8. Sınıf Türkçe 2. Dönem 1. Yazılı Testleri

Doğru cevap: C

Olayların geçtiği çevre mekân olarak adlandırılır.

1. Anlatı unsurunu belirle: Soruda destan, halk hikâyesi, kahraman, olay örgüsü, anlatıcı veya millî kültür unsurlarından hangisinin öne çıktığını bul.
2. Metni yorumla: Metnin türüne, ana düşüncesine ve anlatı geleneğinin özelliklerine uygun seçeneği işaretle.

Doğru cevap: D

Şart (koşul) cümlelerinde bir durumun gerçekleşmesi, başka bir durumun gerçekleşmesine bağlanır. Bu tür cümlelerde genellikle “-se/-sa” eki veya “ise”, “şartıyla” gibi ifadeler bulunur. Anlam olarak “... olursa... olur” biçiminde düşünülebilir. seçeneğiD245nde “Kitabı bitirince sana da vereceğim.” cümlesinde, kitabı bitirme eylemi gerçekleşirse kitabı verme eylemi gerçekleşecektir. Yani ikinci durum, birinci duruma koşul olarak bağlanmıştır; bu nedenle şart (koşul) cümlesidir. A seçeneği “... için” ifadesiyle neden-sonuç bildirir (yüksek not almanın nedeni düzenli çalışmaktır). C seçeneği yalnızca bilgi/hatırlatma bildirir, koşul anlamı yoktur. D seçeneğinde “...sa da” yapısı zıtlık/karşıtlık (beklenenin tersine sonuç) bildirir; koşul cümlesi değildir.

1. Çözüm: Şart (koşul) cümlelerinde bir durumun gerçekleşmesi, başka bir durumun gerçekleşmesine bağlanır. Bu tür cümlelerde genellikle “-se/-sa” eki veya “ise”, “şartıyla” gibi ifadeler bulunur. Anlam olarak “... olursa... olur” biçiminde düşünülebilir. seçeneğiD245nde “Kitabı bitirince sana da vereceğim.” cümlesinde, kitabı bitirme eylemi gerçekleşirse kitabı verme eylemi gerçekleşecektir. Yani ikinci durum, birinci duruma koşul olarak bağlanmıştır; bu nedenle şart (koşul) cümlesidir. A seçeneği “... için” ifadesiyle neden-sonuç bildirir (yüksek not almanın nedeni düzenli çalışmaktır). C seçeneği yalnızca bilgi/hatırlatma bildirir, koşul anlamı yoktur. D seçeneğinde “...sa da” yapısı zıtlık/karşıtlık (beklenenin tersine sonuç) bildirir; koşul cümlesi değildir.

Doğru cevap: C

Fiil çatısında iki özelliği birlikte arıyoruz: 1) Ettirgen (oldurgan/ettirgen): İşin başkasına yaptırıldığını gösterir. Genellikle fiile “-t/-dır/-tir/-dur/-tür” gibi ekler gelir (boyat-, yaptır- vb.). 2) Edilgen: İşi yapanın belli olmadığı ya da öznenin işi yapmayıp işten etkilendiği durumlardır. Genellikle “-l/-n” ekleriyle yapılır (boyan-, yapıl- vb.). Seçenekler: A) “boyattı” ettirgendir; işi usta değil, çırak yapar. Ancak cümlede işi yapan (çırak) açıkça bellidir ve fiil edilgen değildir. B) “boyandı” edilgendir; kapı işi yapan değil, işten etkilenen öznedir. Ancak ettirgenlik yoktur; yaptırma anlamı bulunmaz. C) “boyatıldı” yapısı iki özelliği birden taşır: “boyat-” ettirgenlik (yaptırma) anlamını verir; “-ıl” edilgenlik ekidir. Yani kapı, birine boyattırılmıştır; işi kimin yaptığı cümlede belirtilmemiştir. Bu nedenle hem ettirgen hem edilgendir. D) “boyadı” etken çatılıdır; işi yapan özne (usta) bellidir, ne edilgenlik ne de ettirgenlik vardır. Bu yüzden doğru cevap C’dir.

1. Çözüm: Fiil çatısında iki özelliği birlikte arıyoruz: 1) Ettirgen (oldurgan/ettirgen): İşin başkasına yaptırıldığını gösterir. Genellikle fiile “-t/-dır/-tir/-dur/-tür” gibi ekler gelir (boyat-, yaptır- vb.). 2) Edilgen: İşi yapanın belli olmadığı ya da öznenin işi yapmayıp işten etkilendiği durumlardır. Genellikle “-l/-n” ekleriyle yapılır (boyan-, yapıl- vb.). Seçenekler: A) “boyattı” ettirgendir; işi usta değil, çırak yapar. Ancak cümlede işi yapan (çırak) açıkça bellidir ve fiil edilgen değildir. B) “boyandı” edilgendir; kapı işi yapan değil, işten etkilenen öznedir. Ancak ettirgenlik yoktur; yaptırma anlamı bulunmaz. C) “boyatıldı” yapısı iki özelliği birden taşır: “boyat-” ettirgenlik (yaptırma) anlamını verir; “-ıl” edilgenlik ekidir. Yani kapı, birine boyattırılmıştır; işi kimin yaptığı cümlede belirtilmemiştir. Bu nedenle hem ettirgen hem edilgendir. D) “boyadı” etken çatılıdır; işi yapan özne (usta) bellidir, ne edilgenlik ne de ettirgenlik vardır. Bu yüzden doğru cevap C’dir.

