8. Sınıf Türkçe Cümlenin Ögeleri Testleri

Doğru cevap: C

Cümlede yüklem "gittim" sözcüğüdür. "Gitmek" fiili, yönelme (nereye?) sorusuyla yer-yön bildirir. Altı çizili "okula" sözcüğü "Nereye gittim?" sorusuna cevap verir ve "-a" (yönelme) hâl eki almıştır. Bu nedenle cümledeki ögesi "dolaylı tümleç"tir. Diğer seçenekler: - Nesne, "neyi/kimi" sorularına cevap verir; burada böyle bir durum yoktur. - Zarf tümleci, "ne zaman/nasıl/niçin/ne kadar" gibi sorulara cevap verir; "sabah erkenden" zarf tümlecidir. - Yüklem ise "gittim"dir; altı çizili bölüm yüklem değildir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "gittim" sözcüğüdür. "Gitmek" fiili, yönelme (nereye?) sorusuyla yer-yön bildirir. Altı çizili "okula" sözcüğü "Nereye gittim?" sorusuna cevap verir ve "-a" (yönelme) hâl eki almıştır. Bu nedenle cümledeki ögesi "dolaylı tümleç"tir. Diğer seçenekler: - Nesne, "neyi/kimi" sorularına cevap verir; burada böyle bir durum yoktur. - Zarf tümleci, "ne zaman/nasıl/niçin/ne kadar" gibi sorulara cevap verir; "sabah erkenden" zarf tümlecidir. - Yüklem ise "gittim"dir; altı çizili bölüm yüklem değildir.

Doğru cevap: D

Cümlede işi yapan kişi/varlık “Öğretmen”dir; bu nedenle özne “Öğretmen”dir. Yüklem “yazdı”dır. “Neyi yazdı?” sorusuna cevap veren “soruyu” sözcüğü nesnedir. Altı çizili “tahtaya” sözcüğü “nereye yazdı?” sorusuna cevap verir. “-e/-a” yönelme hâl eki aldığı ve yer-yön bildirdiği için cümlede dolaylı tümleç (yer tamlayıcısı) görevindedir.

1. Çözüm: Cümlede işi yapan kişi/varlık “Öğretmen”dir; bu nedenle özne “Öğretmen”dir. Yüklem “yazdı”dır. “Neyi yazdı?” sorusuna cevap veren “soruyu” sözcüğü nesnedir. Altı çizili “tahtaya” sözcüğü “nereye yazdı?” sorusuna cevap verir. “-e/-a” yönelme hâl eki aldığı ve yer-yön bildirdiği için cümlede dolaylı tümleç (yer tamlayıcısı) görevindedir.

Doğru cevap: A

Cümlede yüklem "kontrol etti"dir. Yükleme "Kim?" diye sorarsak "Öğretmen" cevabını alırız; bu nedenle özne "Öğretmen"dir. "Neyi kontrol etti?" sorusunun cevabı "ödevleri"dir; bu da nesnedir. Altı çizili "akşam" sözcüğü ise yüklemin zamanını bildirir. Yükleme "Ne zaman kontrol etti?" diye sorulduğunda "akşam" cevabı alınır. Zaman bildiren bu tür ifadeler zarf tümlecidir. Dolaylı tümleç olabilmesi için "-e, -de, -den" eklerini alıp "kime, nereye, nerede, nereden" gibi sorulara cevap vermesi gerekir; "akşam" bu koşulu sağlamaz. Doğru cevap: A531.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "kontrol etti"dir. Yükleme "Kim?" diye sorarsak "Öğretmen" cevabını alırız; bu nedenle özne "Öğretmen"dir. "Neyi kontrol etti?" sorusunun cevabı "ödevleri"dir; bu da nesnedir. Altı çizili "akşam" sözcüğü ise yüklemin zamanını bildirir. Yükleme "Ne zaman kontrol etti?" diye sorulduğunda "akşam" cevabı alınır. Zaman bildiren bu tür ifadeler zarf tümlecidir. Dolaylı tümleç olabilmesi için "-e, -de, -den" eklerini alıp "kime, nereye, nerede, nereden" gibi sorulara cevap vermesi gerekir; "akşam" bu koşulu sağlamaz. Doğru cevap: A531.

