8. Sınıf Türkçe 2. Dönem 1. Yazılı Testleri

Doğru cevap: D

Birleşik cümle; içinde en az bir yan cümlecik (bağlı, şartlı, iç içe, ki’li vb.) bulunan cümledir. Bu tür cümlelerde genellikle iki yargı/iki bölüm vardır ve bunlar bir bağlaç ya da ekle birbirine bağlanır. A şıkkı “Yarın sabah erkenden yola çıkacağız.” tek yargı içerir; bu nedenle basit cümledir. B şıkkı “Kitap okudu ve notlar aldı.” iki bağımsız yargının “ve” bağlacıyla bağlanmasıyla oluşmuştur; bu nedenle bağlı cümledir (birleşik değil). şıkkıD445 “Seni aradım çünkü merak ettim.” cümlesinde “çünkü merak ettim” kısmı, “Seni aradım” yargısının nedenini bildiren bir yan cümlecik görevindedir. Yan cümlecik bulunduğu için bu cümle birleşik cümledir. D şıkkı “Sınavdan sonra arkadaşlarımla buluştum.” tek yargı içerir; bu nedenle basit cümledir.

1. Çözüm: Birleşik cümle; içinde en az bir yan cümlecik (bağlı, şartlı, iç içe, ki’li vb.) bulunan cümledir. Bu tür cümlelerde genellikle iki yargı/iki bölüm vardır ve bunlar bir bağlaç ya da ekle birbirine bağlanır. A şıkkı “Yarın sabah erkenden yola çıkacağız.” tek yargı içerir; bu nedenle basit cümledir. B şıkkı “Kitap okudu ve notlar aldı.” iki bağımsız yargının “ve” bağlacıyla bağlanmasıyla oluşmuştur; bu nedenle bağlı cümledir (birleşik değil). şıkkıD445 “Seni aradım çünkü merak ettim.” cümlesinde “çünkü merak ettim” kısmı, “Seni aradım” yargısının nedenini bildiren bir yan cümlecik görevindedir. Yan cümlecik bulunduğu için bu cümle birleşik cümledir. D şıkkı “Sınavdan sonra arkadaşlarımla buluştum.” tek yargı içerir; bu nedenle basit cümledir.

Doğru cevap: A

A seçeneğinde “giyinildi” fiili “giyin-” köküne getirilen “-n” ekiyle dönüşlülük bildirir: işi yapan da etkilenen de öznenin kendisidir (kendi kendine giyinme). Aynı zamanda “-l” ekiyle edilgenlik de vardır (“giyinil-di”): işi yapan açıkça belirtilmemiştir, cümlede yapan belli değildir. B seçeneğinde “kapandı” fiili dönüşlü/oluş bildiren bir kullanımdır; edilgenlik yoktur çünkü pasiflik ekiyle (-(I)l / -(I)n) kurulmuş bir edilgen yapı bulunmaz ve “kapanmak” burada oluş fiilidir. C seçeneğinde “hazırlandı” edilgendir; işi yapan belirtilmemiştir (masa birileri tarafından hazırlandı). Ancak dönüşlülük yoktur; “masa” kendi kendine hazırlanmamıştır. D seçeneğinde “sordu” etken çatılıdır; özne (çocuk) işi yapmıştır, edilgenlik ya da dönüşlülük eki yoktur. Bu nedenle hem edilgen hem dönüşlü çatı özelliğini birlikte taşıyan tek cümle A’dır.

1. Çözüm: A seçeneğinde “giyinildi” fiili “giyin-” köküne getirilen “-n” ekiyle dönüşlülük bildirir: işi yapan da etkilenen de öznenin kendisidir (kendi kendine giyinme). Aynı zamanda “-l” ekiyle edilgenlik de vardır (“giyinil-di”): işi yapan açıkça belirtilmemiştir, cümlede yapan belli değildir. B seçeneğinde “kapandı” fiili dönüşlü/oluş bildiren bir kullanımdır; edilgenlik yoktur çünkü pasiflik ekiyle (-(I)l / -(I)n) kurulmuş bir edilgen yapı bulunmaz ve “kapanmak” burada oluş fiilidir. C seçeneğinde “hazırlandı” edilgendir; işi yapan belirtilmemiştir (masa birileri tarafından hazırlandı). Ancak dönüşlülük yoktur; “masa” kendi kendine hazırlanmamıştır. D seçeneğinde “sordu” etken çatılıdır; özne (çocuk) işi yapmıştır, edilgenlik ya da dönüşlülük eki yoktur. Bu nedenle hem edilgen hem dönüşlü çatı özelliğini birlikte taşıyan tek cümle A’dır.

