8. Sınıf Türkçe Cümlenin Ögeleri Testleri

Doğru cevap: C

Cümlede yüklem "çalıştı"dır. Yükleme "nerede çalıştı?" sorusu sorulduğunda cevap "kütüphanede" olur. "-de/-da" ekiyle yer bildirerek yüklemin yöneldiği/gerçekleştiği yeri gösteren bu öge "dolaylı tümleç"tir. Diğer seçenekler: Nesne, yüklemin etkilediği varlığı "neyi/kimi" sorularıyla verir; burada böyle bir durum yoktur. Zarf tümleci genellikle "nasıl/ne zaman/ne kadar" gibi sorulara cevap verir; "sessizce" zarf tümlecidir. Özne ise işi yapanı gösterir; bu cümlede özne "öğrenciler"dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "çalıştı"dır. Yükleme "nerede çalıştı?" sorusu sorulduğunda cevap "kütüphanede" olur. "-de/-da" ekiyle yer bildirerek yüklemin yöneldiği/gerçekleştiği yeri gösteren bu öge "dolaylı tümleç"tir. Diğer seçenekler: Nesne, yüklemin etkilediği varlığı "neyi/kimi" sorularıyla verir; burada böyle bir durum yoktur. Zarf tümleci genellikle "nasıl/ne zaman/ne kadar" gibi sorulara cevap verir; "sessizce" zarf tümlecidir. Özne ise işi yapanı gösterir; bu cümlede özne "öğrenciler"dir.

Doğru cevap: D

Cümlenin yüklemi “uyardı”dır. Yükleme “Kim uyardı?” sorusunu sorarsak cevap “Öğretmen” olur; bu öge özne görevindedir. Altı çizili “öğrencileri” sözcüğünün ögesini bulmak için yükleme “Kimi uyardı?” sorusu sorulur. Cevap “öğrencileri”dir. “Kimi/neyi” sorularına cevap veren ve -i hâl eki alan bu öge nesnedir (düz tümleç). “sınıfta” ifadesi “Nerede uyardı?” sorusuna cevap verdiği için dolaylı tümleç; “sessizliği sağlamak için” ifadesi ise amaç bildirip “Ne amaçla uyardı?” sorusuna cevap verdiği için zarf tümlecidir. Bu nedenle doğru cevap nesnedir.

1. Çözüm: Cümlenin yüklemi “uyardı”dır. Yükleme “Kim uyardı?” sorusunu sorarsak cevap “Öğretmen” olur; bu öge özne görevindedir. Altı çizili “öğrencileri” sözcüğünün ögesini bulmak için yükleme “Kimi uyardı?” sorusu sorulur. Cevap “öğrencileri”dir. “Kimi/neyi” sorularına cevap veren ve -i hâl eki alan bu öge nesnedir (düz tümleç). “sınıfta” ifadesi “Nerede uyardı?” sorusuna cevap verdiği için dolaylı tümleç; “sessizliği sağlamak için” ifadesi ise amaç bildirip “Ne amaçla uyardı?” sorusuna cevap verdiği için zarf tümlecidir. Bu nedenle doğru cevap nesnedir.

Doğru cevap: A

Cümlede yüklem “açıkladı”dır. Yükleme “Neyi açıkladı?” diye sorarsak cevap “sınav sonuçlarını” olur; bu bölüm nesnedir. Altı çizili “öğrencilere” sözcüğü ise “-e” yönelme hâl eki almıştır. Yükleme “Kime açıkladı?” sorusu sorulduğunda cevap “öğrencilere” olur. “Kime / Neye?” sorularına cevap veren ve yönelme hâl eki alan öge dolaylı tümleçtir. Bu nedenle doğru cevap “Dolaylı tümleç”tir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem “açıkladı”dır. Yükleme “Neyi açıkladı?” diye sorarsak cevap “sınav sonuçlarını” olur; bu bölüm nesnedir. Altı çizili “öğrencilere” sözcüğü ise “-e” yönelme hâl eki almıştır. Yükleme “Kime açıkladı?” sorusu sorulduğunda cevap “öğrencilere” olur. “Kime / Neye?” sorularına cevap veren ve yönelme hâl eki alan öge dolaylı tümleçtir. Bu nedenle doğru cevap “Dolaylı tümleç”tir.

