8. Sınıf Türkçe Cümlenin Ögeleri Testleri

Doğru cevap: A

Cümlede yüklem "sohbet ettim"dir. Yükleme "Kim?" sorusu sorulduğunda cevap "ben" olur; özne gizli öznedir. Altı çizili bölüm "arkadaşlarımla" ifadesidir. Bu ifadeye yüklem üzerinden soru soralım: "Kimle sohbet ettim?" → "arkadaşlarımla". "Kimle, neyle" sorularına cevap veren öge zarf tümlecidir (durum/vasıta bildirir). Bu nedenle altı çizili bölüm zarf tümlecidir. Diğer seçenekler neden olmaz? - Özne olsaydı "Kim sohbet etti?" sorusuna cevap verirdi. - Nesne olsaydı "Neyi sohbet ettim?" gibi bir soru anlamlı olurdu; ayrıca "sohbet etmek" fiili nesne almaz. - Dolaylı tümleç olsaydı "Kime, kimden, nereye, nerede" sorularına cevap verirdi; burada "kimle" sorusu vardır.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "sohbet ettim"dir. Yükleme "Kim?" sorusu sorulduğunda cevap "ben" olur; özne gizli öznedir. Altı çizili bölüm "arkadaşlarımla" ifadesidir. Bu ifadeye yüklem üzerinden soru soralım: "Kimle sohbet ettim?" → "arkadaşlarımla". "Kimle, neyle" sorularına cevap veren öge zarf tümlecidir (durum/vasıta bildirir). Bu nedenle altı çizili bölüm zarf tümlecidir. Diğer seçenekler neden olmaz? - Özne olsaydı "Kim sohbet etti?" sorusuna cevap verirdi. - Nesne olsaydı "Neyi sohbet ettim?" gibi bir soru anlamlı olurdu; ayrıca "sohbet etmek" fiili nesne almaz. - Dolaylı tümleç olsaydı "Kime, kimden, nereye, nerede" sorularına cevap verirdi; burada "kimle" sorusu vardır.

Doğru cevap: B

Cümlede yargıyı bildiren, iş/oluş/hareketi belirten bölüm “tebrik etti”dir. Bu bölüm, cümlenin temel ögesi olan yüklemdir. Diğer ögeleri kontrol edersek: “Öğretmen” işi yapan olduğu için özne; “projeyi zamanında bitiren öğrencileri” ise “tebrik etti” eyleminden etkilenen varlık olduğu için belirtisiz değil, belirtme durum eki almamış olsa da bir isim tamlaması gibi değil; burada “öğrencileri” sözcüğü -i eki aldığı için belirtili nesnedir. “Zamanında” sözcüğü eylemin zamanını bildirdiği için zarf tümlecidir. Altı çizili bölüm doğrudan yargıyı taşıdığı için doğru cevap: Yüklem.

1. Çözüm: Cümlede yargıyı bildiren, iş/oluş/hareketi belirten bölüm “tebrik etti”dir. Bu bölüm, cümlenin temel ögesi olan yüklemdir. Diğer ögeleri kontrol edersek: “Öğretmen” işi yapan olduğu için özne; “projeyi zamanında bitiren öğrencileri” ise “tebrik etti” eyleminden etkilenen varlık olduğu için belirtisiz değil, belirtme durum eki almamış olsa da bir isim tamlaması gibi değil; burada “öğrencileri” sözcüğü -i eki aldığı için belirtili nesnedir. “Zamanında” sözcüğü eylemin zamanını bildirdiği için zarf tümlecidir. Altı çizili bölüm doğrudan yargıyı taşıdığı için doğru cevap: Yüklem.

Doğru cevap: C

Cümlede yüklem “uyardı”dır. “Kim uyardı?” sorusunun cevabı “öğretmen” olduğu için özne “öğretmen”dir. Altı çizili bölüm “sınavdan önce” ifadesidir. Bu ifade zaman bildirir. Yükleme “Ne zaman uyardı?” sorusu sorulduğunda cevap “sınavdan önce” olur. Zaman, durum, miktar gibi anlamlar katan ve yüklemi bu yönlerden tamamlayan öge **zarf tümleci**dir. Bu yüzden doğru cevap **B) Zarf tümleci**dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem “uyardı”dır. “Kim uyardı?” sorusunun cevabı “öğretmen” olduğu için özne “öğretmen”dir. Altı çizili bölüm “sınavdan önce” ifadesidir. Bu ifade zaman bildirir. Yükleme “Ne zaman uyardı?” sorusu sorulduğunda cevap “sınavdan önce” olur. Zaman, durum, miktar gibi anlamlar katan ve yüklemi bu yönlerden tamamlayan öge **zarf tümleci**dir. Bu yüzden doğru cevap **B) Zarf tümleci**dir.

