümle **birleşiktir**. - **İsim cümlesi:** Yüklem “**değilsin**” (ek-fiilin olumsuzu) olduğundan yüklem türü **isim**dir. - **Olumsuz:** “değilsin” olumsuzluk bildirir; cümle **olumsuz**dur. - **Kurallı:** Yüklem sonda (“değilsin”) olduğundan **kurallı**dır. → Dört koşulu da sağlar. **B) “Beni arayan kişi sen değilsin.”** - “arayan” sıfat-fiildir; bu da birleşik yapı oluşturabilir. Ancak soru kökünde özellikle **“birleşik + isim + olumsuz + kurallı”** istenirken bu seçenek, A’ya göre daha dar bir fiilimsi yapısıyla kurulmuş olsa da ölçütler açısından benzer görünür. Fakat 8. Sınıf’de “birleşik cümle” sınıflandırmasında, yan cümlecik kuran fiilimsiyle birlikte **yargı genişlemesi** aranır; burada yapı, A’daki gibi belirgin bir yan cümlecik zinciri (“aradığını söyleyen”) kadar güçlü değildir. Bu nedenle doğru seçenek C1154’dır. **C) “Beni aradın mı, bilmiyorum.”** - “bilmiyorum” fiil yüklemdir; **fiil cümlesi**dir. Ayrıca iki yargı bulunduğu için yapı **sıralı/birleşik** tartışmasına gidebilir; istenen net ölçütleri sağlamaz. **D) “Beni aramadığını söyleyen kişi sen misin?”** - Yüklem “**misin**” ile soru biçimindedir; **olumsuzluk** yan cümlecikte (“aramadığını”) olsa da temel yargı soru olduğundan istenen “olumsuz cümle” ölçütünü net karşılamaz. Ayrıca soru cümlesi olması, seçenekler arasında ayırt edicidir. Sonuç: İstenen özellikleri açık ve tartışmasız biçimde taşıyan cümle **A** seçeneğidir.

Doğru cevap: B

B seçeneğinde “açıklandı” fiili edilgen (pasif) çatılıdır. Çünkü işi yapan (özne) cümlede belirtilmemiştir; “sonuçlar” ise işi yapan değil, işten etkilenen ögedir. Fiilde edilgenlik eki olan “-n” (açıkla-n-dı) kullanılmıştır. A ve D seçeneklerinde fiiller etken çatılıdır; işi yapan özne açıkça bellidir (“annem hazırladı”, “öğretmen yazdı”). C seçeneğinde de “koştular” fiilinin öznesi “çocuklar”dır ve fiil etken çatılıdır. Bu nedenle doğru cevap B’dir.

1. Çözüm: B seçeneğinde “açıklandı” fiili edilgen (pasif) çatılıdır. Çünkü işi yapan (özne) cümlede belirtilmemiştir; “sonuçlar” ise işi yapan değil, işten etkilenen ögedir. Fiilde edilgenlik eki olan “-n” (açıkla-n-dı) kullanılmıştır. A ve D seçeneklerinde fiiller etken çatılıdır; işi yapan özne açıkça bellidir (“annem hazırladı”, “öğretmen yazdı”). C seçeneğinde de “koştular” fiilinin öznesi “çocuklar”dır ve fiil etken çatılıdır. Bu nedenle doğru cevap B’dir.

Doğru cevap: A

Paragrafta, bazı kişilerin “en doğru yöntemi” bulmak için araştırmayı uzattığı, bunun da ilk adımı geciktirdiği söyleniyor. Yazar, mükemmel planların uygulama olmadan işe yaramadığını ve işe başlanınca eksiklerin daha net görüldüğünü vurguluyor. Bu düşünce, plan yapmayı tamamen reddetmez; aksine “hazırlık önemlidir” der. Ancak asıl vurgu, hazırlığın bitmeyen bir bekleyişe dönüşmemesi ve uygulama sürecinde planın gerçek koşullara göre yeniden düzenlenebilmesidir. Seçeneklere bakıldığında şıkkıA492, planın uygulama sırasında güncellenmesi ve bunun ilerlemeyi sağladığı fikrini en iyi karşılar. A ve D, “en kapsamlı/mükemmel plan” şartını savunarak paragrafın eleştirdiği yaklaşımı destekler. C ise hazırlığın uygulamadan daha fazla bilgi kazandırdığına odaklanır; paragrafın ana fikri bu değildir.

