8. Sınıf Türkçe Cümlenin Ögeleri Testleri

Doğru cevap: A

Cümlede yüklem "kontrol etti" ifadesidir. "dün akşam" ifadesi, kontrol etme işinin ne zaman yapıldığını bildirir. Yani fiile zaman anlamı katar ve "ne zaman?" sorusuna cevap verir. "Ne zaman?" sorusuna cevap veren öge zarf tümlecidir. Bu nedenle altı çizili bölüm "zarf tümleci"dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "kontrol etti" ifadesidir. "dün akşam" ifadesi, kontrol etme işinin ne zaman yapıldığını bildirir. Yani fiile zaman anlamı katar ve "ne zaman?" sorusuna cevap verir. "Ne zaman?" sorusuna cevap veren öge zarf tümlecidir. Bu nedenle altı çizili bölüm "zarf tümleci"dir.

Doğru cevap: B

Cümle: "Öğretmen, ödevleri yarına kadar teslim etmemizi istedi." Altı çizili bölüm "yarına kadar" ifadesidir. Bu ifade, işin/zamanın ne zamana kadar süreceğini bildirir. Yani eylemin gerçekleşme zamanını sınırlar. "Ne zamana kadar?" sorusuna cevap verdiği için bu bölüm zarf tümlecidir. Diğer seçenekler neden değildir? - Dolaylı tümleç, "nereye/nerede/nereden/kime/kimden" sorularına cevap verir. - Nesne, "neyi/kimi" sorusuna cevap verir (burada "ödevleri" nesnedir). - Özne, işi yapanı bildirir (burada "öğretmen" özne değildir; özne "(biz)"dir, çünkü teslim edecek olan biziz).

1. Çözüm: Cümle: "Öğretmen, ödevleri yarına kadar teslim etmemizi istedi." Altı çizili bölüm "yarına kadar" ifadesidir. Bu ifade, işin/zamanın ne zamana kadar süreceğini bildirir. Yani eylemin gerçekleşme zamanını sınırlar. "Ne zamana kadar?" sorusuna cevap verdiği için bu bölüm zarf tümlecidir. Diğer seçenekler neden değildir? - Dolaylı tümleç, "nereye/nerede/nereden/kime/kimden" sorularına cevap verir. - Nesne, "neyi/kimi" sorusuna cevap verir (burada "ödevleri" nesnedir). - Özne, işi yapanı bildirir (burada "öğretmen" özne değildir; özne "(biz)"dir, çünkü teslim edecek olan biziz).

Doğru cevap: C

Cümlede iş, oluş veya hareket bildiren bölüm “dinledi” sözcüğüdür. Bu sözcük cümlenin yüklemidir. Altı çizili bölüm “öğrencileri dikkatle dinledi” ifadesidir. Burada “dinledi” yüklem, “öğrencileri” ise yüklemin bildirdiği işten etkilenen öğe olduğu için nesnedir; “dikkatle” de yüklemi durum bakımından tamamlayan zarf tümlecidir. Altı çizili bölüm yüklemi (ve ona bağlı unsurları) içerdiğinden, istenen öge “yüklem”dir.

1. Çözüm: Cümlede iş, oluş veya hareket bildiren bölüm “dinledi” sözcüğüdür. Bu sözcük cümlenin yüklemidir. Altı çizili bölüm “öğrencileri dikkatle dinledi” ifadesidir. Burada “dinledi” yüklem, “öğrencileri” ise yüklemin bildirdiği işten etkilenen öğe olduğu için nesnedir; “dikkatle” de yüklemi durum bakımından tamamlayan zarf tümlecidir. Altı çizili bölüm yüklemi (ve ona bağlı unsurları) içerdiğinden, istenen öge “yüklem”dir.