Doğru cevap: B

Paragrafta bazı öğrencilerin hızlanmak için cümle atladığı, fakat bunun önemli ayrıntıları kaçırmaya ve metni yanlış anlamaya neden olabileceği söyleniyor. Yazar, okuma hızını artırmanın önemli olduğunu kabul ediyor; ancak asıl amacın “metni doğru ve eksiksiz anlamak” olduğunu vurguluyor. Bu nedenle okurken dikkatli ilerlemek ve anlam kurulmadan cümleleri geçmemek gerektiği sonucuna varıyor. Bu düşünceyi en iyi karşılayan seçenek B’dir. A seçeneği paragrafın tam tersini söyler. C seçeneğinde uzun metin-kısa metin karşılaştırması yapılır; paragrafta böyle bir yargı yoktur. D seçeneği ise okuma türü ve alışkanlıkla ilgilidir, paragrafın ana fikri değildir.

1. Çözüm: Paragrafta bazı öğrencilerin hızlanmak için cümle atladığı, fakat bunun önemli ayrıntıları kaçırmaya ve metni yanlış anlamaya neden olabileceği söyleniyor. Yazar, okuma hızını artırmanın önemli olduğunu kabul ediyor; ancak asıl amacın “metni doğru ve eksiksiz anlamak” olduğunu vurguluyor. Bu nedenle okurken dikkatli ilerlemek ve anlam kurulmadan cümleleri geçmemek gerektiği sonucuna varıyor. Bu düşünceyi en iyi karşılayan seçenek B’dir. A seçeneği paragrafın tam tersini söyler. C seçeneğinde uzun metin-kısa metin karşılaştırması yapılır; paragrafta böyle bir yargı yoktur. D seçeneği ise okuma türü ve alışkanlıkla ilgilidir, paragrafın ana fikri değildir.

Doğru cevap: C

İstenen özellikler üç başlıkta toplanır: (1) Yapısına göre birleşik, (2) yüklemin türüne göre fiil cümlesi, (3) anlamına göre olumsuz. A şıkkı: “gidip … çalıştım” yapısında sıralı/bağlı bir yapı çağrıştırsa da yüklem tek bir çekimli fiildir (“çalıştım”) ve cümle olumludur. Birleşik cümle şartını net biçimde sağlamaz. B şıkkı: “... kalmasın diye... çözdük” cümlesinde “diye” ile amaç bildirilen yan cümlecik vardır; bu yönüyle birleşik sayılabilir. Ancak temel yargı “çözdük” olumludur; cümlenin genel anlamı olumsuz değildir. C şıkkı: “Ne kadar uğraşsa da kimseyi ikna edemedi.” cümlesinde “uğraşsa da” şart/koşul-ekli yan cümlecik (zarf-fiil/koşul anlamı) bulunduğundan **birleşik cümledir**. Yüklem “ikna edemedi” çekimli fiildir; dolayısıyla **fiil cümlesidir**. Ayrıca yüklemde “-me/-ma” olumsuzluk eki vardır (“edemedi” = edemedi/başaramadı); bu nedenle **anlamca olumsuzdur**. D şıkkı: “... kitabı henüz okumadım.” yüklem fiildir ve olumsuzdur; ancak yapıca tek yargı içerir, yan cümlecik yoktur; **basit cümledir**. Bu nedenle doğru cevap **C**’dir.

