8. Sınıf Türkçe

8. Sınıf Türkçe 2. Dönem 1. Yazılı Testleri

8. sınıf Türkçe 2. dönem 1. yazılı için 10 soruluk online yazılı testleri, cevap anahtarlı sorular ve konu karması çalışma içerikleri.

8. Sınıf Türkçe 2. dönem 1. yazılı soruları, Türkçe dersinde 2. dönem 1. yazılı hazırlığını planlı yapmak isteyen öğrenciler için özgün bir tekrar alanı sunar. Bu sayfadaki içerik ikinci dönemin yeni başlıklarını eski bilgilerle ilişkilendirerek daha seçici bir hazırlık zemini sunar ve öğrencinin okuduğunu anlama, dil bilgisi kuralını fark etme ve metin içi ipuçlarını değerlendirme becerisini görünür hale getirir. Kapsam, dönem dağılımına uygun seçildiği için gereksiz konu kalabalığı oluşturmadan sınava yakın bir çalışma ritmi sağlar.

Bu yazılıda öne çıkan başlıklar Türkçe Paragraf, Türkçe Fiil Çatısı, Türkçe Cümle Çeşitleri ve devamında Türkçe Anlatım Bozuklukları, Türkçe Türk Hikaye Geleneği ve Destanları, Türkçe Sanat ve Estetik konularıdır. Soruların karışık yapıda düşünülmesi, öğrencinin konular arasında geçiş yaparken dikkatini korumasına yardım eder. Böylece yalnızca tek bir test alışkanlığı oluşmaz; farklı kazanımlar aynı sınav içinde karşılaştırmalı biçimde tekrar edilmiş olur.

Türkçe yazılısına hazırlanırken önce ilgili kazanımları kısa notlarla gözden geçirmek, ardından sayfadaki soruları süre tutarak çözmek verimli olur. Türkçe çalışırken yanlış yapılan sorunun cümle mi paragraf mı yoksa kural bilgisi mi istediğini ayırmak önemlidir. Bu ayrım, tekrar süresini kısaltır ve sınavda benzer sorulara daha bilinçli yaklaşmayı sağlar. Bu yöntem, öğrencinin hangi konuyu bildiğini ve hangi başlıkta ek çalışmaya ihtiyaç duyduğunu daha net gösterir.

Sayfanın sonundaki ilgili konu testleri, yazılıdan sonra ayrıntılı tekrar yapmak için kullanılabilir. Türkçe Paragraf ya da Türkçe Fiil Çatısı gibi başlıklarda hata yapan öğrenciler doğrudan konu testlerine geçerek aynı kazanımı farklı soru tipleriyle pekiştirebilir. Bu yapı, 8. sınıf yazılı hazırlığını tek bir deneme çözümünden çıkarıp düzenli, izlenebilir ve konu odaklı bir tekrar sürecine dönüştürür.

Türkçe sorularında metnin tonu, ana düşünce ve dil bilgisi ipuçları birlikte okunmalıdır. Acele yapılan okumalar doğru bilinen konularda bile puan kaybına yol açabilir.

Türkçe sorularında metnin tonu, ana düşünce ve dil bilgisi ipuçları birlikte okunmalıdır. Acele yapılan okumalar doğru bilinen konularda bile puan kaybına yol açabilir.

Türkçe sorularında metnin tonu, ana düşünce ve dil bilgisi ipuçları birlikte okunmalıdır. Acele yapılan okumalar doğru bilinen konularda bile puan kaybına yol açabilir.

37. Test

8. Sınıf Türkçe 2. Dönem 1. Yazılı Testleri

8. Sınıf Türkçe 2. Dönem 1. Yazılı Test 37 için 10 soruluk online yazılı testi.

Her soru için doğru seçeneği işaretleyin.

10 Soru
0/10 Soru0 %
Doğru 0
Yanlış 0
Boş 10
1. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdakilerden hangisi Dede Korkut Hikâyeleriyle ilişkilendirilebilir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Dede Korkut Hikâyeleri Oğuzların yaşamı ve değerleriyle ilişkilidir.

  1. Anlatı unsurunu belirle: Soruda destan, halk hikâyesi, kahraman, olay örgüsü, anlatıcı veya millî kültür unsurlarından hangisinin öne çıktığını bul.
  2. Metni yorumla: Metnin türüne, ana düşüncesine ve anlatı geleneğinin özelliklerine uygun seçeneği işaretle.

