8. Sınıf Türkçe Cümlenin Ögeleri Testleri

Doğru cevap: D

Cümlede yüklem "çözdü" sözcüğüdür. Yükleme "Kim çözdü?" sorusunu sorarsak cevap "Öğretmen" olur; bu da öznenin "Öğretmen" olduğunu gösterir. Altı çizili "sınıfta" sözcüğü "-de" hâl eki almıştır ve "Nerede çözdü?" sorusuna cevap verir. "Nerede?" sorusu yer-yön bildiren zarf tümlecini (yer tamlayıcısı) buldurur. Dolaylı tümleç ise genellikle "Neye, kime, nereye, nereden" sorularına cevap verir. Burada "sınıfta" ifadesi "nerede" sorusuna cevap verdiği için dolaylı tümleç değil, zarf tümlecidir. Doğru cevap D’dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "çözdü" sözcüğüdür. Yükleme "Kim çözdü?" sorusunu sorarsak cevap "Öğretmen" olur; bu da öznenin "Öğretmen" olduğunu gösterir. Altı çizili "sınıfta" sözcüğü "-de" hâl eki almıştır ve "Nerede çözdü?" sorusuna cevap verir. "Nerede?" sorusu yer-yön bildiren zarf tümlecini (yer tamlayıcısı) buldurur. Dolaylı tümleç ise genellikle "Neye, kime, nereye, nereden" sorularına cevap verir. Burada "sınıfta" ifadesi "nerede" sorusuna cevap verdiği için dolaylı tümleç değil, zarf tümlecidir. Doğru cevap D’dir.

Doğru cevap: A

Cümlede yüklem “istedi”dir. Yüklemi bulduktan sonra altı çizili bölümü yükleme sorarak ögeyi belirleriz. “Yarına kadar” ifadesi, eylemin zaman sınırını bildirir. Yükleme “Ne zamana kadar teslim etmemizi istedi?” sorusu sorulduğunda cevap “yarına kadar” olur. Zaman, durum, miktar gibi anlamlar katan ve yüklemi bu yönlerden tamamlayan öge zarf tümlecidir. Bu nedenle altı çizili bölüm zarf tümlecidir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem “istedi”dir. Yüklemi bulduktan sonra altı çizili bölümü yükleme sorarak ögeyi belirleriz. “Yarına kadar” ifadesi, eylemin zaman sınırını bildirir. Yükleme “Ne zamana kadar teslim etmemizi istedi?” sorusu sorulduğunda cevap “yarına kadar” olur. Zaman, durum, miktar gibi anlamlar katan ve yüklemi bu yönlerden tamamlayan öge zarf tümlecidir. Bu nedenle altı çizili bölüm zarf tümlecidir.

Doğru cevap: B

Cümlede yüklem "kontrol etti"dir. Yükleme "ne yaptı?" sorusu sorulduğunda "kontrol etti" cevabı alınır. Altı çizili bölüm "dün akşam" ifadesidir. Bu ifade, eylemin zamanını bildirir. Yükleme "ne zaman kontrol etti?" sorusu sorulduğunda "dün akşam" cevabı gelir. Zaman, durum, yer-yön, miktar gibi anlamlarla yüklemi tamamlayan öge "zarf tümleci"dir. Bu nedenle doğru cevap "Zarf tümleci"dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "kontrol etti"dir. Yükleme "ne yaptı?" sorusu sorulduğunda "kontrol etti" cevabı alınır. Altı çizili bölüm "dün akşam" ifadesidir. Bu ifade, eylemin zamanını bildirir. Yükleme "ne zaman kontrol etti?" sorusu sorulduğunda "dün akşam" cevabı gelir. Zaman, durum, yer-yön, miktar gibi anlamlarla yüklemi tamamlayan öge "zarf tümleci"dir. Bu nedenle doğru cevap "Zarf tümleci"dir.

Doğru cevap: C

Cümle: "Öğretmen, konuyu tahtaya yazdı." Yüklem "yazdı"dır. Yükleme "Kim yazdı?" sorusunu sorarsak cevap "Öğretmen" olur; bu nedenle özne "Öğretmen"dir. Altı çizili bölüm "tahtaya"dır. Yükleme "Nereye yazdı?" sorusu sorulur. Cevap "tahtaya" olduğu için bu öge yer-yön bildiren ve -e hâl eki alan bir tümleçtir. Bu özellikleriyle "tahtaya" dolaylı tümleçtir. Doğru cevap C’dir.

