8. Sınıf Türkçe 2. Dönem 1. Yazılı Testleri

Doğru cevap: A

Dönüşlü çatıda özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir. Bu tür fiiller genellikle “-n, -l” ekleriyle kurulur ve “kendi kendine” anlamı taşır. seçeneğiA145nde “yıkandı” fiilinde işi yapan da (öğrenci), yapılan işten etkilenen de yine öznenin kendisidir: Öğrenci kendi kendini yıkamıştır. Bu nedenle fiil dönüşlü çatılıdır. A’da “attı” fiilinde iş başkasına yönelmiştir (topu arkadaşına atmak) → etken. B’de “hazırlanıp gitti” ifadesi dönüşlü çatı ölçütünü net biçimde sağlamaz; “gitmek” geçişsizdir, “hazırlanmak” ise burada çatı sorusundan çok durum bildiren bir eylem olarak kullanılmıştır. C’de “açıldı” fiilinde işi yapan belli değildir; kapı kendiliğinden açılmış gibi anlatılır → edilgen/oluş anlamı, dönüşlü değildir.

1. Çözüm: Dönüşlü çatıda özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir. Bu tür fiiller genellikle “-n, -l” ekleriyle kurulur ve “kendi kendine” anlamı taşır. seçeneğiA145nde “yıkandı” fiilinde işi yapan da (öğrenci), yapılan işten etkilenen de yine öznenin kendisidir: Öğrenci kendi kendini yıkamıştır. Bu nedenle fiil dönüşlü çatılıdır. A’da “attı” fiilinde iş başkasına yönelmiştir (topu arkadaşına atmak) → etken. B’de “hazırlanıp gitti” ifadesi dönüşlü çatı ölçütünü net biçimde sağlamaz; “gitmek” geçişsizdir, “hazırlanmak” ise burada çatı sorusundan çok durum bildiren bir eylem olarak kullanılmıştır. C’de “açıldı” fiilinde işi yapan belli değildir; kapı kendiliğinden açılmış gibi anlatılır → edilgen/oluş anlamı, dönüşlü değildir.

Doğru cevap: B

Paragrafın ana düşüncesi, öğrenme sürecinde hızın değil kalıcılığın önemli olduğudur. Metinde “hız, her zaman ilerleme anlamına gelmez” denilerek hızlı olmanın tek başına başarı getirmediği vurgulanır. Devamında, özellikle yeni bir beceri öğrenirken acele etmenin “hataları artıracağı” ve “yanlışları alışkanlığa dönüştüreceği” söylenir. Buna karşılık “yavaş ilerleyip temel adımları sağlam atmanın” uzun vadede daha iyi ve daha hızlı sonuç vereceği belirtilir. Son cümlede de bu düşünce netleştirilir: “önemli olan, hız değil kalıcılıktır.” Seçenekler incelendiğinde B şıkkı, acele etmenin hataları kalıcılaştırabileceğini ve bu yüzden temel adımların sağlam atılması gerektiğini söyleyerek paragrafın ana mesajını doğru biçimde özetler. A, C ve D ise hızın her durumda avantaj olduğunu savunur ya da metindeki “kalıcılık” vurgusuna ters düşer.

1. Çözüm: Paragrafın ana düşüncesi, öğrenme sürecinde hızın değil kalıcılığın önemli olduğudur. Metinde “hız, her zaman ilerleme anlamına gelmez” denilerek hızlı olmanın tek başına başarı getirmediği vurgulanır. Devamında, özellikle yeni bir beceri öğrenirken acele etmenin “hataları artıracağı” ve “yanlışları alışkanlığa dönüştüreceği” söylenir. Buna karşılık “yavaş ilerleyip temel adımları sağlam atmanın” uzun vadede daha iyi ve daha hızlı sonuç vereceği belirtilir. Son cümlede de bu düşünce netleştirilir: “önemli olan, hız değil kalıcılıktır.” Seçenekler incelendiğinde B şıkkı, acele etmenin hataları kalıcılaştırabileceğini ve bu yüzden temel adımların sağlam atılması gerektiğini söyleyerek paragrafın ana mesajını doğru biçimde özetler. A, C ve D ise hızın her durumda avantaj olduğunu savunur ya da metindeki “kalıcılık” vurgusuna ters düşer.

