8. Sınıf Türkçe 2. Dönem 1. Yazılı Testleri

Doğru cevap: A

Yapısına göre birleşik cümlede birden fazla yargı bulunur; bu yargılardan biri temel cümlede, diğeri/diğerleri yan cümlede yer alır. Yüklemin türüne göre isim cümlesinde ise yüklem fiil değil, isim soylu bir sözcük (isim/sıfat/zamir vb.) ya da “-dır” ek fiiliyle kurulmuş bir yapı olur. A şıkkı: “Seni aradım” ve “telefonun kapalıydı” iki bağımsız yargıdır; bağlaçla bağlandığı için sıralı cümledir. Ayrıca yüklemler fiildir (“aradım”) ve ek fiilli olsa da yapı bakımından birleşik değil, sıralıdır. B şıkkı: “Bu işin bu kadar zor olacağını” bölümü isim-fiil eki (-acak + -ını) almış bir yan cümleciktir; cümle birleşik yapılıdır. Ancak temel yargının yüklemi “tahmin etmemişti” fiildir; yani fiil cümlesidir. Bu nedenle istenen iki özelliği birlikte taşımaz. C şıkkı: “Ne zaman konuşsak” şart anlamlı bir yan cümledir; cümle birleşik yapılıdır. Fakat yüklem “gelir” fiildir; fiil cümlesidir. Bu yüzden uygun değildir. şıkkıA919: Temel cümlede yüklem isim soyludur: “Onun en büyük korkusu … -dır.” Burada yüklem “korkusu” isimdir ve ek fiil (-dır) ile isim cümlesi kurulmuştur. Ayrıca “yalnız kalmaktır” kısmı isim-fiil (-mak) ile kurulan bir yan cümlecik olup temel cümledeki “korkusu”nu açıklayan iç cümle/yan cümle görevi görür; bu nedenle yapı bakımından birleşik cümledir. Sonuç: İki koşulu birden sağlayan seçenek A’dir.

1. Çözüm: Yapısına göre birleşik cümlede birden fazla yargı bulunur; bu yargılardan biri temel cümlede, diğeri/diğerleri yan cümlede yer alır. Yüklemin türüne göre isim cümlesinde ise yüklem fiil değil, isim soylu bir sözcük (isim/sıfat/zamir vb.) ya da “-dır” ek fiiliyle kurulmuş bir yapı olur. A şıkkı: “Seni aradım” ve “telefonun kapalıydı” iki bağımsız yargıdır; bağlaçla bağlandığı için sıralı cümledir. Ayrıca yüklemler fiildir (“aradım”) ve ek fiilli olsa da yapı bakımından birleşik değil, sıralıdır. B şıkkı: “Bu işin bu kadar zor olacağını” bölümü isim-fiil eki (-acak + -ını) almış bir yan cümleciktir; cümle birleşik yapılıdır. Ancak temel yargının yüklemi “tahmin etmemişti” fiildir; yani fiil cümlesidir. Bu nedenle istenen iki özelliği birlikte taşımaz. C şıkkı: “Ne zaman konuşsak” şart anlamlı bir yan cümledir; cümle birleşik yapılıdır. Fakat yüklem “gelir” fiildir; fiil cümlesidir. Bu yüzden uygun değildir. şıkkıA919: Temel cümlede yüklem isim soyludur: “Onun en büyük korkusu … -dır.” Burada yüklem “korkusu” isimdir ve ek fiil (-dır) ile isim cümlesi kurulmuştur. Ayrıca “yalnız kalmaktır” kısmı isim-fiil (-mak) ile kurulan bir yan cümlecik olup temel cümledeki “korkusu”nu açıklayan iç cümle/yan cümle görevi görür; bu nedenle yapı bakımından birleşik cümledir. Sonuç: İki koşulu birden sağlayan seçenek A’dir.