Doğru cevap: B

Cümlede yüklem "istedi" sözcüğüdür. Yükleme "ne yaptı?" diye sorarsak "istedi" cevabını alırız. Altı çizili bölüm "yarına kadar" ifadesidir. Bu ifade, işin ne zamana kadar yapılacağını bildirir. Yükleme "ne zamana kadar istedi?" sorusu sorulduğunda cevap "yarına kadar" olur. Zaman, durum, miktar gibi anlamlar katan ve yüklemi bu yönlerden tamamlayan öge "zarf tümleci"dir. Bu nedenle doğru cevap "Zarf tümleci"dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "istedi" sözcüğüdür. Yükleme "ne yaptı?" diye sorarsak "istedi" cevabını alırız. Altı çizili bölüm "yarına kadar" ifadesidir. Bu ifade, işin ne zamana kadar yapılacağını bildirir. Yükleme "ne zamana kadar istedi?" sorusu sorulduğunda cevap "yarına kadar" olur. Zaman, durum, miktar gibi anlamlar katan ve yüklemi bu yönlerden tamamlayan öge "zarf tümleci"dir. Bu nedenle doğru cevap "Zarf tümleci"dir.

Doğru cevap: C

Cümlede yüklem “açıkladı”dır. “Kim açıkladı?” sorusuna “Öğretmen” cevabı geldiği için özne “Öğretmen”dir. Altı çizili bölüm “öğrencilere”dir. Bu sözcük “-e” (yönelme) hâl eki almıştır ve yükleme “Kime açıkladı?” sorusu sorulduğunda cevap verir. “Kime?” sorusuna cevap veren öge dolaylı tümleçtir. Bu nedenle altı çizili bölümün cümlenin ögesi “dolaylı tümleç”tir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem “açıkladı”dır. “Kim açıkladı?” sorusuna “Öğretmen” cevabı geldiği için özne “Öğretmen”dir. Altı çizili bölüm “öğrencilere”dir. Bu sözcük “-e” (yönelme) hâl eki almıştır ve yükleme “Kime açıkladı?” sorusu sorulduğunda cevap verir. “Kime?” sorusuna cevap veren öge dolaylı tümleçtir. Bu nedenle altı çizili bölümün cümlenin ögesi “dolaylı tümleç”tir.

Doğru cevap: D

Cümlede yüklem "yazdı"dır. Yükleme "Kim?" diye sorarsak "öğretmen" cevabını alırız; bu yüzden özne "öğretmen"dir. Yükleme "Neyi?" diye sorarsak "soruyu" cevabını alırız; bu yüzden nesne "soruyu"dur. Altı çizili "tahtaya" sözcüğü "-a" yönelme hâl eki almıştır. Yükleme "Nereye yazdı?" diye sorulduğunda "tahtaya" cevabı gelir. Bu nedenle altı çizili bölüm, yönelme bildiren "dolaylı tümleç"tir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "yazdı"dır. Yükleme "Kim?" diye sorarsak "öğretmen" cevabını alırız; bu yüzden özne "öğretmen"dir. Yükleme "Neyi?" diye sorarsak "soruyu" cevabını alırız; bu yüzden nesne "soruyu"dur. Altı çizili "tahtaya" sözcüğü "-a" yönelme hâl eki almıştır. Yükleme "Nereye yazdı?" diye sorulduğunda "tahtaya" cevabı gelir. Bu nedenle altı çizili bölüm, yönelme bildiren "dolaylı tümleç"tir.

Doğru cevap: A

Cümlede yüklem “getirecek”tir. Yükleme “Kim?” diye sorarsak “Öğrenciler” cevabını alırız; bu da öznenin “Öğrenciler” olduğunu gösterir. Altı çizili bölüm “yarın okula” ifadesidir. Burada “yarın” sözcüğü, eylemin zamanını bildirir ve “Ne zaman getirecek?” sorusuna cevap verir. Zaman bildiren bu tür ifadeler zarf tümlecidir. “Okula” sözcüğü tek başına olsaydı “Nereye getirecek?” sorusuna cevap verdiği için dolaylı tümleç sayılabilirdi. Ancak soruda altı çizili kısım “yarın okula” şeklinde birlikte verilmiştir ve bu bütün, eylemin gerçekleşme zamanını da içerdiğinden zarf tümleci olarak değerlendirilir. Bu nedenle doğru cevap A619’dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem “getirecek”tir. Yükleme “Kim?” diye sorarsak “Öğrenciler” cevabını alırız; bu da öznenin “Öğrenciler” olduğunu gösterir. Altı çizili bölüm “yarın okula” ifadesidir. Burada “yarın” sözcüğü, eylemin zamanını bildirir ve “Ne zaman getirecek?” sorusuna cevap verir. Zaman bildiren bu tür ifadeler zarf tümlecidir. “Okula” sözcüğü tek başına olsaydı “Nereye getirecek?” sorusuna cevap verdiği için dolaylı tümleç sayılabilirdi. Ancak soruda altı çizili kısım “yarın okula” şeklinde birlikte verilmiştir ve bu bütün, eylemin gerçekleşme zamanını da içerdiğinden zarf tümleci olarak değerlendirilir. Bu nedenle doğru cevap A619’dir.