Dede Korkut Hikâyeleri Oğuzların yaşamı ve değerleriyle ilişkilidir.

2. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki cümlelerden hangisi yükleminin türüne göre "isim cümlesi"dir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

İsim cümlesinde yüklem, bir fiil (eylem) değil; isim ya da isim soylu bir sözcüktür. Yüklem çoğu zaman "-dır/-dir" ek fiiliyle ya da "-miş" gibi eklerle kurulabilir. seçeneğiD166nde yüklem "ilginçmiş"tir. "İlginç" bir sıfattır (isim soyludur) ve "-miş" ek fiiliyle yüklem yapılmıştır. Bu nedenle cümle isim cümlesidir. A, C ve D seçeneklerinde yüklem fiildir: "yaptık", "ver", "buluştu" sözcükleri birer eylem bildirir. Bu yüzden bu cümleler fiil cümlesidir.

  1. Çözüm: İsim cümlesinde yüklem, bir fiil (eylem) değil; isim ya da isim soylu bir sözcüktür. Yüklem çoğu zaman "-dır/-dir" ek fiiliyle ya da "-miş" gibi eklerle kurulabilir. seçeneğiD166nde yüklem "ilginçmiş"tir. "İlginç" bir sıfattır (isim soyludur) ve "-miş" ek fiiliyle yüklem yapılmıştır. Bu nedenle cümle isim cümlesidir. A, C ve D seçeneklerinde yüklem fiildir: "yaptık", "ver", "buluştu" sözcükleri birer eylem bildirir. Bu yüzden bu cümleler fiil cümlesidir.

İsim cümlesinde yüklem, bir fiil (eylem) değil; isim ya da isim soylu bir sözcüktür. Yüklem çoğu zaman "-dır/-dir" ek fiiliyle ya da "-miş" gibi eklerle kurulabilir. seçeneğiD169nde yüklem "ilginçmiş"tir. "İlginç" bir sıfattır (isim soyludur) ve "-miş" ek fiiliyle yüklem yapılmıştır. Bu nedenle cümle isim cümlesidir. A, C ve D seçeneklerinde yüklem fiildir: "yaptık", "ver", "buluştu" sözcükleri birer eylem bildirir. Bu yüzden bu cümleler fiil cümlesidir.

3. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, "dönüşlü" çatılıdır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

Dönüşlü çatıda özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir. Bu tür fiiller genellikle “-n / -l” ekleriyle kurulur ve eylem başkasına değil, öznenin kendisine yönelir. C seçeneğinde “ısındı” fiilinde sporcu, ısınma işini kendi üzerinde gerçekleştirir; yani “sporcu kendini ısıttı” anlamı vardır. Bu nedenle fiil dönüşlü çatılıdır. A seçeneğinde “uyandırıldı” fiili edilgendir; işi yapan belli değildir, özne (çocuk) eylemi yapan değil eylemden etkilenen durumdadır. B seçeneğinde “boşalttı” fiili etkendir ve nesne alır (sınıfı); işi yapan “herkes”tir, eylem başkasına/nesneye yönelmiştir, dönüşlü değildir. D seçeneğinde “anlattı” fiili etkendir; özne (öğretmen) işi yapar ve eylem başkasına/nesneye yönelir, dönüşlü değildir.

  1. Çözüm: Dönüşlü çatıda özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir. Bu tür fiiller genellikle “-n / -l” ekleriyle kurulur ve eylem başkasına değil, öznenin kendisine yönelir. C seçeneğinde “ısındı” fiilinde sporcu, ısınma işini kendi üzerinde gerçekleştirir; yani “sporcu kendini ısıttı” anlamı vardır. Bu nedenle fiil dönüşlü çatılıdır. A seçeneğinde “uyandırıldı” fiili edilgendir; işi yapan belli değildir, özne (çocuk) eylemi yapan değil eylemden etkilenen durumdadır. B seçeneğinde “boşalttı” fiili etkendir ve nesne alır (sınıfı); işi yapan “herkes”tir, eylem başkasına/nesneye yönelmiştir, dönüşlü değildir. D seçeneğinde “anlattı” fiili etkendir; özne (öğretmen) işi yapar ve eylem başkasına/nesneye yönelir, dönüşlü değildir.