Doğru cevap: B

Cümlenin yüklemi “anlattı”dır. Yükleme sorular sorarak ögeleri buluruz. Altı çizili “örneklerle” sözü, yüklemin nasıl yapıldığını bildirir. “Anlattı” yüklemine “nasıl anlattı?” sorusunu sorduğumuzda cevap “örneklerle” olur. “Nasıl?” sorusuna cevap veren öge zarf tümlecidir. Bu yüzden altı çizili bölüm zarf tümlecidir. Diğer seçenekler: - Nesne, “neyi/kimi anlattı?” sorusuna cevap verir; burada “konuyu” nesnedir. - Dolaylı tümleç, “kime/kimden/neyden/nereye?” sorularına cevap verir; “örneklerle” bu tür bir yönelme-çıkma-bulunma anlamı taşımaz. - Özne, işi yapanı bildirir; bu cümlede özne “öğretmen”dir.

1. Çözüm: Cümlenin yüklemi “anlattı”dır. Yükleme sorular sorarak ögeleri buluruz. Altı çizili “örneklerle” sözü, yüklemin nasıl yapıldığını bildirir. “Anlattı” yüklemine “nasıl anlattı?” sorusunu sorduğumuzda cevap “örneklerle” olur. “Nasıl?” sorusuna cevap veren öge zarf tümlecidir. Bu yüzden altı çizili bölüm zarf tümlecidir. Diğer seçenekler: - Nesne, “neyi/kimi anlattı?” sorusuna cevap verir; burada “konuyu” nesnedir. - Dolaylı tümleç, “kime/kimden/neyden/nereye?” sorularına cevap verir; “örneklerle” bu tür bir yönelme-çıkma-bulunma anlamı taşımaz. - Özne, işi yapanı bildirir; bu cümlede özne “öğretmen”dir.

Doğru cevap: C

Cümlenin yüklemi “dinledi”dir. Yüklem, yapılan işi bildirir. Altı çizili “sabırla” sözcüğü, “dinledi” eyleminin nasıl yapıldığını belirtir. Yani “dinledi” sorusuna “nasıl?” sorusunu sorduğumuzda cevap “sabırla” olur. “Nasıl?” sorusuna cevap veren öge zarf tümlecidir. Bu nedenle altı çizili bölüm zarf tümlecidir. Diğer seçenekler: - Nesne, “neyi/kimi dinledi?” sorusuna cevap verir: “öğrencilerin sorularını” nesnedir. - Dolaylı tümleç, “kime/kimden/neyden/nereye/nerede?” sorularına cevap verir; bu cümlede altı çizili bölüm böyle bir anlam taşımaz. - Özne, işi yapanı bildirir: “Öğretmen” öznedir.

1. Çözüm: Cümlenin yüklemi “dinledi”dir. Yüklem, yapılan işi bildirir. Altı çizili “sabırla” sözcüğü, “dinledi” eyleminin nasıl yapıldığını belirtir. Yani “dinledi” sorusuna “nasıl?” sorusunu sorduğumuzda cevap “sabırla” olur. “Nasıl?” sorusuna cevap veren öge zarf tümlecidir. Bu nedenle altı çizili bölüm zarf tümlecidir. Diğer seçenekler: - Nesne, “neyi/kimi dinledi?” sorusuna cevap verir: “öğrencilerin sorularını” nesnedir. - Dolaylı tümleç, “kime/kimden/neyden/nereye/nerede?” sorularına cevap verir; bu cümlede altı çizili bölüm böyle bir anlam taşımaz. - Özne, işi yapanı bildirir: “Öğretmen” öznedir.