Doğru cevap: C

Paragrafta bazı insanların “mükemmel anı” beklediği, ancak bu kusursuz zamanın çoğu kez gelmediği söyleniyor. Çünkü şartların sürekli değiştiği, bugün eksik görünenin yarın başka bir sorunla yer değiştirebileceği belirtiliyor. Son cümlede ise asıl mesaj açıkça veriliyor: “Önemli olan, küçük de olsa bir adım atmak ve ilerledikçe eksikleri gidermektir.” Bu, koşullar tamamen uygun olmasa bile işe başlamanın ve süreç içinde eksikleri tamamlamanın daha doğru olduğunu anlatır. Seçeneklere bakıldığında bu düşünceyi en doğru karşılayan ifade şıkkıC540dır. A şıkkı paragrafın tersine “mükemmellik” vurgusunu artırır. C şıkkı sorunların artacağını söyler; paragrafın ana fikri bu değildir. D şıkkı ise önce tüm ayrıntıları planlamayı önerir; paragraf ise beklemek yerine harekete geçmeyi savunur.

1. Çözüm: Paragrafta bazı insanların “mükemmel anı” beklediği, ancak bu kusursuz zamanın çoğu kez gelmediği söyleniyor. Çünkü şartların sürekli değiştiği, bugün eksik görünenin yarın başka bir sorunla yer değiştirebileceği belirtiliyor. Son cümlede ise asıl mesaj açıkça veriliyor: “Önemli olan, küçük de olsa bir adım atmak ve ilerledikçe eksikleri gidermektir.” Bu, koşullar tamamen uygun olmasa bile işe başlamanın ve süreç içinde eksikleri tamamlamanın daha doğru olduğunu anlatır. Seçeneklere bakıldığında bu düşünceyi en doğru karşılayan ifade şıkkıC540dır. A şıkkı paragrafın tersine “mükemmellik” vurgusunu artırır. C şıkkı sorunların artacağını söyler; paragrafın ana fikri bu değildir. D şıkkı ise önce tüm ayrıntıları planlamayı önerir; paragraf ise beklemek yerine harekete geçmeyi savunur.

Doğru cevap: C

Olayların belli bir sıra ve bağ içinde ilerlemesi olay örgüsüdür.

1. Anlatı ipucunu belirle: Soruda destan, halk hikâyesi, motif, kahraman, anlatıcı, olay örgüsü veya kültürel değerlerden hangisine vurgu yapıldığını bul.
2. Tür ve işlevle eşleştir: Seçenekleri anlatı türünün özellikleri ve metindeki bağlamla karşılaştır.

Doğru cevap: C

Olumsuz cümleler, yüklemde yapılan işin/oluşun gerçekleşmediğini bildirir. Genellikle "-ma/-me" olumsuzluk eki ya da "değil" sözcüğüyle kurulur. seçeneğiC145nde "bitirmedi" yüklemi "bitir-" fiiline "-me" olumsuzluk eki ve geçmiş zaman eki getirilerek oluşturulmuştur. Bu, ödevin bitirilmediğini yani eylemin gerçekleşmediğini gösterir; cümle olumsuzdur. A seçeneği gelecek zamanla kurulmuş olumlu bir cümledir (gideceğiz). C seçeneği ünlem cümlesidir ve olumsuzluk içermez. D seçeneği dilek-şart anlamı taşır (keşke) ve olumsuz değildir.

1. Çözüm: Olumsuz cümleler, yüklemde yapılan işin/oluşun gerçekleşmediğini bildirir. Genellikle "-ma/-me" olumsuzluk eki ya da "değil" sözcüğüyle kurulur. seçeneğiC145nde "bitirmedi" yüklemi "bitir-" fiiline "-me" olumsuzluk eki ve geçmiş zaman eki getirilerek oluşturulmuştur. Bu, ödevin bitirilmediğini yani eylemin gerçekleşmediğini gösterir; cümle olumsuzdur. A seçeneği gelecek zamanla kurulmuş olumlu bir cümledir (gideceğiz). C seçeneği ünlem cümlesidir ve olumsuzluk içermez. D seçeneği dilek-şart anlamı taşır (keşke) ve olumsuz değildir.