1. Çözüm: Cümle: "Öğretmen, konuyu tahtaya yazdı." Yüklem "yazdı"dır. Yükleme "Kim yazdı?" sorusunu sorarsak cevap "Öğretmen" olur; bu nedenle özne "Öğretmen"dir. Altı çizili bölüm "tahtaya"dır. Yükleme "Nereye yazdı?" sorusu sorulur. Cevap "tahtaya" olduğu için bu öge yer-yön bildiren ve -e hâl eki alan bir tümleçtir. Bu özellikleriyle "tahtaya" dolaylı tümleçtir. Doğru cevap C’dir.

Doğru cevap: D

Cümlede yüklem "kontrol etti"dir. Yüklemi yapan kişi/varlık "Öğretmen" olduğundan özne "Öğretmen"dir. Altı çizili "akşam" sözcüğü yüklemin zamanını bildirir. Yükleme "Ne zaman kontrol etti?" sorusu sorulduğunda cevap "akşam" olur. Zaman, durum, yer-yön, miktar gibi anlamlarla yüklemi tamamlayan öge "zarf tümleci"dir. Bu nedenle doğru cevap D330’dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "kontrol etti"dir. Yüklemi yapan kişi/varlık "Öğretmen" olduğundan özne "Öğretmen"dir. Altı çizili "akşam" sözcüğü yüklemin zamanını bildirir. Yükleme "Ne zaman kontrol etti?" sorusu sorulduğunda cevap "akşam" olur. Zaman, durum, yer-yön, miktar gibi anlamlarla yüklemi tamamlayan öge "zarf tümleci"dir. Bu nedenle doğru cevap D330’dir.

Doğru cevap: A

Cümlede yüklem "yazdı" sözcüğüdür. "Öğretmen" işi yapan varlık olduğu için özne, "soruyu" ise "neyi yazdı?" sorusuna cevap verdiği için nesnedir. Altı çizili "tahtaya" bölümü "nereye yazdı?" sorusuna cevap verir ve "-e/-a" yönelme hâl eki aldığı için yer-yön bildiren dolaylı tümleçtir. Bu nedenle doğru cevap A298’dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "yazdı" sözcüğüdür. "Öğretmen" işi yapan varlık olduğu için özne, "soruyu" ise "neyi yazdı?" sorusuna cevap verdiği için nesnedir. Altı çizili "tahtaya" bölümü "nereye yazdı?" sorusuna cevap verir ve "-e/-a" yönelme hâl eki aldığı için yer-yön bildiren dolaylı tümleçtir. Bu nedenle doğru cevap A298’dir.

Doğru cevap: B

Cümlede yüklem "dinledi" sözcüğüdür. "Kim dinledi?" sorusuna "Öğretmen" cevabı verildiği için özne "Öğretmen"dir. Altı çizili bölüm "öğrencileri"dir. Yükleme "kimi dinledi?" sorusu sorulduğunda cevap "öğrencileri" olur. "Kimi? / Neyi?" sorularına cevap veren öge belirtisiz/ belirtili nesnedir. Bu cümlede "öğrencileri" yüklemin etkilediği varlığı bildirdiği için nesnedir. Dolaylı tümleç olsaydı "kime, kimde, kimden" gibi yönelme-bulunma-ayrılma ekleri alması gerekirdi; zarf tümleci ise "nasıl, ne zaman, ne kadar" gibi sorulara cevap verirdi.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "dinledi" sözcüğüdür. "Kim dinledi?" sorusuna "Öğretmen" cevabı verildiği için özne "Öğretmen"dir. Altı çizili bölüm "öğrencileri"dir. Yükleme "kimi dinledi?" sorusu sorulduğunda cevap "öğrencileri" olur. "Kimi? / Neyi?" sorularına cevap veren öge belirtisiz/ belirtili nesnedir. Bu cümlede "öğrencileri" yüklemin etkilediği varlığı bildirdiği için nesnedir. Dolaylı tümleç olsaydı "kime, kimde, kimden" gibi yönelme-bulunma-ayrılma ekleri alması gerekirdi; zarf tümleci ise "nasıl, ne zaman, ne kadar" gibi sorulara cevap verirdi.