Dönüşlü çatıda özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir. Bu tür fiiller genellikle “-n / -l” ekleriyle kurulur ve eylem başkasına değil, öznenin kendisine yönelir. C seçeneğinde “ısındı” fiilinde sporcu, ısınma işini kendi üzerinde gerçekleştirir; yani “sporcu kendini ısıttı” anlamı vardır. Bu nedenle fiil dönüşlü çatılıdır. A seçeneğinde “uyandırıldı” fiili edilgendir; işi yapan belli değildir, özne (çocuk) eylemi yapan değil eylemden etkilenen durumdadır. B seçeneğinde “boşalttı” fiili etkendir ve nesne alır (sınıfı); işi yapan “herkes”tir, eylem başkasına/nesneye yönelmiştir, dönüşlü değildir. D seçeneğinde “anlattı” fiili etkendir; özne (öğretmen) işi yapar ve eylem başkasına/nesneye yönelir, dönüşlü değildir.

4. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki paragrafta anlatılmak istenen asıl düşünce hangisidir? Bir işi yaparken en hızlı yolu aramak bazen cazip gelir. Ancak aceleyle seçilen yöntemler, küçük hataları büyütüp daha fazla zaman kaybettirebilir. Bu yüzden önce plan yapmak, gerekli bilgiyi toplamak ve adımları sıraya koymak gerekir. Böyle davranan kişi, başlangıçta biraz zaman harcasa da sonunda işini daha doğru ve daha kısa sürede tamamlar.

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Paragrafın başında “en hızlı yolu aramak” cazip gelse de bunun bazen daha fazla zaman kaybettirebileceği söyleniyor. Ardından doğru yaklaşım olarak “önce plan yapmak, gerekli bilgiyi toplamak ve adımları sıraya koymak” öneriliyor. Son cümlede de planlı davranan kişinin başlangıçta biraz zaman harcasa bile “sonunda işini daha doğru ve daha kısa sürede” tamamlayacağı belirtiliyor. Yani paragrafın ana düşüncesi, hızlı görünse de plansızlığın zaman kaybettirebileceği; planlı çalışmanın daha verimli olduğudur. Bu nedenle doğru cevap “Başarılı sonuç için önce planlı hareket etmek daha verimlidir.” anlamına gelen B seçeneğidir. Diğer seçenekler ya paragrafla çelişir (A), ya paragrafta ana düşünce olarak vurgulanmayan bir ayrıntıya odaklanır (C), ya da paragrafın temel mesajını tam karşılamaz (D).

  1. Çözüm: Paragrafın başında “en hızlı yolu aramak” cazip gelse de bunun bazen daha fazla zaman kaybettirebileceği söyleniyor. Ardından doğru yaklaşım olarak “önce plan yapmak, gerekli bilgiyi toplamak ve adımları sıraya koymak” öneriliyor. Son cümlede de planlı davranan kişinin başlangıçta biraz zaman harcasa bile “sonunda işini daha doğru ve daha kısa sürede” tamamlayacağı belirtiliyor. Yani paragrafın ana düşüncesi, hızlı görünse de plansızlığın zaman kaybettirebileceği; planlı çalışmanın daha verimli olduğudur. Bu nedenle doğru cevap “Başarılı sonuç için önce planlı hareket etmek daha verimlidir.” anlamına gelen B seçeneğidir. Diğer seçenekler ya paragrafla çelişir (A), ya paragrafta ana düşünce olarak vurgulanmayan bir ayrıntıya odaklanır (C), ya da paragrafın temel mesajını tam karşılamaz (D).

Paragrafın başında “en hızlı yolu aramak” cazip gelse de bunun bazen daha fazla zaman kaybettirebileceği söyleniyor. Ardından doğru yaklaşım olarak “önce plan yapmak, gerekli bilgiyi toplamak ve adımları sıraya koymak” öneriliyor. Son cümlede de planlı davranan kişinin başlangıçta biraz zaman harcasa bile “sonunda işini daha doğru ve daha kısa sürede” tamamlayacağı belirtiliyor. Yani paragrafın ana düşüncesi, hızlı görünse de plansızlığın zaman kaybettirebileceği; planlı çalışmanın daha verimli olduğudur. Bu nedenle doğru cevap “Başarılı sonuç için önce planlı hareket etmek daha verimlidir.” anlamına gelen B seçeneğidir. Diğer seçenekler ya paragrafla çelişir (A), ya paragrafta ana düşünce olarak vurgulanmayan bir ayrıntıya odaklanır (C), ya da paragrafın temel mesajını tam karşılamaz (D).

