8. Sınıf Türkçe 2. Dönem 1. Yazılı Testleri

Doğru cevap: A

Dönüşlü fiilde özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir; yani işin yöneldiği kişi/varlık ile işi yapan aynıdır. Bu tür fiillerde çoğu zaman “kendi kendine” anlamı sezilir ve fiil genellikle “-n / -l” ekiyle dönüşlülük kazanır. A) “Çocuk, sabah erkenden giyindi.” cümlesinde “giyinmek” fiilini yapan da (çocuk) giyinme işinden etkilenen de yine çocuktur. Yani çocuk başkasını değil, kendisini giydirir. Bu nedenle fiil **dönüşlüdür**. B) “Öğretmen, tahtaya soruyu yazdı.” cümlesinde özne (öğretmen) işi yapar; etkilenen nesne “soru”dur. Fiil **etken**dir ve **geçişlidir**. C) “Rüzgâr, kapıyı bir anda kapattı.” cümlesinde işi yapan “rüzgâr”, etkilenen “kapı”dır. Fiil **etken**dir; dönüşlülük yoktur. D) “Komşular, taşınan aileye yardım etti.” cümlesinde “yardım etmek” fiili nesne almaz; özne işi yapar ancak iş doğrudan özneye dönmez. Fiil **etken**dir, dönüşlü değildir. Bu nedenle doğru cevap **A** seçeneğidir.

1. Çözüm: Dönüşlü fiilde özne, yaptığı işten yine kendisi etkilenir; yani işin yöneldiği kişi/varlık ile işi yapan aynıdır. Bu tür fiillerde çoğu zaman “kendi kendine” anlamı sezilir ve fiil genellikle “-n / -l” ekiyle dönüşlülük kazanır. A) “Çocuk, sabah erkenden giyindi.” cümlesinde “giyinmek” fiilini yapan da (çocuk) giyinme işinden etkilenen de yine çocuktur. Yani çocuk başkasını değil, kendisini giydirir. Bu nedenle fiil **dönüşlüdür**. B) “Öğretmen, tahtaya soruyu yazdı.” cümlesinde özne (öğretmen) işi yapar; etkilenen nesne “soru”dur. Fiil **etken**dir ve **geçişlidir**. C) “Rüzgâr, kapıyı bir anda kapattı.” cümlesinde işi yapan “rüzgâr”, etkilenen “kapı”dır. Fiil **etken**dir; dönüşlülük yoktur. D) “Komşular, taşınan aileye yardım etti.” cümlesinde “yardım etmek” fiili nesne almaz; özne işi yapar ancak iş doğrudan özneye dönmez. Fiil **etken**dir, dönüşlü değildir. Bu nedenle doğru cevap **A** seçeneğidir.

Doğru cevap: B

Paragraf, hız uğruna yapılan ihmallerin sonradan zaman kaybettireceğini vurgular. Plan ve hazırlığın başta zaman alsa da işi daha verimli kıldığı sonucuna ulaşılır.

1. Çözüm: Paragraf, hız uğruna yapılan ihmallerin sonradan zaman kaybettireceğini vurgular. Plan ve hazırlığın başta zaman alsa da işi daha verimli kıldığı sonucuna ulaşılır.

Doğru cevap: B

Olayların başlangıç, gelişme ve sonuç biçiminde sıralanması olay örgüsüdür.

1. Anlatı unsurunu belirle: Soruda destan, halk hikâyesi, kahraman, olay örgüsü, anlatıcı veya millî kültür unsurlarından hangisinin öne çıktığını bul.
2. Metni yorumla: Metnin türüne, ana düşüncesine ve anlatı geleneğinin özelliklerine uygun seçeneği işaretle.

Doğru cevap: A

Önce cümleleri **yapısına göre** incelemeliyiz: Basit cümlede tek yüklem vardır ve yan cümlecik (fiilimsi ya da şart/ki’li yapı) bulunmaz. Birleşik cümlede ise bir ana cümleye bağlı en az bir yan cümlecik bulunur. A seçeneğinde “buluşup” sözcüğü **zarf-fiil**dir (-up). Bu fiilimsi, cümleye yan anlam katar ve cümleyi **girişik birleşik cümle** yapar. Yüklem “yürüdü”dür. B seçeneğinde “Kapıyı açınca” bölümü **zarf-fiil** eki (-ınca) almıştır. Bu da yan cümlecik oluşturur; cümle **girişik birleşik cümle**dir. Yüklem “duyduk”tur. C seçeneğinde “uğraştıysa” yapısı **şart eki** (-sa) ile kurulmuştur. “... da bulamadı” ana cümlesine bağlı bir şart anlamı vardır; bu nedenle cümle **şartlı birleşik cümle**dir. Yüklem “bulamadı”dır. seçeneğiA733nde tek yüklem “konuşacağız”dır ve cümlede fiilimsi ya da şart/ki’li yan cümlecik yoktur. Bu yüzden D, **basit cümle**dir. Diğer üçü birleşik, D ise basit olduğu için doğru cevap **D**’dir.