1. Çözüm: İstenen özellikler üç başlıkta toplanır: (1) Yapısına göre birleşik, (2) yüklemin türüne göre fiil cümlesi, (3) anlamına göre olumsuz. A şıkkı: “gidip … çalıştım” yapısında sıralı/bağlı bir yapı çağrıştırsa da yüklem tek bir çekimli fiildir (“çalıştım”) ve cümle olumludur. Birleşik cümle şartını net biçimde sağlamaz. B şıkkı: “... kalmasın diye... çözdük” cümlesinde “diye” ile amaç bildirilen yan cümlecik vardır; bu yönüyle birleşik sayılabilir. Ancak temel yargı “çözdük” olumludur; cümlenin genel anlamı olumsuz değildir. C şıkkı: “Ne kadar uğraşsa da kimseyi ikna edemedi.” cümlesinde “uğraşsa da” şart/koşul-ekli yan cümlecik (zarf-fiil/koşul anlamı) bulunduğundan **birleşik cümledir**. Yüklem “ikna edemedi” çekimli fiildir; dolayısıyla **fiil cümlesidir**. Ayrıca yüklemde “-me/-ma” olumsuzluk eki vardır (“edemedi” = edemedi/başaramadı); bu nedenle **anlamca olumsuzdur**. D şıkkı: “... kitabı henüz okumadım.” yüklem fiildir ve olumsuzdur; ancak yapıca tek yargı içerir, yan cümlecik yoktur; **basit cümledir**. Bu nedenle doğru cevap **C**’dir.

Doğru cevap: B

Edilgen (pasif) fiillerde işi yapan (özne) belli değildir ya da cümlede özellikle söylenmez; fiil genellikle "-l" / "-n" ekleriyle kurulur ve "kim tarafından?" sorusuna cevap aranabilir. B seçeneğinde "süslendi" fiili "-n" eki almıştır ve işi yapan kişi doğrudan özne olarak verilmemiştir. Ayrıca "Sınıf, kim tarafından süslendi?" sorusuna "öğrenciler tarafından" cevabı gelir. Bu nedenle fiil edilgendir. A seçeneğinde "süsledi" fiilinde işi yapan özne bellidir (öğrenciler) ve fiil etkendir. C seçeneğinde "süslenmiş" sıfat-fiildir; cümlenin yüklemi "buldu"dur ve etken kullanılmıştır. D seçeneğinde "başladı" yüklemdir; cümlede edilgenlik yoktur, fiil etkendir.

1. Çözüm: Edilgen (pasif) fiillerde işi yapan (özne) belli değildir ya da cümlede özellikle söylenmez; fiil genellikle "-l" / "-n" ekleriyle kurulur ve "kim tarafından?" sorusuna cevap aranabilir. B seçeneğinde "süslendi" fiili "-n" eki almıştır ve işi yapan kişi doğrudan özne olarak verilmemiştir. Ayrıca "Sınıf, kim tarafından süslendi?" sorusuna "öğrenciler tarafından" cevabı gelir. Bu nedenle fiil edilgendir. A seçeneğinde "süsledi" fiilinde işi yapan özne bellidir (öğrenciler) ve fiil etkendir. C seçeneğinde "süslenmiş" sıfat-fiildir; cümlenin yüklemi "buldu"dur ve etken kullanılmıştır. D seçeneğinde "başladı" yüklemdir; cümlede edilgenlik yoktur, fiil etkendir.

Doğru cevap: A

Paragrafta önce “hemen sonuca ulaşmak isteyen” insanlardan söz ediliyor ve bunun her zaman doğru olmadığı vurgulanıyor. Ardından “kalıcı başarı”nın “küçük ama düzenli adımlarla” geldiği belirtiliyor. Yazar, her gün az da olsa tekrar yapmanın daha etkili olduğunu gerekçelendiriyor: Düzenli çalışma bilgiyi unutmamayı sağlar ve zamanla güven kazandırır. Bu nedenle paragrafın ana düşüncesi, düzenli ve küçük adımlarla çalışmanın kalıcı başarıyı desteklediğidir. Seçenekler içinde bu düşünceyi en doğru ve eksiksiz biçimde veren şık B’dir. Diğer şıklar paragraftaki “hızlı sonuç” isteğini destekler ya da başarıyı tek bir nedene indirger; bu yüzden yanlıştır.