Doğru cevap: D

Cümlede yüklem “götürdü” sözcüğüdür. “Kim götürdü?” sorusunun cevabı “öğretmen” olduğu için özne “öğretmen”dir. Altı çizili “kütüphaneye” sözcüğü “-e” hâl eki almıştır ve “Nereye götürdü?” sorusuna cevap verir. “Nereye?” sorusuna cevap veren, yönelme hâl eki (-e/-a) alan öge dolaylı tümleçtir. Bu nedenle altı çizili bölümün görevi “dolaylı tümleç”tir. Doğru cevap D354’dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem “götürdü” sözcüğüdür. “Kim götürdü?” sorusunun cevabı “öğretmen” olduğu için özne “öğretmen”dir. Altı çizili “kütüphaneye” sözcüğü “-e” hâl eki almıştır ve “Nereye götürdü?” sorusuna cevap verir. “Nereye?” sorusuna cevap veren, yönelme hâl eki (-e/-a) alan öge dolaylı tümleçtir. Bu nedenle altı çizili bölümün görevi “dolaylı tümleç”tir. Doğru cevap D354’dir.

Doğru cevap: A

Cümlede yüklem "açıkladı" sözcüğüdür. Yükleme sorular sorarak diğer ögeleri buluruz. "Kim açıkladı?" sorusunun cevabı "Öğretmen"dir; bu nedenle "Öğretmen" özne olur. "Neyi açıkladı?" sorusunun cevabı "soruyu"dur; bu nedenle "soruyu" nesnedir. Altı çizili "sınıfta" sözcüğü "-da" bulunma hâl eki almıştır ve yükleme "nerede?" sorusunu cevaplar: "Öğretmen, soruyu nerede tekrar açıkladı?" → "sınıfta". "Nerede?" sorusuna cevap veren ve hâl eki alan bu öge dolaylı tümleç (yer tamlayıcısı)dır. Bu yüzden doğru cevap A501’dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "açıkladı" sözcüğüdür. Yükleme sorular sorarak diğer ögeleri buluruz. "Kim açıkladı?" sorusunun cevabı "Öğretmen"dir; bu nedenle "Öğretmen" özne olur. "Neyi açıkladı?" sorusunun cevabı "soruyu"dur; bu nedenle "soruyu" nesnedir. Altı çizili "sınıfta" sözcüğü "-da" bulunma hâl eki almıştır ve yükleme "nerede?" sorusunu cevaplar: "Öğretmen, soruyu nerede tekrar açıkladı?" → "sınıfta". "Nerede?" sorusuna cevap veren ve hâl eki alan bu öge dolaylı tümleç (yer tamlayıcısı)dır. Bu yüzden doğru cevap A501’dir.

Doğru cevap: B

Cümlede yüklem “kontrol etti”dir. Bu işi yapan “öğretmen” olduğu için özne “öğretmen”dir. Altı çizili “dün” sözcüğü, eylemin ne zaman yapıldığını bildirir. “Ne zaman kontrol etti?” sorusunun cevabıdır. Zaman, durum, yer-yön, miktar gibi anlamlarla yüklemi tamamlayan sözcükler zarf tümlecidir. Bu nedenle altı çizili bölüm “zarf tümleci”dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem “kontrol etti”dir. Bu işi yapan “öğretmen” olduğu için özne “öğretmen”dir. Altı çizili “dün” sözcüğü, eylemin ne zaman yapıldığını bildirir. “Ne zaman kontrol etti?” sorusunun cevabıdır. Zaman, durum, yer-yön, miktar gibi anlamlarla yüklemi tamamlayan sözcükler zarf tümlecidir. Bu nedenle altı çizili bölüm “zarf tümleci”dir.

Doğru cevap: C

Cümle: "Öğretmenimiz, ödevleri yarına kadar teslim etmemizi istedi." Altı çizili bölüm: "yarına kadar". "Yarına kadar" ifadesi, eylemin (istemek) ne zamana kadar yapılacağını bildirir. Zaman anlamı taşıyan ve fiile "ne zaman / ne zamana kadar" sorularını sorduran bu tür ifadeler zarf tümlecidir. Seçeneklerin kontrolü: - Nesne: "neyi / kimi" sorusuna cevap verir. Bu cümlede "ödevleri" nesnedir. - Yer tamlayıcısı: "nereye / nerede / nereden" sorularına cevap verir. "Yarına kadar" yer bildirmez. - Özne: işi yapanı bildirir. Bu cümlede özne "Öğretmenimiz"dir. Bu nedenle doğru cevap: Zarf tümleci.