Doğru cevap: C

Cümlenin yüklemi "topladı"dır. Yüklem, yapılan işi bildirir. Altı çizili "sınıfta" sözcüğü "-da" bulunma hâl eki almıştır ve "toplama" işinin nerede yapıldığını bildirir. "Nerede?" sorusuna cevap verdiği için bu bölüm zarf tümlecidir. Dolaylı tümleç (yer tamlayıcısı) ise genellikle "-e, -de, -den" eklerini alıp "nereye?, nerede?, nereden?" sorularına cevap verebilir; ancak 8. Sınıf düzeyinde "nerede?" sorusuna cevap veren ve eylemin gerçekleştiği yeri bildiren bu tür ifadeler zarf tümleci olarak değerlendirilir. Bu nedenle doğru cevap: C529) Zarf tümleci.

1. Çözüm: Cümlenin yüklemi "topladı"dır. Yüklem, yapılan işi bildirir. Altı çizili "sınıfta" sözcüğü "-da" bulunma hâl eki almıştır ve "toplama" işinin nerede yapıldığını bildirir. "Nerede?" sorusuna cevap verdiği için bu bölüm zarf tümlecidir. Dolaylı tümleç (yer tamlayıcısı) ise genellikle "-e, -de, -den" eklerini alıp "nereye?, nerede?, nereden?" sorularına cevap verebilir; ancak 8. Sınıf düzeyinde "nerede?" sorusuna cevap veren ve eylemin gerçekleştiği yeri bildiren bu tür ifadeler zarf tümleci olarak değerlendirilir. Bu nedenle doğru cevap: C529) Zarf tümleci.

Doğru cevap: D

Cümlenin yüklemi "yazdı"dır. "Yazdı" eylemini yapan kişi "öğretmen" olduğu için özne "öğretmen"dir. Altı çizili bölüm "tahtaya" sözcüğüdür. "-a" yönelme hâl eki almıştır ve eylemin yöneldiği yeri bildirir. Yükleme "Nereye yazdı?" sorusu sorulduğunda cevap "tahtaya" olur. "Nereye?" sorusuna cevap veren ve yönelme/bulunma/ayrılma hâl ekleriyle kurulan öge dolaylı tümleçtir. Bu nedenle altı çizili bölüm dolaylı tümleçtir.

1. Çözüm: Cümlenin yüklemi "yazdı"dır. "Yazdı" eylemini yapan kişi "öğretmen" olduğu için özne "öğretmen"dir. Altı çizili bölüm "tahtaya" sözcüğüdür. "-a" yönelme hâl eki almıştır ve eylemin yöneldiği yeri bildirir. Yükleme "Nereye yazdı?" sorusu sorulduğunda cevap "tahtaya" olur. "Nereye?" sorusuna cevap veren ve yönelme/bulunma/ayrılma hâl ekleriyle kurulan öge dolaylı tümleçtir. Bu nedenle altı çizili bölüm dolaylı tümleçtir.

Doğru cevap: A

Cümlede yüklem "yazdı"dır. Yükleme "Ne yaptı?" diye sorarsak cevap "yazdı" olur ve yüklemi bulmuş oluruz. Altı çizili "tahtaya" sözcüğüne yüklemle birlikte "Nereye yazdı?" sorusunu sorarız. Cevap "tahtaya" olduğu için bu bölüm yer-yön bildiren bir tümleçtir. "Nereye, nerede, nereden" sorularına cevap veren öge "dolaylı tümleç (yer tamlayıcısı)"dır. Bu nedenle doğru cevap A362’dir.

1. Çözüm: Cümlede yüklem "yazdı"dır. Yükleme "Ne yaptı?" diye sorarsak cevap "yazdı" olur ve yüklemi bulmuş oluruz. Altı çizili "tahtaya" sözcüğüne yüklemle birlikte "Nereye yazdı?" sorusunu sorarız. Cevap "tahtaya" olduğu için bu bölüm yer-yön bildiren bir tümleçtir. "Nereye, nerede, nereden" sorularına cevap veren öge "dolaylı tümleç (yer tamlayıcısı)"dır. Bu nedenle doğru cevap A362’dir.