1. Çözüm: Paragrafta önce “hemen sonuca ulaşmak isteyen” insanlardan söz ediliyor ve bunun her zaman doğru olmadığı vurgulanıyor. Ardından “kalıcı başarı”nın “küçük ama düzenli adımlarla” geldiği belirtiliyor. Yazar, her gün az da olsa tekrar yapmanın daha etkili olduğunu gerekçelendiriyor: Düzenli çalışma bilgiyi unutmamayı sağlar ve zamanla güven kazandırır. Bu nedenle paragrafın ana düşüncesi, düzenli ve küçük adımlarla çalışmanın kalıcı başarıyı desteklediğidir. Seçenekler içinde bu düşünceyi en doğru ve eksiksiz biçimde veren şık B’dir. Diğer şıklar paragraftaki “hızlı sonuç” isteğini destekler ya da başarıyı tek bir nedene indirger; bu yüzden yanlıştır.

Doğru cevap: B

Önce ölçütleri netleştirelim: 1) Yapısına göre birleşik cümle: Birden fazla yargı (en az iki yüklem ya da fiilimsiyle kurulan yan cümlecik) içerir. 2) Yüklemin türüne göre fiil cümlesi: Yüklem çekimli fiildir ("-di, -miş, -ecek" vb. kip ekleri almış fiil). A) "Seni aradım çünkü haber vermek istedim." - "aradım" ve "istedim" olmak üzere iki çekimli fiil vardır; bu yüzden birleşik (bağlı) yapıdadır. - Ancak bu cümle, iki yargıyı "çünkü" ile bağladığı için bağlı/birleşik sayılabilir; burada sorun yok gibi görünse de 8. Sınıf’de bu tür sorularda genellikle aranan birleşik yapı, yan cümleciğin fiilimsiyle kurulduğu veya koşul/ki’li gibi belirgin birleşik yapılardır. Bu seçenek, iki bağımsız yargının bağlaçla bağlandığı bir yapı olduğundan hedeflenen "birleşik" türüyle karışabilir. B) "Bu şehir, anılarla dolu bir masal gibiydi." - Tek yargı vardır. - Yüklem "gibiydi" (isim soylu yüklem + ek fiil) olduğundan isim cümlesidir, fiil cümlesi değildir. C) "Ne kadar uğraşsa da sorunu çözemedi." - "uğraşsa" koşul/karşıtlık anlamı veren yan cümleciktir; "çözemedi" temel cümlenin yüklemidir. İki yargı bulunduğu için birleşik cümledir. - Asıl yüklem "çözemedi" çekimli fiildir; bu nedenle fiil cümlesidir. - Hem birleşik cümle hem fiil cümlesi koşullarını birlikte sağlayan tek seçenek budur. D) "Sınavdan sonra en büyük isteğim, biraz dinlenmekti." - Yüklem "dinlenmekti": "dinlenmek" isim-fiildir; ek fiille ("-ti") yüklem yapılmıştır. Bu nedenle yüklemin türüne göre isim cümlesidir. - Ayrıca tek yargı vardır; birleşik cümle değildir. Sonuç: Doğru cevap B1547’dir.

1. Çözüm: Önce ölçütleri netleştirelim: 1) Yapısına göre birleşik cümle: Birden fazla yargı (en az iki yüklem ya da fiilimsiyle kurulan yan cümlecik) içerir. 2) Yüklemin türüne göre fiil cümlesi: Yüklem çekimli fiildir ("-di, -miş, -ecek" vb. kip ekleri almış fiil). A) "Seni aradım çünkü haber vermek istedim." - "aradım" ve "istedim" olmak üzere iki çekimli fiil vardır; bu yüzden birleşik (bağlı) yapıdadır. - Ancak bu cümle, iki yargıyı "çünkü" ile bağladığı için bağlı/birleşik sayılabilir; burada sorun yok gibi görünse de 8. Sınıf’de bu tür sorularda genellikle aranan birleşik yapı, yan cümleciğin fiilimsiyle kurulduğu veya koşul/ki’li gibi belirgin birleşik yapılardır. Bu seçenek, iki bağımsız yargının bağlaçla bağlandığı bir yapı olduğundan hedeflenen "birleşik" türüyle karışabilir. B) "Bu şehir, anılarla dolu bir masal gibiydi." - Tek yargı vardır. - Yüklem "gibiydi" (isim soylu yüklem + ek fiil) olduğundan isim cümlesidir, fiil cümlesi değildir. C) "Ne kadar uğraşsa da sorunu çözemedi." - "uğraşsa" koşul/karşıtlık anlamı veren yan cümleciktir; "çözemedi" temel cümlenin yüklemidir. İki yargı bulunduğu için birleşik cümledir. - Asıl yüklem "çözemedi" çekimli fiildir; bu nedenle fiil cümlesidir. - Hem birleşik cümle hem fiil cümlesi koşullarını birlikte sağlayan tek seçenek budur. D) "Sınavdan sonra en büyük isteğim, biraz dinlenmekti." - Yüklem "dinlenmekti": "dinlenmek" isim-fiildir; ek fiille ("-ti") yüklem yapılmıştır. Bu nedenle yüklemin türüne göre isim cümlesidir. - Ayrıca tek yargı vardır; birleşik cümle değildir. Sonuç: Doğru cevap B1547’dir.

