8. Sınıf Türkçe 2. Dönem 1. Yazılı Testleri

Doğru cevap: B

Kahramanın cesur, adaletli ve sözünde duran biri olarak tanıtılması kişi özellikleriyle ilgilidir.

1. Anlatı unsurunu belirle: Soruda destan, halk hikâyesi, kahraman, olay örgüsü, anlatıcı veya millî kültür unsurlarından hangisinin öne çıktığını bul.
2. Metni yorumla: Metnin türüne, ana düşüncesine ve anlatı geleneğinin özelliklerine uygun seçeneği işaretle.

Doğru cevap: C

Bir cümlenin **yapısına göre birleşik (girişik) cümle** sayılabilmesi için içinde **fiilimsiyle kurulmuş yan cümlecik** bulunmalıdır. Fiilimsiler (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) yüklem olmadıkları hâlde cümleye yan anlam katar ve yan cümlecik oluşturur. A seçeneğinde “buluşup, yürüdüm” ifadeleri iki ayrı çekimli fiil içerir; bu nedenle yapı bakımından **sıralı cümle** (bağlı eylemler) olarak değerlendirilir, birleşik değildir. B seçeneğinde iki cümle **noktalı virgülle** ayrılmıştır ve her iki bölümün de çekimli fiili vardır (“verdin / alacaksın”). Bu nedenle **sıralı cümle**dir. C seçeneğinde “**çözen**” sözcüğü **sıfat-fiil** ekini (-en) almıştır ve “öğrenci”yi niteleyerek **yan cümlecik** kurar: “(soruyu çözen) öğrenci”. Temel cümlenin yüklemi “çağırdı”dır. Bu yüzden cümle **birleşik (girişik) cümle**dir. D seçeneğinde “ya... ya da...” bağlacıyla iki çekimli fiil (“konuşursun / konuşmazsın”) bağlanmıştır. Bu nedenle **bağlı cümle**dir, birleşik değildir.

1. Çözüm: Bir cümlenin **yapısına göre birleşik (girişik) cümle** sayılabilmesi için içinde **fiilimsiyle kurulmuş yan cümlecik** bulunmalıdır. Fiilimsiler (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) yüklem olmadıkları hâlde cümleye yan anlam katar ve yan cümlecik oluşturur. A seçeneğinde “buluşup, yürüdüm” ifadeleri iki ayrı çekimli fiil içerir; bu nedenle yapı bakımından **sıralı cümle** (bağlı eylemler) olarak değerlendirilir, birleşik değildir. B seçeneğinde iki cümle **noktalı virgülle** ayrılmıştır ve her iki bölümün de çekimli fiili vardır (“verdin / alacaksın”). Bu nedenle **sıralı cümle**dir. C seçeneğinde “**çözen**” sözcüğü **sıfat-fiil** ekini (-en) almıştır ve “öğrenci”yi niteleyerek **yan cümlecik** kurar: “(soruyu çözen) öğrenci”. Temel cümlenin yüklemi “çağırdı”dır. Bu yüzden cümle **birleşik (girişik) cümle**dir. D seçeneğinde “ya... ya da...” bağlacıyla iki çekimli fiil (“konuşursun / konuşmazsın”) bağlanmıştır. Bu nedenle **bağlı cümle**dir, birleşik değildir.

Doğru cevap: A

Dönüşlü fiillerde özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir; yani işi başkasına değil, kendi üzerinde gerçekleştirir. Bu çatıda fiiller genellikle “-n / -l” eki alabilir; ancak belirleyici olan ekten çok, işin özneye dönmesidir. A seçeneğinde “çocuk,... yıkandı” cümlesinde özne (çocuk) yıkama işini kendi üzerinde yapmaktadır. “Kimi yıkadı?” sorusunun cevabı yine öznedir; dolayısıyla fiil dönüşlüdür. B seçeneğinde “bulundu” fiilinde işi yapan belli değildir; eylem kendiliğinden/öznesi belirsiz biçimde gerçekleşmiş gibi verilir. Bu kullanım dönüşlü değil, edilgen (veya oluş bildiren edilgen görünümlü) yapıdadır. C seçeneğinde “duyuruldu” fiilinde işi yapan (duyuran) açıkça belirtilmemiştir; özne (kararlar) işi yapmaz, işten etkilenir. Bu nedenle fiil edilgendir. D seçeneğinde “devrildi” fiili bir oluş bildirir; şemsiyeler kendi kendine bir işi yapmaz, rüzgârın etkisiyle bir durum değişimi yaşar. Bu da dönüşlü değil, oluş bildiren (geçişsiz) fiil kullanımıdır. Bu nedenle doğru cevap A’dır.