Doğru cevap: C

C seçeneğinde yüklem **“yerleşti”** fiilidir. Bu fiil, kök olarak “yerleştir-” (ettirgen/etken) yapısından gelir; ancak cümlede **-ş** ekiyle **“yerleş-”** biçimine dönüşmüştür. “Yerleşmek”te işi yapan özne (herkes) aynı zamanda işten etkilenen varlıktır; yani kişi **kendi kendini** bir yere yerleştirir. Bu, fiilin **dönüşlü** olduğunu gösterir. Ayrıca “yerleşti” biçiminde işi yapanı açıkça gösteren bir “başkası” yoktur; eylem, öznenin kendisi üzerinde gerçekleşir ve “yerleştirildi” gibi dıştan bir yapan gerektirmez. Bu nedenle fiil, anlamca **edilgenlik (işin yapanının belirtilmemesi)** özelliğini de taşır. Diğer seçenekler: A) “yayımlandı” fiili **edilgen**dir (yayımlayan belli değil) fakat dönüşlü değildir. B) “alındı” fiili **edilgen**dir; işi yapan başkasıdır (kim tarafından alındığı söylenmese de eylem dışarıdan yapılır). Dönüşlü değildir. D) “onarılırdı/onarıldı” fiili **edilgen**dir ve “ustalar tarafından” ifadesi yapanı açıkça gösterir; dönüşlü değildir. Bu yüzden doğru cevap **C**’dir.

1. Çözüm: C seçeneğinde yüklem **“yerleşti”** fiilidir. Bu fiil, kök olarak “yerleştir-” (ettirgen/etken) yapısından gelir; ancak cümlede **-ş** ekiyle **“yerleş-”** biçimine dönüşmüştür. “Yerleşmek”te işi yapan özne (herkes) aynı zamanda işten etkilenen varlıktır; yani kişi **kendi kendini** bir yere yerleştirir. Bu, fiilin **dönüşlü** olduğunu gösterir. Ayrıca “yerleşti” biçiminde işi yapanı açıkça gösteren bir “başkası” yoktur; eylem, öznenin kendisi üzerinde gerçekleşir ve “yerleştirildi” gibi dıştan bir yapan gerektirmez. Bu nedenle fiil, anlamca **edilgenlik (işin yapanının belirtilmemesi)** özelliğini de taşır. Diğer seçenekler: A) “yayımlandı” fiili **edilgen**dir (yayımlayan belli değil) fakat dönüşlü değildir. B) “alındı” fiili **edilgen**dir; işi yapan başkasıdır (kim tarafından alındığı söylenmese de eylem dışarıdan yapılır). Dönüşlü değildir. D) “onarılırdı/onarıldı” fiili **edilgen**dir ve “ustalar tarafından” ifadesi yapanı açıkça gösterir; dönüşlü değildir. Bu yüzden doğru cevap **C**’dir.

Doğru cevap: C

Paragrafta plan yapmanın önemli olduğu kabul ediliyor; ancak asıl vurgu, planların tek başına yeterli olmadığı üzerinedir. “Planlar, uygulamaya dönüşmediğinde sadece kâğıt üzerinde kalır.” cümlesi, planın değerinin uygulamayla ortaya çıktığını açıkça söyler. Ayrıca “Sürekli plan yapıp ayrıntılarda oyalanmak, insanı asıl hedeften uzaklaştırabilir.” ifadesi, gereğinden fazla plan yapmanın olumsuz sonuç doğurabileceğini belirtir. Son cümlede de “amaç belirlemek kadar, küçük de olsa bir adım atmak” gerektiği vurgulanır. Bu nedenle paragrafın ana düşüncesi, plan yapmanın yanında mutlaka uygulamaya geçmek ve işe başlamak gerektiğidir. Bu düşünceyi en doğru biçimde seçeneğiC667 karşılar. A seçeneği planı tamamen gereksiz görür, C ve D ise aşırı ayrıntılı planlamayı ve uzun düşünmeyi hatasızlıkla ilişkilendirerek paragrafın mesajıyla çelişir.