1. Çözüm: Önce cümleleri **yapısına göre** incelemeliyiz: Basit cümlede tek yüklem vardır ve yan cümlecik (fiilimsi ya da şart/ki’li yapı) bulunmaz. Birleşik cümlede ise bir ana cümleye bağlı en az bir yan cümlecik bulunur. A seçeneğinde “buluşup” sözcüğü **zarf-fiil**dir (-up). Bu fiilimsi, cümleye yan anlam katar ve cümleyi **girişik birleşik cümle** yapar. Yüklem “yürüdü”dür. B seçeneğinde “Kapıyı açınca” bölümü **zarf-fiil** eki (-ınca) almıştır. Bu da yan cümlecik oluşturur; cümle **girişik birleşik cümle**dir. Yüklem “duyduk”tur. C seçeneğinde “uğraştıysa” yapısı **şart eki** (-sa) ile kurulmuştur. “... da bulamadı” ana cümlesine bağlı bir şart anlamı vardır; bu nedenle cümle **şartlı birleşik cümle**dir. Yüklem “bulamadı”dır. seçeneğiA733nde tek yüklem “konuşacağız”dır ve cümlede fiilimsi ya da şart/ki’li yan cümlecik yoktur. Bu yüzden D, **basit cümle**dir. Diğer üçü birleşik, D ise basit olduğu için doğru cevap **D**’dir.

Doğru cevap: B

B seçeneğindeki "hazırlandı" fiili "hazırlan-" biçimindedir. Bu fiilde "-n" eki vardır. "Hazırlamak" geçişli bir fiildir (birini/bir şeyi hazırlamak). "Hazırlanmak" ise öznenin işi kendi üzerinde gerçekleştirdiğini bildirir: "Herkes (kendini) hazırladı." Bu nedenle fiil dönüşlü çatılıdır. A seçeneğinde "satıldı" fiili "sat-ıl-" yapısındadır. "-ıl" eki edilgenlik bildirir ve işi yapan belli değildir: "tablolar satıldı" (kim sattı bilinmiyor). Ancak öznenin işi kendi üzerinde yaptığı anlamı yoktur; dönüşlü değildir. C seçeneğinde "devrildi" fiili, öznenin kendi kendine gerçekleşen bir durumunu anlatır (oluş fiili). "Ağaçlar devrildi" cümlesinde edilgenlik veya dönüşlülük aranmaz; bir işin bir fail tarafından yapılması söz konusu değildir. D seçeneğinde "onardı" fiili etken çatılıdır; işi yapan özne bellidir (usta) ve fiil geçişlidir (makineyi onardı). Edilgen ya da dönüşlü değildir. Bu nedenle hem dönüşlü anlam taşıyan ve "-n" ekiyle kurulan doğru seçenek B’dir.

1. Çözüm: B seçeneğindeki "hazırlandı" fiili "hazırlan-" biçimindedir. Bu fiilde "-n" eki vardır. "Hazırlamak" geçişli bir fiildir (birini/bir şeyi hazırlamak). "Hazırlanmak" ise öznenin işi kendi üzerinde gerçekleştirdiğini bildirir: "Herkes (kendini) hazırladı." Bu nedenle fiil dönüşlü çatılıdır. A seçeneğinde "satıldı" fiili "sat-ıl-" yapısındadır. "-ıl" eki edilgenlik bildirir ve işi yapan belli değildir: "tablolar satıldı" (kim sattı bilinmiyor). Ancak öznenin işi kendi üzerinde yaptığı anlamı yoktur; dönüşlü değildir. C seçeneğinde "devrildi" fiili, öznenin kendi kendine gerçekleşen bir durumunu anlatır (oluş fiili). "Ağaçlar devrildi" cümlesinde edilgenlik veya dönüşlülük aranmaz; bir işin bir fail tarafından yapılması söz konusu değildir. D seçeneğinde "onardı" fiili etken çatılıdır; işi yapan özne bellidir (usta) ve fiil geçişlidir (makineyi onardı). Edilgen ya da dönüşlü değildir. Bu nedenle hem dönüşlü anlam taşıyan ve "-n" ekiyle kurulan doğru seçenek B’dir.

