Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi, isim tamlamasında tamlayan görevinde kullanılmıştır?
Lütfen önce bir cevap seç.
Doğru cevap: B
İstenen: Fiilimsinin (isim-fiil / sıfat-fiil / zarf-fiil) bir isim tamlamasında **tamlayan** (…-ın/…-in) görevinde kullanılmasıdır. Yani fiilimsi, tamlanan ismi nitelemek yerine, tamlayan ekini alıp tamlamanın ilk ögesi olmalıdır. A) “Koşarak” zarf-fiildir; “gelen” sıfat-fiildir ve “çocuk” ismini niteleyerek sıfat görevindedir. Tamlayan olan “çocuğun” sözcüğü isimdir; fiilimsi değildir. B) “Okuduğum” sıfat-fiil değildir; burada “okuduğum” yapısı, “kitap” sözcüğünü niteleyen bir sıfat-fiil grubu gibi görünse de asıl belirleyici, tamlamanın kurulma biçimidir: “okuduğum kitabın sonu”. Burada “kitabın” tamlayandır; “okuduğum” ise “kitap” sözcüğünü niteleyen sıfat-fiildir. Ancak fiilimsi tamlayan görevinde arandığı için dikkatle bakılır: “okuduğum” ifadesi, “kitabın” tamlayanını oluşturan grupta yer alır ve tamlayan kısmı “okuduğum kitap”tır; bu grubun tamamı “-ın” ekini alarak **(okuduğum kitap) + ın** biçiminde tamlayan görevine gelir: “(okuduğum kitabın) sonu”. Dolayısıyla tamlayan görevindeki unsurun çekirdeğinde fiilimsi (okuduğum) vardır. C) “Gülerek” zarf-fiildir; “anlatılan” sıfat-fiildir ve “anı”yı niteleyerek sıfat görevindedir. Fiilimsi tamlayan değildir. D) “Kazanmak” isim-fiildir; “için” edatıyla amaç bildirir. Bir isim tamlamasında tamlayan görevinde kullanılmamıştır. Sonuç: Fiilimsi çekirdeğiyle birlikte tamlayan bölümünü oluşturan seçenek **B**’dir.
- Çözüm: İstenen: Fiilimsinin (isim-fiil / sıfat-fiil / zarf-fiil) bir isim tamlamasında **tamlayan** (…-ın/…-in) görevinde kullanılmasıdır. Yani fiilimsi, tamlanan ismi nitelemek yerine, tamlayan ekini alıp tamlamanın ilk ögesi olmalıdır. A) “Koşarak” zarf-fiildir; “gelen” sıfat-fiildir ve “çocuk” ismini niteleyerek sıfat görevindedir. Tamlayan olan “çocuğun” sözcüğü isimdir; fiilimsi değildir. B) “Okuduğum” sıfat-fiil değildir; burada “okuduğum” yapısı, “kitap” sözcüğünü niteleyen bir sıfat-fiil grubu gibi görünse de asıl belirleyici, tamlamanın kurulma biçimidir: “okuduğum kitabın sonu”. Burada “kitabın” tamlayandır; “okuduğum” ise “kitap” sözcüğünü niteleyen sıfat-fiildir. Ancak fiilimsi tamlayan görevinde arandığı için dikkatle bakılır: “okuduğum” ifadesi, “kitabın” tamlayanını oluşturan grupta yer alır ve tamlayan kısmı “okuduğum kitap”tır; bu grubun tamamı “-ın” ekini alarak **(okuduğum kitap) + ın** biçiminde tamlayan görevine gelir: “(okuduğum kitabın) sonu”. Dolayısıyla tamlayan görevindeki unsurun çekirdeğinde fiilimsi (okuduğum) vardır. C) “Gülerek” zarf-fiildir; “anlatılan” sıfat-fiildir ve “anı”yı niteleyerek sıfat görevindedir. Fiilimsi tamlayan değildir. D) “Kazanmak” isim-fiildir; “için” edatıyla amaç bildirir. Bir isim tamlamasında tamlayan görevinde kullanılmamıştır. Sonuç: Fiilimsi çekirdeğiyle birlikte tamlayan bölümünü oluşturan seçenek **B**’dir.
İstenen: Fiilimsinin (isim-fiil / sıfat-fiil / zarf-fiil) bir isim tamlamasında **tamlayan** (…-ın/…-in) görevinde kullanılmasıdır. Yani fiilimsi, tamlanan ismi nitelemek yerine, tamlayan ekini alıp tamlamanın ilk ögesi olmalıdır. A) “Koşarak” zarf-fiildir; “gelen” sıfat-fiildir ve “çocuk” ismini niteleyerek sıfat görevindedir. Tamlayan olan “çocuğun” sözcüğü isimdir; fiilimsi değildir. B) “Okuduğum” sıfat-fiil değildir; burada “okuduğum” yapısı, “kitap” sözcüğünü niteleyen bir sıfat-fiil grubu gibi görünse de asıl belirleyici, tamlamanın kurulma biçimidir: “okuduğum kitabın sonu”. Burada “kitabın” tamlayandır; “okuduğum” ise “kitap” sözcüğünü niteleyen sıfat-fiildir. Ancak fiilimsi tamlayan görevinde arandığı için dikkatle bakılır: “okuduğum” ifadesi, “kitabın” tamlayanını oluşturan grupta yer alır ve tamlayan kısmı “okuduğum kitap”tır; bu grubun tamamı “-ın” ekini alarak **(okuduğum kitap) + ın** biçiminde tamlayan görevine gelir: “(okuduğum kitabın) sonu”. Dolayısıyla tamlayan görevindeki unsurun çekirdeğinde fiilimsi (okuduğum) vardır. C) “Gülerek” zarf-fiildir; “anlatılan” sıfat-fiildir ve “anı”yı niteleyerek sıfat görevindedir. Fiilimsi tamlayan değildir. D) “Kazanmak” isim-fiildir; “için” edatıyla amaç bildirir. Bir isim tamlamasında tamlayan görevinde kullanılmamıştır. Sonuç: Fiilimsi çekirdeğiyle birlikte tamlayan bölümünü oluşturan seçenek **B**’dir.