1. Çözüm: Paragrafta plan yapmanın önemli olduğu kabul ediliyor; ancak asıl vurgu, planların tek başına yeterli olmadığı üzerinedir. “Planlar, uygulamaya dönüşmediğinde sadece kâğıt üzerinde kalır.” cümlesi, planın değerinin uygulamayla ortaya çıktığını açıkça söyler. Ayrıca “Sürekli plan yapıp ayrıntılarda oyalanmak, insanı asıl hedeften uzaklaştırabilir.” ifadesi, gereğinden fazla plan yapmanın olumsuz sonuç doğurabileceğini belirtir. Son cümlede de “amaç belirlemek kadar, küçük de olsa bir adım atmak” gerektiği vurgulanır. Bu nedenle paragrafın ana düşüncesi, plan yapmanın yanında mutlaka uygulamaya geçmek ve işe başlamak gerektiğidir. Bu düşünceyi en doğru biçimde seçeneğiC667 karşılar. A seçeneği planı tamamen gereksiz görür, C ve D ise aşırı ayrıntılı planlamayı ve uzun düşünmeyi hatasızlıkla ilişkilendirerek paragrafın mesajıyla çelişir.

Doğru cevap: B

Cümlede sanat eserlerinin sözsüz biçimde de güçlü anlamlar taşıyabileceği vurgulanır.

1. Kavramı belirle: Soruda sanat, estetik, sanatçı, eser, güzellik algısı, öznel yorum veya kültürel değerlerden hangisinin öne çıktığını bul.
2. Metni yorumla: Cümlenin ya da paragrafın ana düşüncesiyle ve sanat-estetik ilişkisiyle uyumlu seçeneği işaretle.

Doğru cevap: C

Saz eşliğinde anlatma, sözlü anlatı ve âşıklık geleneğiyle ilişkilidir.

1. Anlatı unsurunu belirle: Soruda destan, halk hikâyesi, kahraman, olay örgüsü, anlatıcı veya millî kültür unsurlarından hangisinin öne çıktığını bul.
2. Metni yorumla: Metnin türüne, ana düşüncesine ve anlatı geleneğinin özelliklerine uygun seçeneği işaretle.

Doğru cevap: A

seçeneğiAnde yüklem (gideceğim) cümlenin sonunda değildir; bu yüzden devriktir. Diğerlerinde yüklem sonda olduğundan kurallıdır.

1. Çözüm: seçeneğiAnde yüklem (gideceğim) cümlenin sonunda değildir; bu yüzden devriktir. Diğerlerinde yüklem sonda olduğundan kurallıdır.

Doğru cevap: D

Dönüşlü fiilde işi yapan özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir. Bu tür fiiller genellikle “kendi kendine” anlamı taşır ve çoğu zaman “-n” ekiyle (hazırlanmak, yıkanmak, giyinmek vb.) kurulur. seçeneğiD197nde “hazırlanıp” (hazırlanmak) fiilinde özne (o) kendi kendini hazırlar; yani yapılan işin etkisi yine özneye döner. Bu nedenle fiil dönüşlüdür. A seçeneğinde “attı” fiili geçişlidir; özne (çocuk) işi yapar, etki “top” üzerinden başka birine yönelir. Dönüşlülük yoktur. C seçeneğinde “anlattı” fiili geçişlidir; özne (öğretmen) işi yapar, etki “konu” üzerinden “sınıfa” yönelir. Dönüşlülük yoktur. D seçeneğinde “kapandı” fiilinde işi yapan belli bir özne yoktur; pencere kendiliğinden kapanmış gibi ifade edilir. Bu kullanım daha çok oluş/kendiliğinden gerçekleşme anlamı taşır; dönüşlü değildir.