Doğru cevap: C

Dönüşlü çatıda özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir. Bu tür fiiller genellikle "-n" eki alır ve cümlede işi yapan da, işten etkilenen de aynı kişidir. A) "uyandırıldı" fiili edilgendir. İşi yapan belli değildir; çocuk işi yapmaz, başkası tarafından uyandırılır. B) "açıklandı" fiili edilgendir. Sonuçları açıklayan kişi/kurum belirtilmemiştir; özne (sonuçlar) işi yapmaz. C) "ısındı" fiili dönüşlüdür. Isınma işini yapan da sporcu, ısınmadan etkilenen de yine sporcudur. Bu nedenle dönüşlü çatı vardır. D) "kontrol etti" fiili etkendir. İşi yapan özne (öğretmen) açıkça bellidir ve işi başkasına (ödevlere) yöneltir; dönüşlülük yoktur.

1. Çözüm: Dönüşlü çatıda özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir. Bu tür fiiller genellikle "-n" eki alır ve cümlede işi yapan da, işten etkilenen de aynı kişidir. A) "uyandırıldı" fiili edilgendir. İşi yapan belli değildir; çocuk işi yapmaz, başkası tarafından uyandırılır. B) "açıklandı" fiili edilgendir. Sonuçları açıklayan kişi/kurum belirtilmemiştir; özne (sonuçlar) işi yapmaz. C) "ısındı" fiili dönüşlüdür. Isınma işini yapan da sporcu, ısınmadan etkilenen de yine sporcudur. Bu nedenle dönüşlü çatı vardır. D) "kontrol etti" fiili etkendir. İşi yapan özne (öğretmen) açıkça bellidir ve işi başkasına (ödevlere) yöneltir; dönüşlülük yoktur.

Doğru cevap: A

Paragrafta, “En iyisini yapmalıyım.” düşüncesinin kişide baskı oluşturduğu ve bu baskının da ilk adımı atmayı zorlaştırdığı söyleniyor. Kişinin ya sürekli hazırlık yaptığı ya da hata korkusuyla hiç başlamadığı belirtilerek bu durumun olumsuzluğu vurgulanıyor. Ardından yazar, ilerlemenin “kusursuz olmakla” değil “denemekle” mümkün olduğunu ifade ediyor. “Küçük adımlar atıp eksikleri yolda görmek” ifadesi, ana düşüncenin denemeye ve adım atmaya odaklandığını açıkça gösteriyor. Bu nedenle doğru cevap, mükemmeliyetçilik baskısının başlamayı engelleyebileceğini ve önemli olanın denemek olduğunu söyleyen A seçeneğidir. B, C ve D seçenekleri ise paragrafın tam tersini savunarak çeldirici olarak verilmiştir.

1. Çözüm: Paragrafta, “En iyisini yapmalıyım.” düşüncesinin kişide baskı oluşturduğu ve bu baskının da ilk adımı atmayı zorlaştırdığı söyleniyor. Kişinin ya sürekli hazırlık yaptığı ya da hata korkusuyla hiç başlamadığı belirtilerek bu durumun olumsuzluğu vurgulanıyor. Ardından yazar, ilerlemenin “kusursuz olmakla” değil “denemekle” mümkün olduğunu ifade ediyor. “Küçük adımlar atıp eksikleri yolda görmek” ifadesi, ana düşüncenin denemeye ve adım atmaya odaklandığını açıkça gösteriyor. Bu nedenle doğru cevap, mükemmeliyetçilik baskısının başlamayı engelleyebileceğini ve önemli olanın denemek olduğunu söyleyen A seçeneğidir. B, C ve D seçenekleri ise paragrafın tam tersini savunarak çeldirici olarak verilmiştir.