Doğru cevap: B

Dönüşlü fiilde işi yapan özne ile işten etkilenen varlık aynıdır; yani özne, eylemi kendi üzerinde gerçekleştirir. Bu tür fiiller çoğunlukla “-n / -l” ekiyle kurulur ve cümlede ayrı bir nesne aranmaz. B seçeneğinde “salon hızlıca toplandı” cümlesinde “toplanmak” fiili dönüşlüdür. Çünkü “toplamak” işi normalde bir nesne üzerinde yapılır (salonu biri toplar); ancak “toplanmak” biçiminde özne (salon) kendi kendine “toplanmış” gibi gösterilir ve ayrı bir nesne yoktur. Bu, dönüşlü çatının tipik kullanımına uygundur. A seçeneğinde “katladı” fiili geçişlidir ve “atkıyı” belirtili nesnesi vardır; fiil etken-geçişli yapıdadır, dönüşlü değildir. C seçeneğinde “tamir etti” fiili “bozuk saati” nesnesini alır; etken-geçişli bir fiildir, dönüşlü değildir. D seçeneğinde “savurdu” fiili “kumları” nesnesini alır; etken-geçişli bir fiildir, dönüşlü değildir.

1. Çözüm: Dönüşlü fiilde işi yapan özne ile işten etkilenen varlık aynıdır; yani özne, eylemi kendi üzerinde gerçekleştirir. Bu tür fiiller çoğunlukla “-n / -l” ekiyle kurulur ve cümlede ayrı bir nesne aranmaz. B seçeneğinde “salon hızlıca toplandı” cümlesinde “toplanmak” fiili dönüşlüdür. Çünkü “toplamak” işi normalde bir nesne üzerinde yapılır (salonu biri toplar); ancak “toplanmak” biçiminde özne (salon) kendi kendine “toplanmış” gibi gösterilir ve ayrı bir nesne yoktur. Bu, dönüşlü çatının tipik kullanımına uygundur. A seçeneğinde “katladı” fiili geçişlidir ve “atkıyı” belirtili nesnesi vardır; fiil etken-geçişli yapıdadır, dönüşlü değildir. C seçeneğinde “tamir etti” fiili “bozuk saati” nesnesini alır; etken-geçişli bir fiildir, dönüşlü değildir. D seçeneğinde “savurdu” fiili “kumları” nesnesini alır; etken-geçişli bir fiildir, dönüşlü değildir.

Doğru cevap: A

Paragrafta önce “hızın her zaman kalite getirmediği” söyleniyor. Ardından, özellikle yeni bir beceri öğrenirken acele etmenin “hataları artırdığı” ve “öğrenmeyi yüzeyde bıraktığı” belirtiliyor. Son cümlede ise ana düşünce netleşiyor: “Zamanla hız zaten kendiliğinden artar; önemli olan başlangıçta doğru temeli atmaktır.” Bu nedenle yazarın asıl vurgusu, öğrenirken önce sağlam temel kurmanın gerekli olduğudur. Seçeneklere bakınca şıkkıA432 bu düşünceyi doğrudan karşılar. A, C ve D ise paragrafın tersine, hızın başarı ve kaliteyi garanti ettiğini söyleyerek metinle çelişir.