Doğru cevap: D

Cümlede yüklem "bulundu" sözcüğüdür. Yüklem "bulunmak" fiilidir ve cümledeki diğer ögeler bu yükleme sorular sorularak bulunur. Altı çizili "bize" sözcüğü "-e" hâl eki almıştır (biz + e). Yükleme "kime?" sorusu sorulur: "Öğretmenimiz, sınavdan önce kime önemli uyarılarda bulundu?" Cevap "bize" olur. "Kime? / neye?" sorularına cevap veren, "-e/-a" hâl ekiyle kullanılan öge dolaylı tümleçtir. Bu nedenle altı çizili söz grubu dolaylı tümleçtir. Diğer seçeneklerin neden olmadığı: Nesne genellikle "neyi?" sorusuna cevap verir; burada "neyi?" sorusuna cevap yoktur. Zarf tümleci "ne zaman? nasıl? niçin?" gibi sorularla bulunur; "sınavdan önce" zaman zarf tümlecidir, "bize" değildir. Özne ise "kim?" sorusuna cevap verir; burada özne "Öğretmenimiz"dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "bulundu" sözcüğüdür. Yüklem "bulunmak" fiilidir ve cümledeki diğer ögeler bu yükleme sorular sorularak bulunur. Altı çizili "bize" sözcüğü "-e" hâl eki almıştır (biz + e). Yükleme "kime?" sorusu sorulur: "Öğretmenimiz, sınavdan önce kime önemli uyarılarda bulundu?" Cevap "bize" olur. "Kime? / neye?" sorularına cevap veren, "-e/-a" hâl ekiyle kullanılan öge dolaylı tümleçtir. Bu nedenle altı çizili söz grubu dolaylı tümleçtir. Diğer seçeneklerin neden olmadığı: Nesne genellikle "neyi?" sorusuna cevap verir; burada "neyi?" sorusuna cevap yoktur. Zarf tümleci "ne zaman? nasıl? niçin?" gibi sorularla bulunur; "sınavdan önce" zaman zarf tümlecidir, "bize" değildir. Özne ise "kim?" sorusuna cevap verir; burada özne "Öğretmenimiz"dir.

Doğru cevap: A

Cümlede yüklem “buluştu”dur. “Kim buluştu?” sorusunun cevabı (gizli özne) “o”dur. Altı çizili bölüm “okulun bahçesinde” ifadesidir. Bu söz öbeği “nerede buluştu?” sorusuna cevap verir. “Nerede?” sorusuna cevap veren öge yer bildiren zarf tümlecidir. Dolaylı tümleç genellikle “kime, kimden, neye, neden” gibi yönelme-çıkma-bulunma hâli ekleriyle ve “nereye?” sorusuyla karşımıza çıkar; ancak bu cümlede altı çizili ifade bir yönelme (nereye?) değil, bulunma (nerede?) anlamıyla yer bildirir. Bu nedenle doğru cevap zarf tümlecidir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem “buluştu”dur. “Kim buluştu?” sorusunun cevabı (gizli özne) “o”dur. Altı çizili bölüm “okulun bahçesinde” ifadesidir. Bu söz öbeği “nerede buluştu?” sorusuna cevap verir. “Nerede?” sorusuna cevap veren öge yer bildiren zarf tümlecidir. Dolaylı tümleç genellikle “kime, kimden, neye, neden” gibi yönelme-çıkma-bulunma hâli ekleriyle ve “nereye?” sorusuyla karşımıza çıkar; ancak bu cümlede altı çizili ifade bir yönelme (nereye?) değil, bulunma (nerede?) anlamıyla yer bildirir. Bu nedenle doğru cevap zarf tümlecidir.