Doğru cevap: A

Fiil çatısında "dönüşlü" fiillerde işi yapan özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir; bu durum genellikle "-n" ekiyle görülür (ör. yıkanmak, giyinmek). "Ettirgen" fiillerde ise özne işi bizzat yapmaz; başkasına yaptırır ve fiil "-dir/-tir" gibi eklerle ettirgenleşir. A seçeneğinde yüklem "tamir ettirdi"dir. Bu yapı iki aşamalıdır: Temel fiil "etmek"tir ve "ettir-" ekiyle başkasına yaptırma anlamı kazanır (ettirgen). Ayrıca "kırılan" sözcüğü, "kırılmak" fiilinden gelir; "-ıl" ekiyle dönüşlü/edilgen çatıda kurulmuştur ve burada sandalyenin kendi kendine/özne dışı bir etkiyle kırılması, yani işi yapanın belirtilmemesi (dönüşlü-edilgen yapı) söz konusudur. Cümlede fiil çatısı açısından aranan iki özellik birlikte bu seçenekte bulunur. B seçeneğinde "dağıldı" dönüşlüdür; ancak ettirgenlik yoktur. C seçeneğinde "yazdırdı" ettirgendir; dönüşlülük yoktur. D seçeneğinde "sağladı" ettirgenlik-dönüşlülük eki taşımaz; anlamca neden-sonuç bildirir ama çatı ekiyle ettirgen değildir. Bu nedenle doğru cevap A'dır.

1. Çözüm: Fiil çatısında "dönüşlü" fiillerde işi yapan özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir; bu durum genellikle "-n" ekiyle görülür (ör. yıkanmak, giyinmek). "Ettirgen" fiillerde ise özne işi bizzat yapmaz; başkasına yaptırır ve fiil "-dir/-tir" gibi eklerle ettirgenleşir. A seçeneğinde yüklem "tamir ettirdi"dir. Bu yapı iki aşamalıdır: Temel fiil "etmek"tir ve "ettir-" ekiyle başkasına yaptırma anlamı kazanır (ettirgen). Ayrıca "kırılan" sözcüğü, "kırılmak" fiilinden gelir; "-ıl" ekiyle dönüşlü/edilgen çatıda kurulmuştur ve burada sandalyenin kendi kendine/özne dışı bir etkiyle kırılması, yani işi yapanın belirtilmemesi (dönüşlü-edilgen yapı) söz konusudur. Cümlede fiil çatısı açısından aranan iki özellik birlikte bu seçenekte bulunur. B seçeneğinde "dağıldı" dönüşlüdür; ancak ettirgenlik yoktur. C seçeneğinde "yazdırdı" ettirgendir; dönüşlülük yoktur. D seçeneğinde "sağladı" ettirgenlik-dönüşlülük eki taşımaz; anlamca neden-sonuç bildirir ama çatı ekiyle ettirgen değildir. Bu nedenle doğru cevap A'dır.

Doğru cevap: A

Paragrafın başında, büyük hedef seçmenin bazı insanları ilk engelde yorup vazgeçirebileceği söyleniyor. Ardından küçük adımlarla ilerlemenin motivasyonu koruduğu ve kişiye sık sık “başardım” duygusu yaşattığı belirtiliyor. Son cümlede de küçük adımların zamanla birikerek büyük sonuçlara dönüştüğü vurgulanıyor. Bu nedenle paragrafın ana düşüncesi, başarıya ulaşmada küçük ve düzenli adımların daha etkili olduğudur. Seçeneklere bakıldığında bu düşünceyi doğrudan karşılayan seçenek A’dır. B, C ve D paragrafta anlatılmayan farklı nedenler ve yöntemler ileri sürmektedir.

1. Çözüm: Paragrafın başında, büyük hedef seçmenin bazı insanları ilk engelde yorup vazgeçirebileceği söyleniyor. Ardından küçük adımlarla ilerlemenin motivasyonu koruduğu ve kişiye sık sık “başardım” duygusu yaşattığı belirtiliyor. Son cümlede de küçük adımların zamanla birikerek büyük sonuçlara dönüştüğü vurgulanıyor. Bu nedenle paragrafın ana düşüncesi, başarıya ulaşmada küçük ve düzenli adımların daha etkili olduğudur. Seçeneklere bakıldığında bu düşünceyi doğrudan karşılayan seçenek A’dır. B, C ve D paragrafta anlatılmayan farklı nedenler ve yöntemler ileri sürmektedir.

Doğru cevap: A

Etken fiilde işi yapan (özne) bellidir ve fiil, işi yapan özne tarafından gerçekleştirilir. Yani cümlede özne, fiilin bildirdiği işi bizzat yapar. A seçeneğinde “açıldı” fiili edilgendir; işi yapan belirtilmemiştir (pencere kendiliğinden açılmış gibi anlatılır). B seçeneğinde “kontrol edildi” edilgendir; ayrıca “öğretmen tarafından” ifadesi işi yapanı gösterse de fiil edilgen yapıdadır. D seçeneğinde “kapatıldı” da edilgendir ve “görevli tarafından” ifadesi edilgen çatıyı destekler. seçeneğiA488nde ise “Çocuk” öznesi işi doğrudan yapmaktadır: “oynadı”. Bu nedenle fiil etken çatılıdır. Doğru cevap A590’dir.