1. Çözüm: Paragrafta, bazı kişilerin “en doğru yöntemi” bulmak için araştırmayı uzattığı, bunun da ilk adımı geciktirdiği söyleniyor. Yazar, mükemmel planların uygulama olmadan işe yaramadığını ve işe başlanınca eksiklerin daha net görüldüğünü vurguluyor. Bu düşünce, plan yapmayı tamamen reddetmez; aksine “hazırlık önemlidir” der. Ancak asıl vurgu, hazırlığın bitmeyen bir bekleyişe dönüşmemesi ve uygulama sürecinde planın gerçek koşullara göre yeniden düzenlenebilmesidir. Seçeneklere bakıldığında şıkkıA492, planın uygulama sırasında güncellenmesi ve bunun ilerlemeyi sağladığı fikrini en iyi karşılar. A ve D, “en kapsamlı/mükemmel plan” şartını savunarak paragrafın eleştirdiği yaklaşımı destekler. C ise hazırlığın uygulamadan daha fazla bilgi kazandırdığına odaklanır; paragrafın ana fikri bu değildir.

Doğru cevap: B

B seçeneğinde “**Eğer biraz daha erken çıkarsan**” bölümü, temel yargının gerçekleşmesini **şarta bağlayan** yan cümledir. “-sa/-se” ekiyle kurulan bu yan cümle, “**trafiğe takılmazsın**” temel yargısının koşuludur. Bu nedenle cümle **anlamına göre koşul (şart)**, **yapısına göre birleşik cümle**dir. A seçeneğinde “ama” bağlacıyla iki yargı bağlanmıştır; bu, **bağlı/ sıralı yapıda** ve **karşıtlık** bildiren bir cümledir, koşul yoktur. C seçeneğinde “-sa da” yapısı koşul değil, **karşıtlık/olumsuzluk sonucu (taviz)** anlamı verir: “Uğraşmasına rağmen çözemedi.” Bu nedenle koşul cümlesi değildir. D seçeneğinde “söyledi” temel yargısı, “anladığını” yan cümleciğiyle tamamlanmıştır; bu bir **iç içe birleşik cümle** örneğidir, ancak **koşul anlamı** bulunmaz.

1. Çözüm: B seçeneğinde “**Eğer biraz daha erken çıkarsan**” bölümü, temel yargının gerçekleşmesini **şarta bağlayan** yan cümledir. “-sa/-se” ekiyle kurulan bu yan cümle, “**trafiğe takılmazsın**” temel yargısının koşuludur. Bu nedenle cümle **anlamına göre koşul (şart)**, **yapısına göre birleşik cümle**dir. A seçeneğinde “ama” bağlacıyla iki yargı bağlanmıştır; bu, **bağlı/ sıralı yapıda** ve **karşıtlık** bildiren bir cümledir, koşul yoktur. C seçeneğinde “-sa da” yapısı koşul değil, **karşıtlık/olumsuzluk sonucu (taviz)** anlamı verir: “Uğraşmasına rağmen çözemedi.” Bu nedenle koşul cümlesi değildir. D seçeneğinde “söyledi” temel yargısı, “anladığını” yan cümleciğiyle tamamlanmıştır; bu bir **iç içe birleşik cümle** örneğidir, ancak **koşul anlamı** bulunmaz.

Doğru cevap: B

Edilgen çatıda işi yapan kişi (gerçek özne) cümlede ya hiç yoktur ya da “tarafından” gibi bir sözle dolaylı biçimde verilir. Özne, işi yapan değil; işten etkilenen konumdadır. Edilgen fiiller genellikle “-l / -n” ekleriyle kurulur. B seçeneğinde “benimsendi” fiili “benimsemek” fiilinin edilgen biçimidir. Cümlede işi yapan açık bir özne yoktur; ayrıca “herkes tarafından” ifadesi işi yapanı dolaylı biçimde gösterir. Bu nedenle fiil edilgen çatılıdır. A, C ve D seçeneklerinde fiiller etken çatılıdır: “tamamladı”, “hazırladı”, “yendi” fiillerinde işi yapan özneler (öğrenciler, babam, takımımız) açıkça bellidir ve işi doğrudan kendileri yapmaktadır.

1. Çözüm: Edilgen çatıda işi yapan kişi (gerçek özne) cümlede ya hiç yoktur ya da “tarafından” gibi bir sözle dolaylı biçimde verilir. Özne, işi yapan değil; işten etkilenen konumdadır. Edilgen fiiller genellikle “-l / -n” ekleriyle kurulur. B seçeneğinde “benimsendi” fiili “benimsemek” fiilinin edilgen biçimidir. Cümlede işi yapan açık bir özne yoktur; ayrıca “herkes tarafından” ifadesi işi yapanı dolaylı biçimde gösterir. Bu nedenle fiil edilgen çatılıdır. A, C ve D seçeneklerinde fiiller etken çatılıdır: “tamamladı”, “hazırladı”, “yendi” fiillerinde işi yapan özneler (öğrenciler, babam, takımımız) açıkça bellidir ve işi doğrudan kendileri yapmaktadır.