5. SoruÇoktan Seçmeli

Sözlü gelenek ürünlerinin kuşaktan kuşağa aktarılmasında aşağıdakilerden hangisi etkilidir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: D

Anlatıcılar ve âşıklar sözlü gelenek ürünlerinin aktarılmasında etkilidir.

  1. Anlatı unsurunu belirle: Soruda destan, halk hikâyesi, kahraman, olay örgüsü, anlatıcı veya millî kültür unsurlarından hangisinin öne çıktığını bul.
  2. Metni yorumla: Metnin türüne, ana düşüncesine ve anlatı geleneğinin özelliklerine uygun seçeneği işaretle.

Anlatıcılar ve âşıklar sözlü gelenek ürünlerinin aktarılmasında etkilidir.

6. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki cümlelerden hangisi yapısına göre sıralı cümledir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

A’da iki bağımsız yargı virgülle sıralanmıştır. Bu nedenle sıralı cümledir. Diğerleri tek yargılı basit ya da yan cümlecikli birleşik cümledir.

  1. Çözüm: A’da iki bağımsız yargı virgülle sıralanmıştır. Bu nedenle sıralı cümledir. Diğerleri tek yargılı basit ya da yan cümlecikli birleşik cümledir.

A’da iki bağımsız yargı virgülle sıralanmıştır. Bu nedenle sıralı cümledir. Diğerleri tek yargılı basit ya da yan cümlecikli birleşik cümledir.

7. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, hem edilgen (pasif) hem de dönüşlü (kendi kendine olma) çatı özelliği taşır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: A

Edilgen (pasif) çatıda işi yapan (özne) belli değildir; fiil genellikle “-l / -n” eki alır ve cümlede işi yapan bir “etken özne” bulunmaz. Dönüşlü çatıda ise işi yapan ile işten etkilenen aynıdır; özne işi kendi üzerinde gerçekleştirir. Türkçede bazı fiiller “-n” ekiyle hem edilgen hem dönüşlü yorumlanabilir; ayırt etmede en sağlam ölçüt, eylemin kendiliğinden/öznenin kendi hâlinde gerçekleşmesi ve ayrıca bir yapanın cümlede bulunmamasıdır. A seçeneğinde “kapandı” fiili “kapan-” köküne “-n” ekiyle kurulmuştur. Cümlede kapıyı kapatan bir kişi yoktur; eylem rüzgârın etkisiyle kendiliğinden gerçekleşmiştir. Bu nedenle fiil hem edilgen (kapıyı kapatan belirtilmemiş) hem de dönüşlü/kendiliğinden olma (kapı kendi kendine kapanma durumuna geçmiştir) özelliği gösterir. B seçeneğinde “basıldı” fiili edilgendir; romanı basanlar belirtilmemiştir. Ancak “roman kendi kendine basıldı” gibi dönüşlü bir anlam mümkün değildir; eylem mutlaka bir dış etken/işi yapanlar tarafından gerçekleştirilir. Bu yüzden sadece edilgendir. C seçeneğinde “yaraladı” fiili etkendir ve dönüşlü değildir; özne (çocuk) işi yapar ama “kendi kendini yaraladı” anlamı zorunlu değildir, ayrıca fiil edilgen ek almamıştır. D seçeneğinde “kontrol edildi” edilgendir ve işi yapan açıkça “öğretmen tarafından” ifadesiyle belirtilmiştir. Dönüşlü anlam yoktur. Bu nedenle doğru cevap A’dır.