1. Çözüm: Etken fiilde işi yapan (özne) bellidir ve fiil, işi yapan özne tarafından gerçekleştirilir. Yani cümlede özne, fiilin bildirdiği işi bizzat yapar. A seçeneğinde “açıldı” fiili edilgendir; işi yapan belirtilmemiştir (pencere kendiliğinden açılmış gibi anlatılır). B seçeneğinde “kontrol edildi” edilgendir; ayrıca “öğretmen tarafından” ifadesi işi yapanı gösterse de fiil edilgen yapıdadır. D seçeneğinde “kapatıldı” da edilgendir ve “görevli tarafından” ifadesi edilgen çatıyı destekler. seçeneğiA488nde ise “Çocuk” öznesi işi doğrudan yapmaktadır: “oynadı”. Bu nedenle fiil etken çatılıdır. Doğru cevap A590’dir.

Doğru cevap: D

Paragrafın ilk cümlelerinde, kitabı bitirince genellikle olayları anlatarak cevap verdiğimiz söyleniyor; ardından “oysa” bağlacıyla asıl vurguya geçiliyor. Buna göre bazı kitapların konusundan (olaylardan) çok okurda bıraktığı duygu ve düşüncelerle hatırlandığı belirtiliyor. Devamında, yazarın cümleleri, kelime seçimi ve bıraktığı boşlukların okuru metnin ortağı yaptığı ifade ediliyor. Son cümlede de iyi okumanın yalnızca metni takip etmek değil, metnin çağrıştırdıklarını yakalamak olduğu söylenerek ana düşünce netleştiriliyor. Seçenekler incelendiğinde şıkkıD560, paragrafın temel mesajını (olaylardan çok çağrışım ve etki; iyi okumanın çağrışımı yakalaması) doğrudan karşılar. A olay örgüsünü öne çıkarır, B ezberlemeyi savunur, D ise hızlı okumaya odaklanır; bu ifadeler paragrafın vurgusuyla uyuşmaz.

1. Çözüm: Paragrafın ilk cümlelerinde, kitabı bitirince genellikle olayları anlatarak cevap verdiğimiz söyleniyor; ardından “oysa” bağlacıyla asıl vurguya geçiliyor. Buna göre bazı kitapların konusundan (olaylardan) çok okurda bıraktığı duygu ve düşüncelerle hatırlandığı belirtiliyor. Devamında, yazarın cümleleri, kelime seçimi ve bıraktığı boşlukların okuru metnin ortağı yaptığı ifade ediliyor. Son cümlede de iyi okumanın yalnızca metni takip etmek değil, metnin çağrıştırdıklarını yakalamak olduğu söylenerek ana düşünce netleştiriliyor. Seçenekler incelendiğinde şıkkıD560, paragrafın temel mesajını (olaylardan çok çağrışım ve etki; iyi okumanın çağrışımı yakalaması) doğrudan karşılar. A olay örgüsünü öne çıkarır, B ezberlemeyi savunur, D ise hızlı okumaya odaklanır; bu ifadeler paragrafın vurgusuyla uyuşmaz.

Doğru cevap: B

Edilgen (pasif) çatıda işi yapan (özne) belli değildir; fiil genellikle “-l / -n” eki alır ve cümlede işi yapanı gösteren gerçek özne bulunmaz. Dönüşlü çatıda ise özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir; yani işi yapan da etkilenen de aynı kişidir. Dönüşlü fiiller de çoğunlukla “-n” ekiyle kurulur. A) “satıldı” fiili edilgendir; satma işini kimin yaptığı belli değildir. Ancak “tablolar” işten etkilenen varlıktır; kendi kendine satma gibi bir anlam yoktur. Bu yüzden dönüşlü değildir. B) “çalışıldı” fiili edilgendir; kimin çalıştığı belirtilmemiştir. Ancak dönüşlülük yoktur; öznenin kendi üzerinde gerçekleştirdiği bir eylem anlamı taşımaz. C) “kayboldu” fiilinde özne “çocuk”tur. Çocuk, kaybolma eylemini başkasına yaptırmaz; eylem öznenin kendi başına gerçekleşmesi ve sonucundan yine öznenin etkilenmesi şeklindedir (çocuk kaybolur, kaybolan da çocuktur). Fiil “-l” ekiyle edilgen görünüm taşır ve eylem özne üzerinde gerçekleştiği için dönüşlü anlam da vardır. Bu nedenle hem edilgen hem dönüşlü özellik gösterir. D) “kapandı” fiilinde özne “herkes”tir; “içine kapanmak” kalıplaşmış bir ifadedir ve edilgenlik anlamı taşımaz. Bu yüzden doğru seçenek değildir.

