8. Sınıf Türkçe Cümlenin Ögeleri Testleri

Doğru cevap: B

Cümle: “Öğretmen, sınavdan önce konuyu tekrar anlattı.” Önce yüklemi bulalım: “anlattı” yüklemdir. Yükleme “ne zaman?” sorusunu soralım: “Öğretmen, ne zaman konuyu tekrar anlattı?” → “sınavdan önce”. Bu ifade zaman bildirir. Zaman, durum, miktar gibi anlamlarla yüklemi tamamlayan öge “zarf tümleci”dir. Bu nedenle altı çizili bölüm zarf tümlecidir. Diğer şıkların neden olmadığı: - Yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) “nereye/nerede/nereden?” sorularına cevap verir; burada zaman bildiriliyor. - Belirtili nesne “neyi/kimi?” sorusuna cevap verir; cümlede bu görevde olan “konuyu”dur. - Özne “kim?” sorusuna cevap verir; cümlenin öznesi “Öğretmen”dir.

1. Çözüm: Cümle: “Öğretmen, sınavdan önce konuyu tekrar anlattı.” Önce yüklemi bulalım: “anlattı” yüklemdir. Yükleme “ne zaman?” sorusunu soralım: “Öğretmen, ne zaman konuyu tekrar anlattı?” → “sınavdan önce”. Bu ifade zaman bildirir. Zaman, durum, miktar gibi anlamlarla yüklemi tamamlayan öge “zarf tümleci”dir. Bu nedenle altı çizili bölüm zarf tümlecidir. Diğer şıkların neden olmadığı: - Yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) “nereye/nerede/nereden?” sorularına cevap verir; burada zaman bildiriliyor. - Belirtili nesne “neyi/kimi?” sorusuna cevap verir; cümlede bu görevde olan “konuyu”dur. - Özne “kim?” sorusuna cevap verir; cümlenin öznesi “Öğretmen”dir.

Doğru cevap: B

Cümlede yüklem "dinledi" sözcüğüdür. Yükleme "Nasıl dinledi?" sorusunu sorduğumuzda "sabırla" cevabını alır. "Nasıl?" sorusuna cevap veren öge zarf tümlecidir. Altı çizili bölüm "öğrencilerin sorularını sabırla" ifadesidir. Bu bölümde "öğrencilerin sorularını" kısmı yükleme "neyi dinledi?" sorusunu cevaplayarak nesne görevindedir; "sabırla" kısmı ise yüklemin yapılma biçimini bildirerek zarf tümlecidir. Altı çizili bölümün tamamında zarf tümleci unsuru bulunduğu ve soruda altı çizili bölümün öge türü sorulduğu için doğru cevap "zarf tümleci"dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "dinledi" sözcüğüdür. Yükleme "Nasıl dinledi?" sorusunu sorduğumuzda "sabırla" cevabını alır. "Nasıl?" sorusuna cevap veren öge zarf tümlecidir. Altı çizili bölüm "öğrencilerin sorularını sabırla" ifadesidir. Bu bölümde "öğrencilerin sorularını" kısmı yükleme "neyi dinledi?" sorusunu cevaplayarak nesne görevindedir; "sabırla" kısmı ise yüklemin yapılma biçimini bildirerek zarf tümlecidir. Altı çizili bölümün tamamında zarf tümleci unsuru bulunduğu ve soruda altı çizili bölümün öge türü sorulduğu için doğru cevap "zarf tümleci"dir.

Doğru cevap: A

Cümlenin yüklemi "yanıtladı"dır. "Kim yanıtladı?" sorusunun cevabı "Öğretmen" olduğu için özne "Öğretmen"dir. Altı çizili bölüm "dersin sonunda" ifadesidir. Bu ifade, eylemin ne zaman yapıldığını bildirir. Yükleme "Ne zaman yanıtladı?" sorusu sorulduğunda cevap "dersin sonunda" olur. "Ne zaman, nasıl, niçin, ne kadar" gibi sorulara cevap veren öğe zarf tümlecidir. Bu nedenle altı çizili söz grubu zarf tümlecidir. Dolaylı tümleç olabilmesi için "-e, -de, -den" hâl ekleriyle yer-yön bildirmesi ve genellikle "Nereye, nerede, nereden" sorularına cevap vermesi beklenirdi; burada ise zaman anlamı vardır.