1. Çözüm: Cümle: "Öğretmenimiz, ödevleri yarına kadar teslim etmemizi istedi." Altı çizili bölüm: "yarına kadar". "Yarına kadar" ifadesi, eylemin (istemek) ne zamana kadar yapılacağını bildirir. Zaman anlamı taşıyan ve fiile "ne zaman / ne zamana kadar" sorularını sorduran bu tür ifadeler zarf tümlecidir. Seçeneklerin kontrolü: - Nesne: "neyi / kimi" sorusuna cevap verir. Bu cümlede "ödevleri" nesnedir. - Yer tamlayıcısı: "nereye / nerede / nereden" sorularına cevap verir. "Yarına kadar" yer bildirmez. - Özne: işi yapanı bildirir. Bu cümlede özne "Öğretmenimiz"dir. Bu nedenle doğru cevap: Zarf tümleci.

Doğru cevap: D

Cümlede yüklem "topladı" sözcüğüdür. Yükleme "ne yaptı?" diye sorarsak "topladı" cevabını alırız. Altı çizili "bugün" sözcüğü, yüklemin gerçekleşme zamanını bildirir. Yükleme "ne zaman topladı?" sorusunu sorduğumuzda "bugün" cevabını verir. Zaman, durum, yer-yön gibi anlamlarla yüklemi tamamlayan öge "zarf tümleci"dir. Bu nedenle doğru cevap D332 seçeneğidir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "topladı" sözcüğüdür. Yükleme "ne yaptı?" diye sorarsak "topladı" cevabını alırız. Altı çizili "bugün" sözcüğü, yüklemin gerçekleşme zamanını bildirir. Yükleme "ne zaman topladı?" sorusunu sorduğumuzda "bugün" cevabını verir. Zaman, durum, yer-yön gibi anlamlarla yüklemi tamamlayan öge "zarf tümleci"dir. Bu nedenle doğru cevap D332 seçeneğidir.

Doğru cevap: A

Cümlede altı çizili kısım "yarına kadar" ifadesidir. Bu söz grubu, eylemin ("teslim etmek") ne zamana kadar yapılacağını bildirir. "Ne zamana kadar?" sorusuna cevap verdiği için zaman anlamlı bir zarf tümlecidir. Diğer seçenekler: - Nesne, "neyi/kimi" sorusuna cevap verir; burada böyle bir görev yoktur. - Dolaylı tümleç, "-e/-de/-den" ekleriyle yer-yön bildirebilir; ancak bu ifade zaman sınırı bildirir. - Özne, işi yapanı gösterir; altı çizili bölüm işi yapan değildir.

1. Çözüm: Cümlede altı çizili kısım "yarına kadar" ifadesidir. Bu söz grubu, eylemin ("teslim etmek") ne zamana kadar yapılacağını bildirir. "Ne zamana kadar?" sorusuna cevap verdiği için zaman anlamlı bir zarf tümlecidir. Diğer seçenekler: - Nesne, "neyi/kimi" sorusuna cevap verir; burada böyle bir görev yoktur. - Dolaylı tümleç, "-e/-de/-den" ekleriyle yer-yön bildirebilir; ancak bu ifade zaman sınırı bildirir. - Özne, işi yapanı gösterir; altı çizili bölüm işi yapan değildir.

Doğru cevap: B

Cümlede yüklem "dağıttı"dır. "Öğretmen" işi yapan olduğu için öznedir. Altı çizili "öğrencilere" sözcüğü "-e" hâl eki almıştır ve "dağıttı" yüklemine "kime?" sorusunu sordurur: "Ödevleri kime dağıttı?" → "öğrencilere". "-e/-a, -de/-da, -den/-dan" hâl eklerini alan ve yükleme yönelme-bulunma-çıkma anlamıyla bağlanan öge dolaylı tümleçtir. Bu nedenle doğru cevap "Dolaylı tümleç"tir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "dağıttı"dır. "Öğretmen" işi yapan olduğu için öznedir. Altı çizili "öğrencilere" sözcüğü "-e" hâl eki almıştır ve "dağıttı" yüklemine "kime?" sorusunu sordurur: "Ödevleri kime dağıttı?" → "öğrencilere". "-e/-a, -de/-da, -den/-dan" hâl eklerini alan ve yükleme yönelme-bulunma-çıkma anlamıyla bağlanan öge dolaylı tümleçtir. Bu nedenle doğru cevap "Dolaylı tümleç"tir.