1. Çözüm: Edilgen (pasif) çatıda işi yapan (özne) belli değildir; fiil genellikle “-l / -n” eki alır ve cümlede işi yapanı gösteren gerçek özne bulunmaz. Dönüşlü çatıda ise özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir; yani işi yapan da etkilenen de aynı kişidir. Dönüşlü fiiller de çoğunlukla “-n” ekiyle kurulur. A) “satıldı” fiili edilgendir; satma işini kimin yaptığı belli değildir. Ancak “tablolar” işten etkilenen varlıktır; kendi kendine satma gibi bir anlam yoktur. Bu yüzden dönüşlü değildir. B) “çalışıldı” fiili edilgendir; kimin çalıştığı belirtilmemiştir. Ancak dönüşlülük yoktur; öznenin kendi üzerinde gerçekleştirdiği bir eylem anlamı taşımaz. C) “kayboldu” fiilinde özne “çocuk”tur. Çocuk, kaybolma eylemini başkasına yaptırmaz; eylem öznenin kendi başına gerçekleşmesi ve sonucundan yine öznenin etkilenmesi şeklindedir (çocuk kaybolur, kaybolan da çocuktur). Fiil “-l” ekiyle edilgen görünüm taşır ve eylem özne üzerinde gerçekleştiği için dönüşlü anlam da vardır. Bu nedenle hem edilgen hem dönüşlü özellik gösterir. D) “kapandı” fiilinde özne “herkes”tir; “içine kapanmak” kalıplaşmış bir ifadedir ve edilgenlik anlamı taşımaz. Bu yüzden doğru seçenek değildir.

Doğru cevap: A

Paragrafta önce öğrenmenin en etkili yolunun düzenli yapmak olduğu söyleniyor. Ardından sadece okuyup izleyerek bilgi edinmenin önemli olduğu, fakat uygulama olmazsa bilgilerin unutulabileceği vurgulanıyor. Verilen örnekte de “kelimeyi deftere yazmak” yararlı olsa da “cümle içinde kullanmanın” öğrenmeyi kalıcı hâle getirdiği belirtiliyor. Son cümlede ise öğrenilenlerin günlük hayatta denenmesi gerektiği sonucuna varılıyor. Bu nedenle paragrafın ana düşüncesi, öğrenmenin kalıcı olması için bilgiyi uygulamayla pekiştirmek gerektiğidir. Bu ifade A seçeneğinde yer alır. Diğer seçenekler ya örnekteki bir ayrıntıyı ana düşünce gibi sunar (B) ya paragrafla çelişir (C) ya da metinde vurgulanmayan bir zorluktan bahseder (D).

1. Çözüm: Paragrafta önce öğrenmenin en etkili yolunun düzenli yapmak olduğu söyleniyor. Ardından sadece okuyup izleyerek bilgi edinmenin önemli olduğu, fakat uygulama olmazsa bilgilerin unutulabileceği vurgulanıyor. Verilen örnekte de “kelimeyi deftere yazmak” yararlı olsa da “cümle içinde kullanmanın” öğrenmeyi kalıcı hâle getirdiği belirtiliyor. Son cümlede ise öğrenilenlerin günlük hayatta denenmesi gerektiği sonucuna varılıyor. Bu nedenle paragrafın ana düşüncesi, öğrenmenin kalıcı olması için bilgiyi uygulamayla pekiştirmek gerektiğidir. Bu ifade A seçeneğinde yer alır. Diğer seçenekler ya örnekteki bir ayrıntıyı ana düşünce gibi sunar (B) ya paragrafla çelişir (C) ya da metinde vurgulanmayan bir zorluktan bahseder (D).