Doğru cevap: A

Paragrafın merkezinde “deneme sınavı sonucunun bir son olmadığı” düşüncesi vardır. Yazar, düşük net görünce pes etmek yerine denemeyi bir araç olarak görmeyi; yanlışların hangi konulardan geldiğini belirleyip çalışma planını buna göre düzenlemeyi vurgular. A seçeneği, deneme sınavlarının eksikleri görmeye ve çalışmayı yönlendirmeye yaradığı düşüncesini doğrudan karşılar. B’de “yüksek net yapanlar” gibi paragrafta olmayan bir odak vardır. C, paragrafın tam tersini söyler; sonuçların kesinlik göstermediği belirtilmiştir. D ise zaman yönetimiyle ilgilidir; paragrafta bu konu geçmez.

1. Çözüm: Paragrafın merkezinde “deneme sınavı sonucunun bir son olmadığı” düşüncesi vardır. Yazar, düşük net görünce pes etmek yerine denemeyi bir araç olarak görmeyi; yanlışların hangi konulardan geldiğini belirleyip çalışma planını buna göre düzenlemeyi vurgular. A seçeneği, deneme sınavlarının eksikleri görmeye ve çalışmayı yönlendirmeye yaradığı düşüncesini doğrudan karşılar. B’de “yüksek net yapanlar” gibi paragrafta olmayan bir odak vardır. C, paragrafın tam tersini söyler; sonuçların kesinlik göstermediği belirtilmiştir. D ise zaman yönetimiyle ilgilidir; paragrafta bu konu geçmez.

Doğru cevap: A

Saz eşliğinde anlatma geleneği âşık tipiyle ilişkilidir.

1. Anlatı ipucunu belirle: Soruda destan, halk hikâyesi, motif, kahraman, anlatıcı, olay örgüsü veya kültürel değerlerden hangisine vurgu yapıldığını bul.
2. Tür ve işlevle eşleştir: Seçenekleri anlatı türünün özellikleri ve metindeki bağlamla karşılaştır.

Doğru cevap: A

Olumlu cümle, yüklemin bildirdiği işin ya da durumun gerçekleştiğini ifade eder. Olumsuz cümlede ise genellikle "-ma/-me" olumsuzluk eki veya "değil" gibi olumsuzluk bildiren sözcükler bulunur. A şıkkında "kalmadım" yükleminde "-ma" olumsuzluk eki vardır; cümle olumsuzdur. B şıkkında "görmedim" yükleminde "-me" olumsuzluk eki vardır; cümle olumsuzdur. D şıkkında "almayacağım" yükleminde "-ma" olumsuzluk eki vardır; cümle olumsuzdur. şıkkıA437nda ise "bitirdim" yükleminde olumsuzluk eki yoktur ve işin gerçekleştiği ifade edilmiştir. Bu nedenle olumlu cümle şıkkıA560dır.

1. Çözüm: Olumlu cümle, yüklemin bildirdiği işin ya da durumun gerçekleştiğini ifade eder. Olumsuz cümlede ise genellikle "-ma/-me" olumsuzluk eki veya "değil" gibi olumsuzluk bildiren sözcükler bulunur. A şıkkında "kalmadım" yükleminde "-ma" olumsuzluk eki vardır; cümle olumsuzdur. B şıkkında "görmedim" yükleminde "-me" olumsuzluk eki vardır; cümle olumsuzdur. D şıkkında "almayacağım" yükleminde "-ma" olumsuzluk eki vardır; cümle olumsuzdur. şıkkıA437nda ise "bitirdim" yükleminde olumsuzluk eki yoktur ve işin gerçekleştiği ifade edilmiştir. Bu nedenle olumlu cümle şıkkıA560dır.