1. Çözüm: Cümlenin yüklemi "yanıtladı"dır. "Kim yanıtladı?" sorusunun cevabı "Öğretmen" olduğu için özne "Öğretmen"dir. Altı çizili bölüm "dersin sonunda" ifadesidir. Bu ifade, eylemin ne zaman yapıldığını bildirir. Yükleme "Ne zaman yanıtladı?" sorusu sorulduğunda cevap "dersin sonunda" olur. "Ne zaman, nasıl, niçin, ne kadar" gibi sorulara cevap veren öğe zarf tümlecidir. Bu nedenle altı çizili söz grubu zarf tümlecidir. Dolaylı tümleç olabilmesi için "-e, -de, -den" hâl ekleriyle yer-yön bildirmesi ve genellikle "Nereye, nerede, nereden" sorularına cevap vermesi beklenirdi; burada ise zaman anlamı vardır.

Doğru cevap: B

Cümlenin yüklemi "gitti" sözcüğüdür. Yükleme "Nereye gitti?" sorusunu sorarız. "Nereye gitti?" → "okula" cevabını verir. "-e/-a" yönelme hâl eki alan ve "nereye" sorusuna cevap veren öge **dolaylı tümleç**tir. Diğer seçenekler: Nesne, yükleme "neyi/kimi" sorularıyla bulunur; burada böyle bir cevap yoktur. Zarf tümleci "nasıl/ne zaman" gibi sorulara cevap verir; "koşarak" (nasıl) ve "sabah erken saatte" (ne zaman) zarf tümlecidir. Yüklem ise "gitti"dir.

1. Çözüm: Cümlenin yüklemi "gitti" sözcüğüdür. Yükleme "Nereye gitti?" sorusunu sorarız. "Nereye gitti?" → "okula" cevabını verir. "-e/-a" yönelme hâl eki alan ve "nereye" sorusuna cevap veren öge **dolaylı tümleç**tir. Diğer seçenekler: Nesne, yükleme "neyi/kimi" sorularıyla bulunur; burada böyle bir cevap yoktur. Zarf tümleci "nasıl/ne zaman" gibi sorulara cevap verir; "koşarak" (nasıl) ve "sabah erken saatte" (ne zaman) zarf tümlecidir. Yüklem ise "gitti"dir.

Doğru cevap: A

Cümlede yüklem “çalıştık”tır. “Çalıştık” eylemini yapan kişi “biz” olduğu için özne gizli öznedir. Altı çizili “kütüphanede” sözcüğü “-de” bulunma hâl eki almıştır ve yükleme “nerede?” sorusunu sordurur: “Nerede çalıştık?” → “kütüphanede”. Bu nedenle “kütüphanede” yer tamlayıcısıdır (dolaylı tümleç). Diğer seçenekler: - Zarf tümleci, genellikle “nasıl, ne zaman, ne kadar, niçin” gibi sorulara cevap verir. Bu cümlede “sessizce” zarf tümlecidir (nasıl çalıştık?). - Nesne, “neyi/kimi” sorusuna cevap verir; cümlede nesne yoktur. - Özne ise işi yapanı bildirir; burada özne “(biz)”dir, “kütüphanede” değildir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem “çalıştık”tır. “Çalıştık” eylemini yapan kişi “biz” olduğu için özne gizli öznedir. Altı çizili “kütüphanede” sözcüğü “-de” bulunma hâl eki almıştır ve yükleme “nerede?” sorusunu sordurur: “Nerede çalıştık?” → “kütüphanede”. Bu nedenle “kütüphanede” yer tamlayıcısıdır (dolaylı tümleç). Diğer seçenekler: - Zarf tümleci, genellikle “nasıl, ne zaman, ne kadar, niçin” gibi sorulara cevap verir. Bu cümlede “sessizce” zarf tümlecidir (nasıl çalıştık?). - Nesne, “neyi/kimi” sorusuna cevap verir; cümlede nesne yoktur. - Özne ise işi yapanı bildirir; burada özne “(biz)”dir, “kütüphanede” değildir.