Doğru cevap: B

Cümlede yüklem "kalktı"dır. "Kim(ler) kalktı?" sorusuna "öğrenciler" cevabı geldiği için özne "öğrenciler"dir. Altı çizili "ayağa" sözcüğü, kalkma eyleminin nasıl yapıldığını bildirir. "Nasıl kalktı?" sorusuna cevap verdiği için bu bölüm zarf tümlecidir. "Ayağa" sözcüğü yönelme hâli eki (-a) almış olsa da burada bir yere gitmeyi değil, eylemin gerçekleşme biçimini (ayağa kalkmak) ifade eden kalıplaşmış bir kullanımdır. Bu nedenle dolaylı tümleç değil, zarf tümlecidir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "kalktı"dır. "Kim(ler) kalktı?" sorusuna "öğrenciler" cevabı geldiği için özne "öğrenciler"dir. Altı çizili "ayağa" sözcüğü, kalkma eyleminin nasıl yapıldığını bildirir. "Nasıl kalktı?" sorusuna cevap verdiği için bu bölüm zarf tümlecidir. "Ayağa" sözcüğü yönelme hâli eki (-a) almış olsa da burada bir yere gitmeyi değil, eylemin gerçekleşme biçimini (ayağa kalkmak) ifade eden kalıplaşmış bir kullanımdır. Bu nedenle dolaylı tümleç değil, zarf tümlecidir.

Doğru cevap: C

Cümlede yüklem “yazdı”dır. “Yazdı” eylemini yapan kişi “öğretmen” olduğu için özne “Öğretmen”dir. Altı çizili bölüm “tahtaya örnek bir soru” ifadesinin içindeki asıl altı çizili kısım “örnek bir soru”dur. Yükleme “neyi yazdı?” sorusu sorulduğunda cevap “örnek bir soru” olur. Bu nedenle altı çizili bölüm nesnedir. “Tahtaya” sözcüğü ise “nereye yazdı?” sorusuna cevap verdiği için dolaylı tümleçtir; ancak soru altı çizili kısmı sorduğundan doğru cevap nesnedir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem “yazdı”dır. “Yazdı” eylemini yapan kişi “öğretmen” olduğu için özne “Öğretmen”dir. Altı çizili bölüm “tahtaya örnek bir soru” ifadesinin içindeki asıl altı çizili kısım “örnek bir soru”dur. Yükleme “neyi yazdı?” sorusu sorulduğunda cevap “örnek bir soru” olur. Bu nedenle altı çizili bölüm nesnedir. “Tahtaya” sözcüğü ise “nereye yazdı?” sorusuna cevap verdiği için dolaylı tümleçtir; ancak soru altı çizili kısmı sorduğundan doğru cevap nesnedir.

Doğru cevap: D

Cümlede yüklem “yanıtladı”dır. Yükleme “nasıl?” sorusu sorulduğunda “sabırla” cevabı alınır; bu, işin yapılma biçimini bildirdiği için zarf tümlecidir. Altı çizili bölümdeki “sınıfta” ise “nerede?” sorusuna cevap verir ve yer bildirir; bu da zarf tümlecinin (yer-yön zarf tümleci) kapsamına girer. Dolayısıyla “sınıfta sabırla” bir bütün olarak yüklemi durum ve yer bakımından tamamlayan zarf tümlecidir. Diğer seçenekler neden olmaz? - Dolaylı tümleç, genellikle “kime/kimden/neyden/ney(e)?” sorularına cevap verir; burada böyle bir cevap yoktur. - Nesne, “neyi/kimi?” sorusuna cevap verir; “öğrencilerin sorularını” nesnedir. - Özne, işi yapanı bildirir; “Öğretmen” öznedir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem “yanıtladı”dır. Yükleme “nasıl?” sorusu sorulduğunda “sabırla” cevabı alınır; bu, işin yapılma biçimini bildirdiği için zarf tümlecidir. Altı çizili bölümdeki “sınıfta” ise “nerede?” sorusuna cevap verir ve yer bildirir; bu da zarf tümlecinin (yer-yön zarf tümleci) kapsamına girer. Dolayısıyla “sınıfta sabırla” bir bütün olarak yüklemi durum ve yer bakımından tamamlayan zarf tümlecidir. Diğer seçenekler neden olmaz? - Dolaylı tümleç, genellikle “kime/kimden/neyden/ney(e)?” sorularına cevap verir; burada böyle bir cevap yoktur. - Nesne, “neyi/kimi?” sorusuna cevap verir; “öğrencilerin sorularını” nesnedir. - Özne, işi yapanı bildirir; “Öğretmen” öznedir.