  1. Çözüm: Edilgen (pasif) çatıda işi yapan (özne) belli değildir; fiil genellikle “-l / -n” eki alır ve cümlede işi yapan bir “etken özne” bulunmaz. Dönüşlü çatıda ise işi yapan ile işten etkilenen aynıdır; özne işi kendi üzerinde gerçekleştirir. Türkçede bazı fiiller “-n” ekiyle hem edilgen hem dönüşlü yorumlanabilir; ayırt etmede en sağlam ölçüt, eylemin kendiliğinden/öznenin kendi hâlinde gerçekleşmesi ve ayrıca bir yapanın cümlede bulunmamasıdır. A seçeneğinde “kapandı” fiili “kapan-” köküne “-n” ekiyle kurulmuştur. Cümlede kapıyı kapatan bir kişi yoktur; eylem rüzgârın etkisiyle kendiliğinden gerçekleşmiştir. Bu nedenle fiil hem edilgen (kapıyı kapatan belirtilmemiş) hem de dönüşlü/kendiliğinden olma (kapı kendi kendine kapanma durumuna geçmiştir) özelliği gösterir. B seçeneğinde “basıldı” fiili edilgendir; romanı basanlar belirtilmemiştir. Ancak “roman kendi kendine basıldı” gibi dönüşlü bir anlam mümkün değildir; eylem mutlaka bir dış etken/işi yapanlar tarafından gerçekleştirilir. Bu yüzden sadece edilgendir. C seçeneğinde “yaraladı” fiili etkendir ve dönüşlü değildir; özne (çocuk) işi yapar ama “kendi kendini yaraladı” anlamı zorunlu değildir, ayrıca fiil edilgen ek almamıştır. D seçeneğinde “kontrol edildi” edilgendir ve işi yapan açıkça “öğretmen tarafından” ifadesiyle belirtilmiştir. Dönüşlü anlam yoktur. Bu nedenle doğru cevap A’dır.

Edilgen (pasif) çatıda işi yapan (özne) belli değildir; fiil genellikle “-l / -n” eki alır ve cümlede işi yapan bir “etken özne” bulunmaz. Dönüşlü çatıda ise işi yapan ile işten etkilenen aynıdır; özne işi kendi üzerinde gerçekleştirir. Türkçede bazı fiiller “-n” ekiyle hem edilgen hem dönüşlü yorumlanabilir; ayırt etmede en sağlam ölçüt, eylemin kendiliğinden/öznenin kendi hâlinde gerçekleşmesi ve ayrıca bir yapanın cümlede bulunmamasıdır. A seçeneğinde “kapandı” fiili “kapan-” köküne “-n” ekiyle kurulmuştur. Cümlede kapıyı kapatan bir kişi yoktur; eylem rüzgârın etkisiyle kendiliğinden gerçekleşmiştir. Bu nedenle fiil hem edilgen (kapıyı kapatan belirtilmemiş) hem de dönüşlü/kendiliğinden olma (kapı kendi kendine kapanma durumuna geçmiştir) özelliği gösterir. B seçeneğinde “basıldı” fiili edilgendir; romanı basanlar belirtilmemiştir. Ancak “roman kendi kendine basıldı” gibi dönüşlü bir anlam mümkün değildir; eylem mutlaka bir dış etken/işi yapanlar tarafından gerçekleştirilir. Bu yüzden sadece edilgendir. C seçeneğinde “yaraladı” fiili etkendir ve dönüşlü değildir; özne (çocuk) işi yapar ama “kendi kendini yaraladı” anlamı zorunlu değildir, ayrıca fiil edilgen ek almamıştır. D seçeneğinde “kontrol edildi” edilgendir ve işi yapan açıkça “öğretmen tarafından” ifadesiyle belirtilmiştir. Dönüşlü anlam yoktur. Bu nedenle doğru cevap A’dır.

8. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki paragrafta asıl anlatılmak istenen düşünce hangisidir? Bir işi öğrenmenin en kalıcı yolu, onu yalnızca izlemek değil bizzat yapmaktır. Çünkü insan, denediği sırada hatalarını fark eder; hatasını fark ettiğinde de neyi, nasıl düzeltmesi gerektiğini anlar. Üstelik bu süreçte edinilen bilgi, ezberlenmiş bilgi gibi çabuk unutulmaz. Bu yüzden yeni bir beceri kazanmak isteyen biri, uzun uzun okumak yerine küçük adımlarla uygulamaya başlamalıdır.

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Paragrafın temel vurgusu, öğrenmenin kalıcı olması için “yaparak-yaşayarak” öğrenmenin gerekli olduğudur. Metinde “yalnızca izlemek değil bizzat yapmak”, “denediği sırada hatalarını fark eder” ve “edinilen bilgi çabuk unutulmaz” ifadeleri bu düşünceyi destekler. Seçenekler incelendiğinde B şıkkı, paragrafın ana düşüncesini doğrudan karşılar: Uygulama yapmak, izlemekten ve sadece okumaktan daha etkilidir. A şıkkı okuma-not alma yolunu en hızlı yöntem olarak öne çıkarır; paragraf bunun tersini savunur. C şıkkı hata yapmaktan kaçınmayı önerir; oysa paragraf hataların öğrenmeyi desteklediğini söyler. D şıkkı ise önce tüm ayrıntıları öğrenip sonra uygulamayı savunur; paragraf “küçük adımlarla uygulamaya başlamak” gerektiğini belirtir. Bu nedenle doğru cevap B’dir.