Doğru cevap: B

Cümlede yüklem "anlattı"dır. Yükleme sorular sorarak ögeleri buluruz. Altı çizili bölüm "örneklerle"dir. Bu bölüm, yüklemin nasıl yapıldığını bildirir. Yükleme "nasıl anlattı?" diye sorarsak cevap "örneklerle" olur. Bu nedenle altı çizili bölüm zarf tümlecidir. "Örneklerle" kelimesi "-le" eki aldığı için bazı öğrenciler bunu dolaylı tümleç sanabilir; ancak dolaylı tümleçte genellikle "nereye, nerede, nereden, kime, kimden" gibi sorulara cevap aranır. Burada bu soruların hiçbirine cevap vermemekte, eylemin yapılma biçimini belirtmektedir. Ayrıca "neyi anlattı?" sorusunun cevabı "konuyu" olduğundan nesne "konuyu"dur; özne ise "öğretmen"dir. Bu da altı çizili kısmın zarf tümleci olduğunu destekler.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "anlattı"dır. Yükleme sorular sorarak ögeleri buluruz. Altı çizili bölüm "örneklerle"dir. Bu bölüm, yüklemin nasıl yapıldığını bildirir. Yükleme "nasıl anlattı?" diye sorarsak cevap "örneklerle" olur. Bu nedenle altı çizili bölüm zarf tümlecidir. "Örneklerle" kelimesi "-le" eki aldığı için bazı öğrenciler bunu dolaylı tümleç sanabilir; ancak dolaylı tümleçte genellikle "nereye, nerede, nereden, kime, kimden" gibi sorulara cevap aranır. Burada bu soruların hiçbirine cevap vermemekte, eylemin yapılma biçimini belirtmektedir. Ayrıca "neyi anlattı?" sorusunun cevabı "konuyu" olduğundan nesne "konuyu"dur; özne ise "öğretmen"dir. Bu da altı çizili kısmın zarf tümleci olduğunu destekler.

Doğru cevap: D

Cümlede yüklem "anlattı" sözcüğüdür. "Kim anlattı?" sorusuna cevap veren "Öğretmen" özne olur. Altı çizili "örneklerle" bölümü, eylemin nasıl/ne şekilde yapıldığını bildirir. Yükleme "nasıl anlattı?" sorusu sorulduğunda cevap "örneklerle" olur. "Örneklerle" sözcüğü "ile" anlamı taşıyan "-le/-la" ekiyle yapılmıştır; burada amaç, eylemin yapılış biçimini belirtmektir. Bu nedenle altı çizili bölüm zarf tümlecidir. Sonuç: Doğru cevap D'dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "anlattı" sözcüğüdür. "Kim anlattı?" sorusuna cevap veren "Öğretmen" özne olur. Altı çizili "örneklerle" bölümü, eylemin nasıl/ne şekilde yapıldığını bildirir. Yükleme "nasıl anlattı?" sorusu sorulduğunda cevap "örneklerle" olur. "Örneklerle" sözcüğü "ile" anlamı taşıyan "-le/-la" ekiyle yapılmıştır; burada amaç, eylemin yapılış biçimini belirtmektir. Bu nedenle altı çizili bölüm zarf tümlecidir. Sonuç: Doğru cevap D'dir.

Doğru cevap: C

Cümlede yüklem "bulundu" sözcüğüdür ("uyarılarda bulundu"). Yüklemin kim tarafından yapıldığını gösteren özne "Öğretmenimiz"dir. Altı çizili "bize" sözcüğü "-e/-a" yönelme hâl eki almıştır ve "kime?" sorusuna cevap verir: "Öğretmenimiz kime önemli uyarılarda bulundu?" → "bize". "Kime? / neye?" sorularına cevap veren ve yönelme, bulunma, ayrılma hâl ekleriyle kurulan öge dolaylı tümleçtir. Bu nedenle doğru cevap "Dolaylı tümleç"tir. Diğer seçenekler: "Nesne" genellikle "neyi?/kimi?" sorularına cevap verir; burada böyle bir cevap yoktur. "Zarf tümleci" zaman, durum, miktar vb. bildirir ("ne zaman, nasıl, ne kadar" gibi). "Özne" ise işi yapanı gösterir; o da "Öğretmenimiz"dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "bulundu" sözcüğüdür ("uyarılarda bulundu"). Yüklemin kim tarafından yapıldığını gösteren özne "Öğretmenimiz"dir. Altı çizili "bize" sözcüğü "-e/-a" yönelme hâl eki almıştır ve "kime?" sorusuna cevap verir: "Öğretmenimiz kime önemli uyarılarda bulundu?" → "bize". "Kime? / neye?" sorularına cevap veren ve yönelme, bulunma, ayrılma hâl ekleriyle kurulan öge dolaylı tümleçtir. Bu nedenle doğru cevap "Dolaylı tümleç"tir. Diğer seçenekler: "Nesne" genellikle "neyi?/kimi?" sorularına cevap verir; burada böyle bir cevap yoktur. "Zarf tümleci" zaman, durum, miktar vb. bildirir ("ne zaman, nasıl, ne kadar" gibi). "Özne" ise işi yapanı gösterir; o da "Öğretmenimiz"dir.

