Neolitik Dönem’de üretici yaşam biçimi gelişmiş, tarım ve hayvancılıkla birlikte yerleşik hayat yaygınlaşmıştır. Diğer seçenekler daha çok Paleolitik veya Maden/Writing dönemleriyle ilişkilidir.

Paleolitik Dönem’de insanlar genellikle avcılık ve toplayıcılıkla geçinmiş, mevsim ve besin kaynaklarına göre göç etmiştir. Yerleşik hayat, yazı ve maden işçiligi daha sonraki dönemlerin özellikleridir.

Göbeklitepe, erken dönem inanç ve toplumsal örgütlenmeye dair önemli veriler sunar ve yerleşik hayata geçiş sürecini anlamada kullanılır. Diğer seçenekler farklı dönem ve konulara aittir.

Ateş; ısınma, aydınlanma, pişirme ve korunma gibi temel ihtiyaçları karşılamayı kolaylaştırmıştır. Ticaret ve pazarların oluşumu ise yerleşik hayat ve üretim artışıyla ilişkilidir.

İklim koşullarının uygunlaşması ve bitkilerin bilinçli olarak yetiştirilmesi tarıma geçişi hızlandırmıştır. Yazı, demirin işlenmesi ve paranın kullanımı daha sonraki dönemlere aittir.

Tarih öncesi dönemler, insanların kullandığı aletlerdeki hammadde (taş, bakır, tunç, demir) ve teknolojik gelişmelere göre sınıflandırılır. Yazı olmadığı için siyasi ölçütler belirleyici değildir.

Paleolitik’te geçim avcılık-toplayıcılığa dayanır; bu durum göçebeliği artırır. Temel araçlar yontma taş aletlerdir. Tarım, tekerlek ve maden alaşımları daha sonraki dönemlerin özellikleridir.

Tunç, bakır ve kalayın alaşımıdır ve daha dayanıklı araç-gereç üretimini mümkün kılar. Yazının icadı Demir Çağı’nın değil, daha erken bir dönemde (İlk Çağ’ın başlangıcında) gerçekleşmiştir. Neolitik’te göçebelik azalır, yerleşik yaşam artar.

Yazı, bilgiyi kalıcı ve denetlenebilir hâle getirerek tarihî bilginin sürekliliğini sağlar. Bu nedenle yazının icadı, tarihî dönemlerin başlangıcı kabul edilir. Ateş, tarım ve maden işçiliği önemli olsa da tarih çağlarını başlatan ölçüt değildir.

Çatalhöyük, Neolitik Dönem’de yerleşik yaşam ve tarımsal üretimin geliştiği önemli bir merkezdir. Lascaux ve Altamira mağara resimleriyle bilinir; yazı, tekerlek ve kanunlar bu bağlamla örtüşmez. Göbekli Tepe ise çok daha erken ritüel yapılarıyla tanınır, demir çağıyla ilişkilendirilemez.

Paleolitik dönemde üretim ve yerleşik yaşam sınırlı olduğundan düzenli pazarlar ve gelişmiş takas ağı beklenmez. Göçebelik, geçici barınak ve düşük nüfus yoğunluğu avcı-toplayıcı yaşamın tipik sonuçlarıdır.

Tarımsal üretim, ekim-dikim alanlarının korunması ve ürünün depolanması nedeniyle yerleşik yaşamı doğrudan teşvik eder. Yazı ve para daha sonraki karmaşık ekonomik-idari ihtiyaçlarla ilişkilidir.