Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, özne tarafından yapılan bir işi (etken fiil) bildirmektedir?
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: C
Etken fiilde işi yapan (özne) bellidir ve işi özne gerçekleştirir. Bu tür cümlelerde “kim yaptı?” sorusuna açık bir cevap bulunur. A seçeneğinde “açıklandı” fiilinde işi yapan belirtilmemiştir; “sonuçlar” işi yapan değil, işten etkilenen durumundadır. Bu nedenle edilgendir. B seçeneğinde “kapandı” fiili öznenin kendi kendine gerçekleştiğini bildirir; “kapı” işi yapan bir özne değildir. Bu nedenle dönüşlü/oluş anlamı taşır, etken değildir. C seçeneğinde “Öğrenciler projeyi zamanında tamamladı.” cümlesinde “kim tamamladı?” sorusunun cevabı “öğrenciler”dir. İşi yapan özne açıkça bellidir, fiil etkendir. D seçeneğinde “konuşuldu” fiilinde işi yapan belirtilmemiştir; “kim konuştu?” sorusuna cümle içinde cevap yoktur. Bu nedenle edilgendir.
- Çözüm: Etken fiilde işi yapan (özne) bellidir ve işi özne gerçekleştirir. Bu tür cümlelerde “kim yaptı?” sorusuna açık bir cevap bulunur. A seçeneğinde “açıklandı” fiilinde işi yapan belirtilmemiştir; “sonuçlar” işi yapan değil, işten etkilenen durumundadır. Bu nedenle edilgendir. B seçeneğinde “kapandı” fiili öznenin kendi kendine gerçekleştiğini bildirir; “kapı” işi yapan bir özne değildir. Bu nedenle dönüşlü/oluş anlamı taşır, etken değildir. C seçeneğinde “Öğrenciler projeyi zamanında tamamladı.” cümlesinde “kim tamamladı?” sorusunun cevabı “öğrenciler”dir. İşi yapan özne açıkça bellidir, fiil etkendir. D seçeneğinde “konuşuldu” fiilinde işi yapan belirtilmemiştir; “kim konuştu?” sorusuna cümle içinde cevap yoktur. Bu nedenle edilgendir.
Etken fiilde işi yapan (özne) bellidir ve işi özne gerçekleştirir. Bu tür cümlelerde “kim yaptı?” sorusuna açık bir cevap bulunur. A seçeneğinde “açıklandı” fiilinde işi yapan belirtilmemiştir; “sonuçlar” işi yapan değil, işten etkilenen durumundadır. Bu nedenle edilgendir. B seçeneğinde “kapandı” fiili öznenin kendi kendine gerçekleştiğini bildirir; “kapı” işi yapan bir özne değildir. Bu nedenle dönüşlü/oluş anlamı taşır, etken değildir. C seçeneğinde “Öğrenciler projeyi zamanında tamamladı.” cümlesinde “kim tamamladı?” sorusunun cevabı “öğrenciler”dir. İşi yapan özne açıkça bellidir, fiil etkendir. D seçeneğinde “konuşuldu” fiilinde işi yapan belirtilmemiştir; “kim konuştu?” sorusuna cümle içinde cevap yoktur. Bu nedenle edilgendir.