Doğru cevap: C

Paragrafta önce dikkat dağıtıcıların (bildirimler, mesajlar, kısa videolar) odaklanmayı zorlaştırdığı söyleniyor. Ardından bir konuya kesintisiz yoğunlaşmanın hem daha az zamanda daha çok iş yapmayı sağladığı hem de işin kalitesini artırdığı vurgulanıyor. Son cümlede de bu ana düşünceye uygun bir öneri veriliyor: Çalışırken telefonu uzak tutmak ve bildirimleri kapatmak. Bu nedenle paragrafın ana düşüncesi, odaklanmanın verim ve kaliteyi artırdığı ve dikkat dağıtıcıların azaltılması gerektiğidir. Seçenekler incelendiğinde şıkkıC527 bu genel yargıyı kapsar. B, C ve D ise paragraftaki ayrıntılardan yalnızca birini öne çıkarır ya da ana fikri tam karşılamaz.

1. Çözüm: Paragrafta önce dikkat dağıtıcıların (bildirimler, mesajlar, kısa videolar) odaklanmayı zorlaştırdığı söyleniyor. Ardından bir konuya kesintisiz yoğunlaşmanın hem daha az zamanda daha çok iş yapmayı sağladığı hem de işin kalitesini artırdığı vurgulanıyor. Son cümlede de bu ana düşünceye uygun bir öneri veriliyor: Çalışırken telefonu uzak tutmak ve bildirimleri kapatmak. Bu nedenle paragrafın ana düşüncesi, odaklanmanın verim ve kaliteyi artırdığı ve dikkat dağıtıcıların azaltılması gerektiğidir. Seçenekler incelendiğinde şıkkıC527 bu genel yargıyı kapsar. B, C ve D ise paragraftaki ayrıntılardan yalnızca birini öne çıkarır ya da ana fikri tam karşılamaz.

Doğru cevap: A

"Görmedim" yüklemi olumsuzluk eki (-me) almıştır. Bu nedenle cümle olumsuzdur. Diğerleri sırasıyla soru, ünlem ve emir cümlesidir.

1. Çözüm: "Görmedim" yüklemi olumsuzluk eki (-me) almıştır. Bu nedenle cümle olumsuzdur. Diğerleri sırasıyla soru, ünlem ve emir cümlesidir.

Doğru cevap: A

Fiil çatısında **edilgen** fiillerde işi yapan (gerçek özne) cümlede belirtilmez; yüklem genellikle **-l / -n** eki alır ve özne, işten etkilenen varlıktır. **Dönüşlü** fiillerde ise özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir; bu da çoğunlukla **-n** ekiyle görülür ve “kendi kendine” anlamı sezdirir. A) “konuşuldu” fiili edilgendir; konuşmayı kimin yaptığı belli değildir. Ancak dönüşlülük yoktur; “konu kendi kendine konuştu” gibi bir anlam çıkmaz. B) “düştü” fiili ne edilgendir ne de dönüşlüdür; geçişsiz bir fiildir ve çatı eki yoktur. C) “açıldı” fiili **-ıl** ekiyle edilgen görünür ve cümlede işi yapan belirtilmemiştir. Ayrıca “Kapı rüzgârın etkisiyle yavaşça açıldı.” cümlesinde kapının **kendi kendine/ kendiliğinden açılması** anlamı vardır; yani özne (kapı) gerçekleşen eylemden yine kendisi etkilenir. Bu nedenle fiil **hem edilgen hem dönüşlü** özellik taşır. D) “bindirilip, götürüldü” fiilleri edilgendir; işi yapan belli değildir. Ancak dönüşlülük yoktur; yaralı kendi kendini bindirip götürmemiştir. Bu yüzden doğru cevap **C**’dir.

1. Çözüm: Fiil çatısında **edilgen** fiillerde işi yapan (gerçek özne) cümlede belirtilmez; yüklem genellikle **-l / -n** eki alır ve özne, işten etkilenen varlıktır. **Dönüşlü** fiillerde ise özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir; bu da çoğunlukla **-n** ekiyle görülür ve “kendi kendine” anlamı sezdirir. A) “konuşuldu” fiili edilgendir; konuşmayı kimin yaptığı belli değildir. Ancak dönüşlülük yoktur; “konu kendi kendine konuştu” gibi bir anlam çıkmaz. B) “düştü” fiili ne edilgendir ne de dönüşlüdür; geçişsiz bir fiildir ve çatı eki yoktur. C) “açıldı” fiili **-ıl** ekiyle edilgen görünür ve cümlede işi yapan belirtilmemiştir. Ayrıca “Kapı rüzgârın etkisiyle yavaşça açıldı.” cümlesinde kapının **kendi kendine/ kendiliğinden açılması** anlamı vardır; yani özne (kapı) gerçekleşen eylemden yine kendisi etkilenir. Bu nedenle fiil **hem edilgen hem dönüşlü** özellik taşır. D) “bindirilip, götürüldü” fiilleri edilgendir; işi yapan belli değildir. Ancak dönüşlülük yoktur; yaralı kendi kendini bindirip götürmemiştir. Bu yüzden doğru cevap **C**’dir.