  1. Çözüm: Paragrafın temel vurgusu, öğrenmenin kalıcı olması için “yaparak-yaşayarak” öğrenmenin gerekli olduğudur. Metinde “yalnızca izlemek değil bizzat yapmak”, “denediği sırada hatalarını fark eder” ve “edinilen bilgi çabuk unutulmaz” ifadeleri bu düşünceyi destekler. Seçenekler incelendiğinde B şıkkı, paragrafın ana düşüncesini doğrudan karşılar: Uygulama yapmak, izlemekten ve sadece okumaktan daha etkilidir. A şıkkı okuma-not alma yolunu en hızlı yöntem olarak öne çıkarır; paragraf bunun tersini savunur. C şıkkı hata yapmaktan kaçınmayı önerir; oysa paragraf hataların öğrenmeyi desteklediğini söyler. D şıkkı ise önce tüm ayrıntıları öğrenip sonra uygulamayı savunur; paragraf “küçük adımlarla uygulamaya başlamak” gerektiğini belirtir. Bu nedenle doğru cevap B’dir.

Paragrafın temel vurgusu, öğrenmenin kalıcı olması için “yaparak-yaşayarak” öğrenmenin gerekli olduğudur. Metinde “yalnızca izlemek değil bizzat yapmak”, “denediği sırada hatalarını fark eder” ve “edinilen bilgi çabuk unutulmaz” ifadeleri bu düşünceyi destekler. Seçenekler incelendiğinde B şıkkı, paragrafın ana düşüncesini doğrudan karşılar: Uygulama yapmak, izlemekten ve sadece okumaktan daha etkilidir. A şıkkı okuma-not alma yolunu en hızlı yöntem olarak öne çıkarır; paragraf bunun tersini savunur. C şıkkı hata yapmaktan kaçınmayı önerir; oysa paragraf hataların öğrenmeyi desteklediğini söyler. D şıkkı ise önce tüm ayrıntıları öğrenip sonra uygulamayı savunur; paragraf “küçük adımlarla uygulamaya başlamak” gerektiğini belirtir. Bu nedenle doğru cevap B’dir.

9. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisi yapısına göre sıralı (bağımsız) cümledir?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: C

İki yargı virgülle sıralanmıştır: “Yağmur başladı” ve “herkes içeri koştu”. Bu nedenle sıralı (bağımsız) cümledir.

  1. Çözüm: İki yargı virgülle sıralanmıştır: “Yağmur başladı” ve “herkes içeri koştu”. Bu nedenle sıralı (bağımsız) cümledir.

İki yargı virgülle sıralanmıştır: “Yağmur başladı” ve “herkes içeri koştu”. Bu nedenle sıralı (bağımsız) cümledir.

10. SoruÇoktan Seçmeli

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, hem edilgen hem de dönüşlü (fiil çatısı bakımından) kullanılmıştır?

Lütfen önce bir cevap seç.

Doğru cevap: B

Edilgen çatıda işi yapan (özne) belli değildir; fiil genellikle “-l, -n” eklerini alır ve cümlede işi yapan bir özne bulunmaz. Dönüşlü çatıda ise özne hem işi yapan hem de işten etkilenen konumdadır; yani eylem öznenin kendisine döner (çoğunlukla “kendi kendine” anlamı sezilir). B seçeneğinde “hazırlanmak” fiili “-n” ekiyle kurulmuştur ve özne “herkes”tir. “Herkes hazırlandı.” cümlesinde işi yapan da (hazırlanan) özne “herkes”tir; eylem öznenin kendisine yönelmiştir. Bu nedenle fiil dönüşlüdür. Aynı zamanda “hazırlanmak” biçim olarak edilgenlik ekiyle kurulduğu için edilgenlik görünümü de taşır; ancak anlamca işi yapan belli olduğu için (özne var) dönüşlü kullanım söz konusudur. Dolayısıyla hem edilgen ekli hem dönüşlü anlamlı kullanım B’dedir. A seçeneğinde “yerleştirildi” fiili edilgendir; işi yapan belirtilmemiştir. Ancak özne (koltuklar) işi yapmaz, yalnızca işten etkilenir; dönüşlülük yoktur. C seçeneğinde “kapandı” fiilinde eylem kapının kendi kendine gerçekleşmesi anlamındadır; bu cümle dönüşlü/oluş anlamına yaklaşsa da edilgenlik (başkası tarafından yapılma) söz konusu değildir. Ayrıca “rüzgârın etkisiyle” ifadesi bir neden bildirir, işi yapan özne oluşturmaz. D seçeneğinde “çıkarıldı” fiili edilgendir; kararlar işi yapmaz, sadece çıkarılma işinden etkilenir. Dönüşlülük yoktur.