1. Çözüm: Dönüşlü fiilde işi yapan özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir. Bu tür fiiller genellikle “kendi kendine” anlamı taşır ve çoğu zaman “-n” ekiyle (hazırlanmak, yıkanmak, giyinmek vb.) kurulur. seçeneğiD197nde “hazırlanıp” (hazırlanmak) fiilinde özne (o) kendi kendini hazırlar; yani yapılan işin etkisi yine özneye döner. Bu nedenle fiil dönüşlüdür. A seçeneğinde “attı” fiili geçişlidir; özne (çocuk) işi yapar, etki “top” üzerinden başka birine yönelir. Dönüşlülük yoktur. C seçeneğinde “anlattı” fiili geçişlidir; özne (öğretmen) işi yapar, etki “konu” üzerinden “sınıfa” yönelir. Dönüşlülük yoktur. D seçeneğinde “kapandı” fiilinde işi yapan belli bir özne yoktur; pencere kendiliğinden kapanmış gibi ifade edilir. Bu kullanım daha çok oluş/kendiliğinden gerçekleşme anlamı taşır; dönüşlü değildir.

Doğru cevap: C

Paragrafta yazar, kitap bitirir bitirmez yenisine başlamanın her zaman verimli olmadığını söylüyor. Okuduklarımızın iz bırakması için “durup düşünmek”, “altı çizilen cümleleri yeniden gözden geçirmek” gibi etkinliklere ihtiyaç duyduğumuzu vurguluyor. Ardından okumanın sadece hızlıca sayfa çevirmek olmadığını; metni anlamak ve yaşamla ilişkilendirmek olduğunu belirtiyor. Bu düşüncelerin sonucu olarak da “kitaplar arasında kısa molalar vermenin” okuduklarımızı daha kalıcı hâle getirebileceğini ifade ediyor. Bu nedenle paragrafın ana düşüncesi, okunanların kalıcı olması için kitaplar arasında kısa ara verip düşünmenin yararlı olduğudur. Bu, seçeneğiC646yle örtüşür. Diğer seçenekler ise paragrafın tersine hızlı okumayı öne çıkarır (B), altı çizmenin aşırı önemsenmesi gibi metinde olmayan bir yargı içerir (C) ya da yaşamla ilişkilendirmeyi yanlış biçimde ‘çok kitap bitirmeye’ bağlar (D).

1. Çözüm: Paragrafta yazar, kitap bitirir bitirmez yenisine başlamanın her zaman verimli olmadığını söylüyor. Okuduklarımızın iz bırakması için “durup düşünmek”, “altı çizilen cümleleri yeniden gözden geçirmek” gibi etkinliklere ihtiyaç duyduğumuzu vurguluyor. Ardından okumanın sadece hızlıca sayfa çevirmek olmadığını; metni anlamak ve yaşamla ilişkilendirmek olduğunu belirtiyor. Bu düşüncelerin sonucu olarak da “kitaplar arasında kısa molalar vermenin” okuduklarımızı daha kalıcı hâle getirebileceğini ifade ediyor. Bu nedenle paragrafın ana düşüncesi, okunanların kalıcı olması için kitaplar arasında kısa ara verip düşünmenin yararlı olduğudur. Bu, seçeneğiC646yle örtüşür. Diğer seçenekler ise paragrafın tersine hızlı okumayı öne çıkarır (B), altı çizmenin aşırı önemsenmesi gibi metinde olmayan bir yargı içerir (C) ya da yaşamla ilişkilendirmeyi yanlış biçimde ‘çok kitap bitirmeye’ bağlar (D).

Doğru cevap: A

Sanat eserine saygı, emeği ve farklı yorumları dikkate almayı gerektirir.

1. Kavramı belirle: Soruda sanat, estetik, sanatçı, eser, güzellik algısı, öznel yorum veya kültürel değerlerden hangisinin öne çıktığını bul.
2. Metni yorumla: Cümlenin ya da paragrafın ana düşüncesiyle ve sanat-estetik ilişkisiyle uyumlu seçeneği işaretle.

Doğru cevap: B

Motifler anlatının kültürel ve sembolik anlamlarını çözmeyi sağlar.

1. Anlatı ipucunu belirle: Soruda destan, halk hikâyesi, motif, kahraman, anlatıcı, olay örgüsü veya kültürel değerlerden hangisine vurgu yapıldığını bul.
2. Tür ve işlevle eşleştir: Seçenekleri anlatı türünün özellikleri ve metindeki bağlamla karşılaştır.