Ekonomik bağımsızlığın sağlanması için devletin ekonomide düzenleyici ve yatırımcı rol üstlenmesi devletçilik ilkesinin temelidir. Bu söz, ekonomik kalkınma ve bağımsızlık vurgusuyla devletçiliği doğrudan işaret eder.

Türk Medeni Kanunu, aile ve miras gibi özel hukuk alanlarını düzenleyerek laik hukuk sistemine geçişi güçlendirmiştir. Diğer seçenekler eğitim, ekonomi ve maliye alanıyla ilgilidir.

İzmir İktisat Kongresi, ağırlıkla özel girişimi teşvik eden bir çerçeve sunar. Devletçilik uygulamalarına doğrudan zemin hazırlayanlar ise bunalımın etkisi ve planlı sanayileşme/kurumlaşmadır.

Medeni Kanun ile aile ve miras gibi alanlar dini kurallardan bağımsız, çağdaş hukuk esaslarına bağlanmıştır. Tevhid-i Tedrisat eğitimde birlik sağlar; diğerleri toplumsal-kültürel düzenlemelerdir.

Kabotaj Kanunu ekonomik bağımsızlıkla ilgilidir ve deniz taşımacılığında millî hakları düzenler. Saltanatın kaldırılması, Cumhuriyetin ilanı ve halifeliğin kaldırılması ise siyasal egemenliğin millete geçişini doğrudan pekiştirir.

Halifeliğin kaldırılması daha çok laiklik ve din-devlet işlerinin ayrılmasıyla ilgilidir. TBMM’nin açılması, 1921 Anayasası ve saltanatın kaldırılması ise egemenliğin millete geçişini doğrudan kurumsallaştırır.

Atatürk’e göre bağımsızlık yalnızca siyasal değil, ekonomik ve adlî alanlarda da tam egemenliği gerektirir. Kapitülasyonların kaldırılması ve Lozan’daki hukukî düzenlemeler bu anlayışla uyumludur.

Kabotaj Kanunu ekonomik bağımsızlıkla ilgilidir. Diğerleri dinî kurumların devlet yapısından ayrılması, eğitim birliği ve hukuk sisteminin laikleştirilmesiyle doğrudan bağlantılıdır.

Medeni Kanun başta olmak üzere yapılan düzenlemelerle hukuk sistemi dinî esaslardan ayrılarak laik temele oturtulmuştur. Bu, birey hakları ve hukuk birliği açısından en kapsamlı dönüşümdür.

Kapitülasyonların kaldırılması esasen ekonomik ve hukukî bağımsızlıkla, yani tam bağımsızlık anlayışı ve devletçilikle daha yakından ilişkilidir. Milliyetçilik ise daha çok ulus bilinci, birlik ve egemenlik vurgusuna dayanır.

Amasya Genelgesi’nde bağımsızlığın milletin azim ve kararıyla sağlanacağı vurgulanır. Erzurum ve Sivas’ta da ulusal irade ve ulusal karar esastır. Bu süreklilik TBMM’nin açılmasının fikrî temelini güçlendirir.

1921 Anayasası, vilayetlere geniş yetkiler tanıyarak yerinden yönetim vurgusunu güçlendirir. Bu durum Osmanlı’daki merkezî yönetim geleneğinden ayrışmayı gösterir. Diğer seçenekler daha çok egemenlik ve hükümet sistemiyle ilgilidir.