Doğru cevap: D

Dönüşlü fiillerde özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir; fiil genellikle “-n / -l” eklerinden birini alır ve işin dönüşü özneye yönelir. Bu tür fiillerde gizli özne (ben, sen, o…) hem işi yapan hem de işten etkilenen konumdadır. A) “değerlendirildi” fiili edilgendir. İşi yapan belli değildir (herkes tarafından ifadesi etken özneyi değil, yapanı belirten bir tümleçtir); özne “kararlar”dır ve işi yapan değil, yapılan işten etkilenen konumdadır. B) “okudum” etken çatılıdır. Özne “ben” işi yapar; ancak işin dönüşü özneye yönelmez, nesne “notlarımı”dır. Dönüşlülük yoktur. C) “sokuldu” edilgendir. “Çocuklar” öznesi işi yapan değil, sokulma eylemine maruz kalan konumdadır. Dönüşlü değil, edilgen çatı söz konusudur. D) “dinlendim” fiili dönüşlüdür. “Ben” hem dinlenme eylemini gerçekleştirir hem de bu eylemden yine kendisi etkilenir. Fiildeki “-n” eki dönüşlülüğü destekler. Bu nedenle doğru cevap D’dir.

1. Çözüm: Dönüşlü fiillerde özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir; fiil genellikle “-n / -l” eklerinden birini alır ve işin dönüşü özneye yönelir. Bu tür fiillerde gizli özne (ben, sen, o…) hem işi yapan hem de işten etkilenen konumdadır. A) “değerlendirildi” fiili edilgendir. İşi yapan belli değildir (herkes tarafından ifadesi etken özneyi değil, yapanı belirten bir tümleçtir); özne “kararlar”dır ve işi yapan değil, yapılan işten etkilenen konumdadır. B) “okudum” etken çatılıdır. Özne “ben” işi yapar; ancak işin dönüşü özneye yönelmez, nesne “notlarımı”dır. Dönüşlülük yoktur. C) “sokuldu” edilgendir. “Çocuklar” öznesi işi yapan değil, sokulma eylemine maruz kalan konumdadır. Dönüşlü değil, edilgen çatı söz konusudur. D) “dinlendim” fiili dönüşlüdür. “Ben” hem dinlenme eylemini gerçekleştirir hem de bu eylemden yine kendisi etkilenir. Fiildeki “-n” eki dönüşlülüğü destekler. Bu nedenle doğru cevap D’dir.

Doğru cevap: B

Paragrafın başında “hemen yenisine başlamak güzel” denilse de asıl vurgu bunun tek başına yeterli olmadığına yapılır. Yazar, okunanların zihinde yer etmesi için “durup düşünmeye” ihtiyaç olduğunu söyler. Devamında, okunan bir cümleyi günlük hayatla ilişkilendirmenin metni “yalnızca bilgi olmaktan çıkarıp” deneyime dönüştürdüğü belirtilir. Son cümlede ise düşünce netleştirilir: “Okuma, hızla sayfa çevirmekten çok, anlamı yakalamak ve üzerinde düşünmektir.” Bu nedenle paragrafın ana düşüncesi, okumanın hız değil anlam ve düşünme odaklı olması gerektiğidir. Bu ifade seçeneğiB570nde yer alır. Diğer seçenekler ya paragraftaki yardımcı bir ayrıntıyı (B) öne çıkarır ya da paragrafta olmayan/ters bir yargı içerir (C ve D).

1. Çözüm: Paragrafın başında “hemen yenisine başlamak güzel” denilse de asıl vurgu bunun tek başına yeterli olmadığına yapılır. Yazar, okunanların zihinde yer etmesi için “durup düşünmeye” ihtiyaç olduğunu söyler. Devamında, okunan bir cümleyi günlük hayatla ilişkilendirmenin metni “yalnızca bilgi olmaktan çıkarıp” deneyime dönüştürdüğü belirtilir. Son cümlede ise düşünce netleştirilir: “Okuma, hızla sayfa çevirmekten çok, anlamı yakalamak ve üzerinde düşünmektir.” Bu nedenle paragrafın ana düşüncesi, okumanın hız değil anlam ve düşünme odaklı olması gerektiğidir. Bu ifade seçeneğiB570nde yer alır. Diğer seçenekler ya paragraftaki yardımcı bir ayrıntıyı (B) öne çıkarır ya da paragrafta olmayan/ters bir yargı içerir (C ve D).

Doğru cevap: B

Destanlar tarihî izler taşısa da edebî ve olağanüstü anlatım özellikleriyle değerlendirilmelidir.

1. Anlatı ipucunu belirle: Soruda destan, halk hikâyesi, motif, kahraman, anlatıcı, olay örgüsü veya kültürel değerlerden hangisine vurgu yapıldığını bul.
2. Tür ve işlevle eşleştir: Seçenekleri anlatı türünün özellikleri ve metindeki bağlamla karşılaştır.

Doğru cevap: B

B’de yüklem “arayacağım” cümlenin ortasında yer aldığı için devriktir. A ve C’de yüklem sondadır (kurallı). D soru cümlesidir; yüklem yine sonda kabul edilir.

1. Çözüm: B’de yüklem “arayacağım” cümlenin ortasında yer aldığı için devriktir. A ve C’de yüklem sondadır (kurallı). D soru cümlesidir; yüklem yine sonda kabul edilir.