Doğru cevap: A

A seçeneğinde yüklem **"yazdırıldı"**dır. Bu fiil iki ek taşır: 1) **Ettirgenlik (yaptırma)**: "yaz-" köküne gelen **-dır-** eki, işi başkasına yaptırma anlamı katar ("sekretere yazdır-" = sekreter yazıyor, işi yaptıran başka biri). 2) **Edilgenlik (işi yapanın gizlenmesi/öznenin etkilenmesi)**: fiile gelen **-ıl-** ("yazdır-ıl-") ve ardından kişi eki, işi yapanı (yazan kişiyi) yüklemde doğrudan göstermeden cümleyi edilgenleştirir. Cümlede işi yapan kişi "sekreter" olsa da yüklem edilgen biçimdedir; ayrıca "müdür tarafından" ifadesi edilgen çatıda sık görülen bir "tarafından" öbeğidir. B seçeneğinde "açıklandı" yalnızca **edilgen**dir ("açıkla-n-"), ettirgenlik yoktur. C seçeneğinde "boyattı" yalnızca **ettirgen**dir ("boya-t-"), edilgenlik yoktur. D seçeneğinde "devrildi" **dönüşlü/oluş** anlamı taşır; ettirgen ya da edilgen değildir. Bu nedenle doğru cevap **A**dır.

1. Çözüm: A seçeneğinde yüklem **"yazdırıldı"**dır. Bu fiil iki ek taşır: 1) **Ettirgenlik (yaptırma)**: "yaz-" köküne gelen **-dır-** eki, işi başkasına yaptırma anlamı katar ("sekretere yazdır-" = sekreter yazıyor, işi yaptıran başka biri). 2) **Edilgenlik (işi yapanın gizlenmesi/öznenin etkilenmesi)**: fiile gelen **-ıl-** ("yazdır-ıl-") ve ardından kişi eki, işi yapanı (yazan kişiyi) yüklemde doğrudan göstermeden cümleyi edilgenleştirir. Cümlede işi yapan kişi "sekreter" olsa da yüklem edilgen biçimdedir; ayrıca "müdür tarafından" ifadesi edilgen çatıda sık görülen bir "tarafından" öbeğidir. B seçeneğinde "açıklandı" yalnızca **edilgen**dir ("açıkla-n-"), ettirgenlik yoktur. C seçeneğinde "boyattı" yalnızca **ettirgen**dir ("boya-t-"), edilgenlik yoktur. D seçeneğinde "devrildi" **dönüşlü/oluş** anlamı taşır; ettirgen ya da edilgen değildir. Bu nedenle doğru cevap **A**dır.

Doğru cevap: D

Paragrafta önce bazı öğrencilerin “aralıksız çalışmanın daha verimli olduğu” düşüncesi veriliyor. Ardından bu düşüncenin doğru olmadığı belirtilerek, uzun süre ara vermeden çalışmanın dikkati dağıtabileceği ve öğrenilenlerin çabuk unutulabileceği söyleniyor. Son cümlede ise çözüm olarak “kısa aralar vererek çalışmanın” zihni dinlendirdiği, odaklanmayı artırdığı ve bilgilerin daha kalıcı olmasını sağladığı ifade ediliyor. Bu nedenle paragrafın ana düşüncesi, düzenli kısa molalarla çalışmanın verimi ve kalıcılığı artırdığıdır. Seçenekler incelendiğinde bu düşünceyi en doğru karşılayan seçenek D’dir. A, paragrafın tersini söyler; C, paragrafta vurgulanmayan bir genelleme yapar; D ise paragrafta hiç değinilmeyen çalışma ortamı konusunu öne çıkarır.

1. Çözüm: Paragrafta önce bazı öğrencilerin “aralıksız çalışmanın daha verimli olduğu” düşüncesi veriliyor. Ardından bu düşüncenin doğru olmadığı belirtilerek, uzun süre ara vermeden çalışmanın dikkati dağıtabileceği ve öğrenilenlerin çabuk unutulabileceği söyleniyor. Son cümlede ise çözüm olarak “kısa aralar vererek çalışmanın” zihni dinlendirdiği, odaklanmayı artırdığı ve bilgilerin daha kalıcı olmasını sağladığı ifade ediliyor. Bu nedenle paragrafın ana düşüncesi, düzenli kısa molalarla çalışmanın verimi ve kalıcılığı artırdığıdır. Seçenekler incelendiğinde bu düşünceyi en doğru karşılayan seçenek D’dir. A, paragrafın tersini söyler; C, paragrafta vurgulanmayan bir genelleme yapar; D ise paragrafta hiç değinilmeyen çalışma ortamı konusunu öne çıkarır.