Doğru cevap: D

Cümlenin yüklemi "uyardı"dır. Yükleme "Kim uyardı?" sorusunu sorduğumuzda cevap "Öğretmen" olur; bu da özneyi verir. Altı çizili "öğrencileri" sözcüğüne yüklemin sorduğu soruyu yöneltelim: "Öğretmen kimi uyardı?" → "öğrencileri". "Kimi/neyi" sorularına cevap veren ve belirtme hâl eki (-i) alan bu öge nesnedir (düz tümleç). "Sınıftaki sessizliği sağlamak için" bölümü amaç bildirir ve "niçin?" sorusuna cevap verdiği için zarf tümlecidir; ancak soru altı çizili kısmı sorduğundan doğru cevap nesnedir.

1. Çözüm: Cümlenin yüklemi "uyardı"dır. Yükleme "Kim uyardı?" sorusunu sorduğumuzda cevap "Öğretmen" olur; bu da özneyi verir. Altı çizili "öğrencileri" sözcüğüne yüklemin sorduğu soruyu yöneltelim: "Öğretmen kimi uyardı?" → "öğrencileri". "Kimi/neyi" sorularına cevap veren ve belirtme hâl eki (-i) alan bu öge nesnedir (düz tümleç). "Sınıftaki sessizliği sağlamak için" bölümü amaç bildirir ve "niçin?" sorusuna cevap verdiği için zarf tümlecidir; ancak soru altı çizili kısmı sorduğundan doğru cevap nesnedir.

Doğru cevap: A

Cümlede yüklem “açıkladı”dır. Yükleme “neyi açıkladı?” diye sorarsak cevap “sınav sonuçlarını” olur; bu bölüm nesnedir. Altı çizili “öğrencilere” sözcüğü “-e” hâl eki almıştır. Yükleme “kime açıkladı?” sorusu sorulduğunda cevap “öğrencilere” olur. Bu, yönelme (kime) sorusuna cevap verdiği için dolaylı tümleçtir. Özne “Öğretmen”dir; çünkü işi yapan odur. Zarf tümleci ise “ne zaman, nasıl, niçin” gibi sorulara cevap verir; altı çizili bölüm bu sorulara değil “kime” sorusuna cevap verdiğinden zarf tümleci olamaz.

1. Çözüm: Cümlede yüklem “açıkladı”dır. Yükleme “neyi açıkladı?” diye sorarsak cevap “sınav sonuçlarını” olur; bu bölüm nesnedir. Altı çizili “öğrencilere” sözcüğü “-e” hâl eki almıştır. Yükleme “kime açıkladı?” sorusu sorulduğunda cevap “öğrencilere” olur. Bu, yönelme (kime) sorusuna cevap verdiği için dolaylı tümleçtir. Özne “Öğretmen”dir; çünkü işi yapan odur. Zarf tümleci ise “ne zaman, nasıl, niçin” gibi sorulara cevap verir; altı çizili bölüm bu sorulara değil “kime” sorusuna cevap verdiğinden zarf tümleci olamaz.

Doğru cevap: B

Cümlenin yüklemi "tebrik etti"dir. Yükleme "Kim tebrik etti?" sorusunu sorarsak cevap "Öğretmen" olur; bu da öznenin "Öğretmen" olduğunu gösterir. Altı çizili kısım "başarılı olan öğrencileri"dir. Yükleme "Kimi tebrik etti?" sorusunu sorduğumuzda cevap "başarılı olan öğrencileri" olur. Bu, cümlede nesneyi verir. Ayrıca "öğrencileri" sözcüğü belirtme hâl eki (-i) aldığı için bu nesne "belirtili nesne"dir. Dolaylı tümleç olsaydı "kime, kime göre, nerede, nereye, nereden" gibi sorulara cevap verirdi; zarf tümleci olsaydı "ne zaman, nasıl, ne kadar" gibi sorulara cevap verirdi. Bu nedenle doğru cevap B’dir.

1. Çözüm: Cümlenin yüklemi "tebrik etti"dir. Yükleme "Kim tebrik etti?" sorusunu sorarsak cevap "Öğretmen" olur; bu da öznenin "Öğretmen" olduğunu gösterir. Altı çizili kısım "başarılı olan öğrencileri"dir. Yükleme "Kimi tebrik etti?" sorusunu sorduğumuzda cevap "başarılı olan öğrencileri" olur. Bu, cümlede nesneyi verir. Ayrıca "öğrencileri" sözcüğü belirtme hâl eki (-i) aldığı için bu nesne "belirtili nesne"dir. Dolaylı tümleç olsaydı "kime, kime göre, nerede, nereye, nereden" gibi sorulara cevap verirdi; zarf tümleci olsaydı "ne zaman, nasıl, ne kadar" gibi sorulara cevap verirdi. Bu nedenle doğru cevap B’dir.