Doğru cevap: B

Cümlede yüklem "açıkladı"dır. Yüklemi yapan "Öğretmen" olduğu için özne "Öğretmen"dir. Altı çizili "öğrencilere" sözcüğü "-e" hâl ekini almıştır ve "kime?" sorusuna cevap verir: "Sınav sonuçlarını kime açıkladı?" → "öğrencilere". "Kime? / Neye?" sorularına cevap veren, "-e" veya "-a" hâl ekli öge dolaylı tümleçtir. Bu nedenle doğru cevap B328’dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "açıkladı"dır. Yüklemi yapan "Öğretmen" olduğu için özne "Öğretmen"dir. Altı çizili "öğrencilere" sözcüğü "-e" hâl ekini almıştır ve "kime?" sorusuna cevap verir: "Sınav sonuçlarını kime açıkladı?" → "öğrencilere". "Kime? / Neye?" sorularına cevap veren, "-e" veya "-a" hâl ekli öge dolaylı tümleçtir. Bu nedenle doğru cevap B328’dir.

Doğru cevap: C

Cümlede yüklem “sohbet etti”dir. Yükleme “kim?” diye sorarsak “öğretmen” cevabını alırız; bu yüzden “öğretmen” özne olur. Altı çizili “öğrencileriyle” ifadesi “ile” anlamı taşıyan “-le/-la” ekiyle kurulmuştur ve işin kiminle yapıldığını bildirir. Yani yükleme “kiminle sohbet etti?” diye sorulduğunda “öğrencileriyle” cevabı gelir. “Kiminle?” sorusuna cevap veren öge zarf tümlecidir. Bu nedenle doğru cevap C396’dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem “sohbet etti”dir. Yükleme “kim?” diye sorarsak “öğretmen” cevabını alırız; bu yüzden “öğretmen” özne olur. Altı çizili “öğrencileriyle” ifadesi “ile” anlamı taşıyan “-le/-la” ekiyle kurulmuştur ve işin kiminle yapıldığını bildirir. Yani yükleme “kiminle sohbet etti?” diye sorulduğunda “öğrencileriyle” cevabı gelir. “Kiminle?” sorusuna cevap veren öge zarf tümlecidir. Bu nedenle doğru cevap C396’dir.

Doğru cevap: D

Cümlede yüklem "topladı"dır. Yüklemi gerçekleştiren kişi "öğretmen" olduğu için özne "öğretmen"dir. Altı çizili bölüm "sabah erkenden" ifadesidir. Bu ifade, "topladı" eyleminin ne zaman yapıldığını bildirir. Eylemin zamanını belirten ögeler zarf tümlecidir. Diğer ögelerle karıştırmamak için: "öğrencileri" sözcüğü "kimi topladı?" sorusuna cevap verdiği için nesnedir; "okul bahçesinde" ise "nerede topladı?" sorusuna cevap verdiği için dolaylı tümleçtir. Bu nedenle doğru cevap "sabah erkenden" = zarf tümleci olur.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "topladı"dır. Yüklemi gerçekleştiren kişi "öğretmen" olduğu için özne "öğretmen"dir. Altı çizili bölüm "sabah erkenden" ifadesidir. Bu ifade, "topladı" eyleminin ne zaman yapıldığını bildirir. Eylemin zamanını belirten ögeler zarf tümlecidir. Diğer ögelerle karıştırmamak için: "öğrencileri" sözcüğü "kimi topladı?" sorusuna cevap verdiği için nesnedir; "okul bahçesinde" ise "nerede topladı?" sorusuna cevap verdiği için dolaylı tümleçtir. Bu nedenle doğru cevap "sabah erkenden" = zarf tümleci olur.