1. Çözüm: Paragrafta önce “hızın her zaman kalite getirmediği” söyleniyor. Ardından, özellikle yeni bir beceri öğrenirken acele etmenin “hataları artırdığı” ve “öğrenmeyi yüzeyde bıraktığı” belirtiliyor. Son cümlede ise ana düşünce netleşiyor: “Zamanla hız zaten kendiliğinden artar; önemli olan başlangıçta doğru temeli atmaktır.” Bu nedenle yazarın asıl vurgusu, öğrenirken önce sağlam temel kurmanın gerekli olduğudur. Seçeneklere bakınca şıkkıA432 bu düşünceyi doğrudan karşılar. A, C ve D ise paragrafın tersine, hızın başarı ve kaliteyi garanti ettiğini söyleyerek metinle çelişir.

Doğru cevap: A

A şıkkı: “Bu konuyu iyi çalışırsan sınavda zorlanmazsın.” cümlesinde “-sa/-se” ekiyle kurulan “çalışırsan” bölümü şart (koşul) anlamı verir. Bu bölüm tek başına yargı bildirmeyen yan cümlecik; “zorlanmazsın” ise temel yargıdır. Bu nedenle cümle yapısına göre birleşik cümledir. Yüklem “zorlanmazsın” bir fiildir (fiil cümlesi) ve yüklem sonda olduğu için kurallı cümledir. B şıkkı: “... çalıştığın için...” ifadesi neden-sonuç bildirir; koşul cümlesi değildir. Bu yüzden istenen “koşul” özelliğini sağlamaz. C şıkkı: “... çalıştın mı...” yapısı koşul anlamı verse de burada yan cümlecik “-mı/-mi” soru edatıyla kurulmuştur ve cümleye soru/şart karışımı bir yapı katar; 8. Sınıf düzeyinde koşul birleşik cümle ölçütü olarak doğrudan “-sa/-se” şart ekiyle kurulan yapı esas alınır. Bu nedenle A kadar kesin ve tartışmasız değildir. D şıkkı: “Bu konuyu iyi çalış, sınavda zorlanma.” iki ayrı emir cümlesinden oluşur; aralarında virgül vardır ve her iki bölüm de yargı bildirir. Bu nedenle birleşik değil, sıralı cümledir; ayrıca koşul anlamı da yoktur. Sonuç: Tüm özellikleri (birleşik + koşul + fiil + kurallı) eksiksiz ve kesin biçimde taşıyan seçenek A’dır.

1. Çözüm: A şıkkı: “Bu konuyu iyi çalışırsan sınavda zorlanmazsın.” cümlesinde “-sa/-se” ekiyle kurulan “çalışırsan” bölümü şart (koşul) anlamı verir. Bu bölüm tek başına yargı bildirmeyen yan cümlecik; “zorlanmazsın” ise temel yargıdır. Bu nedenle cümle yapısına göre birleşik cümledir. Yüklem “zorlanmazsın” bir fiildir (fiil cümlesi) ve yüklem sonda olduğu için kurallı cümledir. B şıkkı: “... çalıştığın için...” ifadesi neden-sonuç bildirir; koşul cümlesi değildir. Bu yüzden istenen “koşul” özelliğini sağlamaz. C şıkkı: “... çalıştın mı...” yapısı koşul anlamı verse de burada yan cümlecik “-mı/-mi” soru edatıyla kurulmuştur ve cümleye soru/şart karışımı bir yapı katar; 8. Sınıf düzeyinde koşul birleşik cümle ölçütü olarak doğrudan “-sa/-se” şart ekiyle kurulan yapı esas alınır. Bu nedenle A kadar kesin ve tartışmasız değildir. D şıkkı: “Bu konuyu iyi çalış, sınavda zorlanma.” iki ayrı emir cümlesinden oluşur; aralarında virgül vardır ve her iki bölüm de yargı bildirir. Bu nedenle birleşik değil, sıralı cümledir; ayrıca koşul anlamı da yoktur. Sonuç: Tüm özellikleri (birleşik + koşul + fiil + kurallı) eksiksiz ve kesin biçimde taşıyan seçenek A’dır.