1. Çözüm: Dönüşlü fiillerde özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir; yani işi başkasına değil, kendi üzerinde gerçekleştirir. Bu çatıda fiiller genellikle “-n / -l” eki alabilir; ancak belirleyici olan ekten çok, işin özneye dönmesidir. A seçeneğinde “çocuk,... yıkandı” cümlesinde özne (çocuk) yıkama işini kendi üzerinde yapmaktadır. “Kimi yıkadı?” sorusunun cevabı yine öznedir; dolayısıyla fiil dönüşlüdür. B seçeneğinde “bulundu” fiilinde işi yapan belli değildir; eylem kendiliğinden/öznesi belirsiz biçimde gerçekleşmiş gibi verilir. Bu kullanım dönüşlü değil, edilgen (veya oluş bildiren edilgen görünümlü) yapıdadır. C seçeneğinde “duyuruldu” fiilinde işi yapan (duyuran) açıkça belirtilmemiştir; özne (kararlar) işi yapmaz, işten etkilenir. Bu nedenle fiil edilgendir. D seçeneğinde “devrildi” fiili bir oluş bildirir; şemsiyeler kendi kendine bir işi yapmaz, rüzgârın etkisiyle bir durum değişimi yaşar. Bu da dönüşlü değil, oluş bildiren (geçişsiz) fiil kullanımıdır. Bu nedenle doğru cevap A’dır.

Doğru cevap: C

Paragrafta, yeni bir işe başlarken hemen en zor adımı atmanın her zaman doğru olmadığı söyleniyor. Bunun yerine “küçük adımlarla ilerlemek” ve “her gün kısa bir süre ayırarak” çalışmak vurgulanıyor. Ayrıca bu küçük çalışmaların “zamanla birikerek büyük bir gelişime dönüşeceği” belirtiliyor. Son cümlede de önemli olanın “mükemmel bir başlangıç” değil, “düzenli biçimde devam edebilmek” olduğu açıkça ifade ediliyor. Bu nedenle paragrafın ana düşüncesi, küçük ama düzenli çalışmaların zamanla büyük ilerleme sağlayacağıdır. Bu anlamı en iyi karşılayan seçenek C’dir. A, büyük hedeflerden; B, uzun hazırlıktan; D ise en zor adımı önce atmaktan söz eder ve paragrafla uyuşmaz.

1. Çözüm: Paragrafta, yeni bir işe başlarken hemen en zor adımı atmanın her zaman doğru olmadığı söyleniyor. Bunun yerine “küçük adımlarla ilerlemek” ve “her gün kısa bir süre ayırarak” çalışmak vurgulanıyor. Ayrıca bu küçük çalışmaların “zamanla birikerek büyük bir gelişime dönüşeceği” belirtiliyor. Son cümlede de önemli olanın “mükemmel bir başlangıç” değil, “düzenli biçimde devam edebilmek” olduğu açıkça ifade ediliyor. Bu nedenle paragrafın ana düşüncesi, küçük ama düzenli çalışmaların zamanla büyük ilerleme sağlayacağıdır. Bu anlamı en iyi karşılayan seçenek C’dir. A, büyük hedeflerden; B, uzun hazırlıktan; D ise en zor adımı önce atmaktan söz eder ve paragrafla uyuşmaz.

Doğru cevap: A

Tema, destan ve halk hikâyelerinin millî değerleri ve kültürel hafızayı geleceğe taşıdığını vurgular.

1. Anlatı unsurunu belirle: Soruda destan, halk hikâyesi, kahraman, olay örgüsü, anlatıcı veya millî kültür unsurlarından hangisinin öne çıktığını bul.
2. Metni yorumla: Metnin türüne, ana düşüncesine ve anlatı geleneğinin özelliklerine uygun seçeneği işaretle.

Doğru cevap: D

Olumsuz cümleler, yüklemin bildirdiği işi/oluşu "olmadığını" ifade eder. Türkçede olumsuzluk genellikle "-ma/-me" ekiyle ya da "değil, yok" gibi sözcüklerle kurulur. A seçeneğinde "gideceğim" yüklemi olumlu bir eylemi bildirir; olumsuzluk yoktur. seçeneğiD247nde "anlamadım" yüklemi "anla-" fiiline gelen "-ma" olumsuzluk ekiyle kurulmuştur (anla + ma + dım). Bu nedenle cümle olumsuzdur. C seçeneği bir istek/öneri (emir) cümlesidir; olumsuzluk bildirmez. D seçeneği ünlem cümlesidir; duygu bildirir, olumsuzluk içermez. Bu yüzden doğru cevap D530’dir.

1. Çözüm: Olumsuz cümleler, yüklemin bildirdiği işi/oluşu "olmadığını" ifade eder. Türkçede olumsuzluk genellikle "-ma/-me" ekiyle ya da "değil, yok" gibi sözcüklerle kurulur. A seçeneğinde "gideceğim" yüklemi olumlu bir eylemi bildirir; olumsuzluk yoktur. seçeneğiD247nde "anlamadım" yüklemi "anla-" fiiline gelen "-ma" olumsuzluk ekiyle kurulmuştur (anla + ma + dım). Bu nedenle cümle olumsuzdur. C seçeneği bir istek/öneri (emir) cümlesidir; olumsuzluk bildirmez. D seçeneği ünlem cümlesidir; duygu bildirir, olumsuzluk içermez. Bu yüzden doğru cevap D530’dir.