Doğru cevap: A

Cümlede yüklem "tamamladı" fiilidir. Bu fiilin nerede gerçekleştiğini bildiren bölüm altı çizili "kütüphanede" sözüdür. "Kütüphanede" sözcüğü -de bulunma hâl eki almıştır ve "nerede?" sorusuna cevap verir: Projeyi nerede tamamladı? → kütüphanede. Bu nedenle bu öge yer tamlayıcısıdır (dolaylı tümleç). Diğer seçenekler: Zarf tümleci genellikle "nasıl, ne zaman, ne kadar" gibi sorulara cevap verir; burada yer bildirimi vardır. Belirtili nesne "neyi?" sorusuna cevap verir ve belirtme hâli (-i) alır; "projeyi" nesnedir. Özne ise işi yapan "öğrenciler"dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "tamamladı" fiilidir. Bu fiilin nerede gerçekleştiğini bildiren bölüm altı çizili "kütüphanede" sözüdür. "Kütüphanede" sözcüğü -de bulunma hâl eki almıştır ve "nerede?" sorusuna cevap verir: Projeyi nerede tamamladı? → kütüphanede. Bu nedenle bu öge yer tamlayıcısıdır (dolaylı tümleç). Diğer seçenekler: Zarf tümleci genellikle "nasıl, ne zaman, ne kadar" gibi sorulara cevap verir; burada yer bildirimi vardır. Belirtili nesne "neyi?" sorusuna cevap verir ve belirtme hâli (-i) alır; "projeyi" nesnedir. Özne ise işi yapan "öğrenciler"dir.

Doğru cevap: B

Cümlenin yüklemi "istedi" sözcüğüdür. Yükleme "ne istedi?" diye sorarsak cevap "projeyi bitirmemizi" olur; bu bölüm nesnedir. Altı çizili bölüm "yarına kadar" ifadesidir. Bu ifade eylemin zaman sınırını bildirir. Yükleme "ne zamana kadar istedi?" sorusu sorulduğunda "yarına kadar" cevabı alınır. Zaman bildiren bu tür ifadeler zarf tümlecidir. Dolaylı tümleç, genellikle "-e, -de, -den" hâl ekleriyle "nereye, nerede, nereden" gibi sorulara cevap verir; burada yer-yön anlamı yoktur. Nesne ise "neyi" sorusuna cevap verir; "yarına kadar" bu soruya cevap olmaz. Bu nedenle doğru cevap zarf tümlecidir.

1. Çözüm: Cümlenin yüklemi "istedi" sözcüğüdür. Yükleme "ne istedi?" diye sorarsak cevap "projeyi bitirmemizi" olur; bu bölüm nesnedir. Altı çizili bölüm "yarına kadar" ifadesidir. Bu ifade eylemin zaman sınırını bildirir. Yükleme "ne zamana kadar istedi?" sorusu sorulduğunda "yarına kadar" cevabı alınır. Zaman bildiren bu tür ifadeler zarf tümlecidir. Dolaylı tümleç, genellikle "-e, -de, -den" hâl ekleriyle "nereye, nerede, nereden" gibi sorulara cevap verir; burada yer-yön anlamı yoktur. Nesne ise "neyi" sorusuna cevap verir; "yarına kadar" bu soruya cevap olmaz. Bu nedenle doğru cevap zarf tümlecidir.