Doğru cevap: C

Cümlede yüklem "bulundu" sözcüğüdür. Yüklemin yaptığı işi gerçekleştiren "Öğretmen" ise öznedir. Altı çizili "öğrencilere" sözcüğü "-e" hâl eki almıştır. Bu tür ögeler genellikle "kime? / neye?" sorularına cevap verir. Yükleme soralım: "Öğretmen, sınavdan önce kime önemli uyarılarda bulundu?" → "öğrencilere". "Kime?" sorusuna cevap verdiği ve yönelme (-e) hâl eki aldığı için altı çizili bölüm cümlede "dolaylı tümleç"tir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "bulundu" sözcüğüdür. Yüklemin yaptığı işi gerçekleştiren "Öğretmen" ise öznedir. Altı çizili "öğrencilere" sözcüğü "-e" hâl eki almıştır. Bu tür ögeler genellikle "kime? / neye?" sorularına cevap verir. Yükleme soralım: "Öğretmen, sınavdan önce kime önemli uyarılarda bulundu?" → "öğrencilere". "Kime?" sorusuna cevap verdiği ve yönelme (-e) hâl eki aldığı için altı çizili bölüm cümlede "dolaylı tümleç"tir.

Doğru cevap: D

Cümlede yüklem “bulundu” fiilidir. Yükleme “kim?” sorusu sorulduğunda “öğretmen” cevabı gelir; bu da öznenin “öğretmen” olduğunu gösterir. Altı çizili “öğrencilerine” sözcüğü “öğrenci” adına “-ine” (yönelme hâli) ekini almıştır. Yönelme hâli alan ögeler, yükleme “kime?” sorusunu cevaplar. “Bulundu” yüklemine “kime önemli uyarılarda bulundu?” diye sorulduğunda cevap “öğrencilerine” olur. Bu nedenle altı çizili söz grubu dolaylı tümleçtir. Nesne olsaydı “neyi/ kimi?” sorusuna cevap vermesi ve genellikle belirtme hâli (-i) ya da yalın hâlde bulunması beklenirdi; burada yönelme hâli (-e/-a) vardır. Zarf tümleci ise “ne zaman, nasıl, niçin” gibi sorulara cevap verir; “öğrencilerine” bu tür sorulara cevap olmaz.

1. Çözüm: Cümlede yüklem “bulundu” fiilidir. Yükleme “kim?” sorusu sorulduğunda “öğretmen” cevabı gelir; bu da öznenin “öğretmen” olduğunu gösterir. Altı çizili “öğrencilerine” sözcüğü “öğrenci” adına “-ine” (yönelme hâli) ekini almıştır. Yönelme hâli alan ögeler, yükleme “kime?” sorusunu cevaplar. “Bulundu” yüklemine “kime önemli uyarılarda bulundu?” diye sorulduğunda cevap “öğrencilerine” olur. Bu nedenle altı çizili söz grubu dolaylı tümleçtir. Nesne olsaydı “neyi/ kimi?” sorusuna cevap vermesi ve genellikle belirtme hâli (-i) ya da yalın hâlde bulunması beklenirdi; burada yönelme hâli (-e/-a) vardır. Zarf tümleci ise “ne zaman, nasıl, niçin” gibi sorulara cevap verir; “öğrencilerine” bu tür sorulara cevap olmaz.

Doğru cevap: A

Cümlede yüklem "yanıtladı"dır. Yüklemin yaptığı işi gerçekleştiren kişi "öğretmen" olduğu için özne "Öğretmen"dir. Altı çizili "sabırla" sözcüğü, "yanıtladı" eyleminin nasıl yapıldığını bildirir. Yani "Yanıtladı" yüklemine "nasıl?" sorusu sorulduğunda cevap "sabırla" olur. "Nasıl?" sorusuna cevap veren öge zarf tümlecidir. Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "yanıtladı"dır. Yüklemin yaptığı işi gerçekleştiren kişi "öğretmen" olduğu için özne "Öğretmen"dir. Altı çizili "sabırla" sözcüğü, "yanıtladı" eyleminin nasıl yapıldığını bildirir. Yani "Yanıtladı" yüklemine "nasıl?" sorusu sorulduğunda cevap "sabırla" olur. "Nasıl?" sorusuna cevap veren öge zarf tümlecidir. Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru cevap: B

Cümlede yüklem "dinledi" sözcüğüdür. Yükleme sorular sorarak diğer ögeleri buluruz. "Kim dinledi?" sorusunun cevabı "Öğretmen"dir; bu yüzden özne "Öğretmen"dir. "Neyi dinledi?" sorusunun cevabı "öğrencilerin sorularını"dır; bu yüzden nesne "öğrencilerin sorularını"dır. Altı çizili "sabırla" sözcüğü yükleme "nasıl dinledi?" sorusunu cevaplar. "Nasıl?" sorusuna cevap veren öge zarf tümlecidir. Bu nedenle doğru cevap B406’dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "dinledi" sözcüğüdür. Yükleme sorular sorarak diğer ögeleri buluruz. "Kim dinledi?" sorusunun cevabı "Öğretmen"dir; bu yüzden özne "Öğretmen"dir. "Neyi dinledi?" sorusunun cevabı "öğrencilerin sorularını"dır; bu yüzden nesne "öğrencilerin sorularını"dır. Altı çizili "sabırla" sözcüğü yükleme "nasıl dinledi?" sorusunu cevaplar. "Nasıl?" sorusuna cevap veren öge zarf tümlecidir. Bu nedenle doğru cevap B406’dir.