Doğru cevap: A

Dönüşlü (dönüşlülük) çatıda işi yapan özne, yapılan işten yine kendisi etkilenir. Bu tür fiiller genellikle “-n / -l” ekleriyle kurulur ve “kendi kendine” anlamı hissedilir. A seçeneğinde “Çocuk, sabah erkenden yıkandı.” cümlesinde “yıkanmak” fiilini yapan da çocuktur, yıkanma işinden etkilenen de yine çocuktur (çocuk kendini yıkar). Bu nedenle fiil dönüşlü çatılıdır. B’de “kontrol etti” fiilinde özne (öğretmen) işi yapar, işten etkilenen “ödevler”dir; dönüşlülük yoktur. C’de “kırdı” fiilinde özne “rüzgâr”, etkilenen “dallar”dır; dönüşlü değildir. D’de “çaldı” fiilinde özne “misafirler”dir; fiil nesneye yönelir (“kapıyı”), dönüşlülük anlamı bulunmaz.

1. Çözüm: Dönüşlü (dönüşlülük) çatıda işi yapan özne, yapılan işten yine kendisi etkilenir. Bu tür fiiller genellikle “-n / -l” ekleriyle kurulur ve “kendi kendine” anlamı hissedilir. A seçeneğinde “Çocuk, sabah erkenden yıkandı.” cümlesinde “yıkanmak” fiilini yapan da çocuktur, yıkanma işinden etkilenen de yine çocuktur (çocuk kendini yıkar). Bu nedenle fiil dönüşlü çatılıdır. B’de “kontrol etti” fiilinde özne (öğretmen) işi yapar, işten etkilenen “ödevler”dir; dönüşlülük yoktur. C’de “kırdı” fiilinde özne “rüzgâr”, etkilenen “dallar”dır; dönüşlü değildir. D’de “çaldı” fiilinde özne “misafirler”dir; fiil nesneye yönelir (“kapıyı”), dönüşlülük anlamı bulunmaz.

Doğru cevap: C

Paragrafta yazar, araştırmanın önemli olduğunu kabul eder; ancak araştırmanın eylemin yerini alması hâlinde ilerlemenin duracağını vurgular. Ayrıca “her koşulda geçerli tek bir yöntem yoktur” diyerek tek doğru yöntem arayışını eleştirir. Son cümlede ana düşünce netleşir: “Eksiklerini yolda görüp düzelterek ilerlemek”, “kusursuz planı beklemek”ten daha verimlidir. Bu, doğrudan seçeneğiC379yle örtüşür. A seçeneği araştırmayı her zaman en iyi sonuç veren yol gibi gösterir; paragraf bunu söylemez. C seçeneği araştırmayı tamamen gereksiz sayar; oysa metin araştırmanın önemli olduğunu belirtir. D seçeneği ise metnin “tek bir yöntem yoktur” yargısına ters düşer.

1. Çözüm: Paragrafta yazar, araştırmanın önemli olduğunu kabul eder; ancak araştırmanın eylemin yerini alması hâlinde ilerlemenin duracağını vurgular. Ayrıca “her koşulda geçerli tek bir yöntem yoktur” diyerek tek doğru yöntem arayışını eleştirir. Son cümlede ana düşünce netleşir: “Eksiklerini yolda görüp düzelterek ilerlemek”, “kusursuz planı beklemek”ten daha verimlidir. Bu, doğrudan seçeneğiC379yle örtüşür. A seçeneği araştırmayı her zaman en iyi sonuç veren yol gibi gösterir; paragraf bunu söylemez. C seçeneği araştırmayı tamamen gereksiz sayar; oysa metin araştırmanın önemli olduğunu belirtir. D seçeneği ise metnin “tek bir yöntem yoktur” yargısına ters düşer.

Doğru cevap: A

Halk hikâyeleri sözlü gelenekte oluşmuş ve kuşaktan kuşağa aktarılmış anlatılardır.

1. Anlatı unsurunu belirle: Soruda destan, halk hikâyesi, kahraman, olay örgüsü, anlatıcı veya millî kültür unsurlarından hangisinin öne çıktığını bul.
2. Metni yorumla: Metnin türüne, ana düşüncesine ve anlatı geleneğinin özelliklerine uygun seçeneği işaretle.

Doğru cevap: B

Eksiltili cümlede yüklem söylenmemiştir; anlam bağlamdan tamamlanır. C’de yüklem yoktur, ifade tamamlanmamış yapıdadır.

1. Çözüm: Eksiltili cümlede yüklem söylenmemiştir; anlam bağlamdan tamamlanır. C’de yüklem yoktur, ifade tamamlanmamış yapıdadır.