  1. Çözüm: Edilgen çatıda işi yapan (özne) belli değildir; fiil genellikle “-l, -n” eklerini alır ve cümlede işi yapan bir özne bulunmaz. Dönüşlü çatıda ise özne hem işi yapan hem de işten etkilenen konumdadır; yani eylem öznenin kendisine döner (çoğunlukla “kendi kendine” anlamı sezilir). B seçeneğinde “hazırlanmak” fiili “-n” ekiyle kurulmuştur ve özne “herkes”tir. “Herkes hazırlandı.” cümlesinde işi yapan da (hazırlanan) özne “herkes”tir; eylem öznenin kendisine yönelmiştir. Bu nedenle fiil dönüşlüdür. Aynı zamanda “hazırlanmak” biçim olarak edilgenlik ekiyle kurulduğu için edilgenlik görünümü de taşır; ancak anlamca işi yapan belli olduğu için (özne var) dönüşlü kullanım söz konusudur. Dolayısıyla hem edilgen ekli hem dönüşlü anlamlı kullanım B’dedir. A seçeneğinde “yerleştirildi” fiili edilgendir; işi yapan belirtilmemiştir. Ancak özne (koltuklar) işi yapmaz, yalnızca işten etkilenir; dönüşlülük yoktur. C seçeneğinde “kapandı” fiilinde eylem kapının kendi kendine gerçekleşmesi anlamındadır; bu cümle dönüşlü/oluş anlamına yaklaşsa da edilgenlik (başkası tarafından yapılma) söz konusu değildir. Ayrıca “rüzgârın etkisiyle” ifadesi bir neden bildirir, işi yapan özne oluşturmaz. D seçeneğinde “çıkarıldı” fiili edilgendir; kararlar işi yapmaz, sadece çıkarılma işinden etkilenir. Dönüşlülük yoktur.

Edilgen çatıda işi yapan (özne) belli değildir; fiil genellikle “-l, -n” eklerini alır ve cümlede işi yapan bir özne bulunmaz. Dönüşlü çatıda ise özne hem işi yapan hem de işten etkilenen konumdadır; yani eylem öznenin kendisine döner (çoğunlukla “kendi kendine” anlamı sezilir). B seçeneğinde “hazırlanmak” fiili “-n” ekiyle kurulmuştur ve özne “herkes”tir. “Herkes hazırlandı.” cümlesinde işi yapan da (hazırlanan) özne “herkes”tir; eylem öznenin kendisine yönelmiştir. Bu nedenle fiil dönüşlüdür. Aynı zamanda “hazırlanmak” biçim olarak edilgenlik ekiyle kurulduğu için edilgenlik görünümü de taşır; ancak anlamca işi yapan belli olduğu için (özne var) dönüşlü kullanım söz konusudur. Dolayısıyla hem edilgen ekli hem dönüşlü anlamlı kullanım B’dedir. A seçeneğinde “yerleştirildi” fiili edilgendir; işi yapan belirtilmemiştir. Ancak özne (koltuklar) işi yapmaz, yalnızca işten etkilenir; dönüşlülük yoktur. C seçeneğinde “kapandı” fiilinde eylem kapının kendi kendine gerçekleşmesi anlamındadır; bu cümle dönüşlü/oluş anlamına yaklaşsa da edilgenlik (başkası tarafından yapılma) söz konusu değildir. Ayrıca “rüzgârın etkisiyle” ifadesi bir neden bildirir, işi yapan özne oluşturmaz. D seçeneğinde “çıkarıldı” fiili edilgendir; kararlar işi yapmaz, sadece çıkarılma işinden etkilenir. Dönüşlülük yoktur.