AYT - Dünya Gücü Osmanlı - Orta Test - Dünya Gücü Osmanlı 1 - 1
Doğru cevap: B
Osmanlı Devleti'nin 16. yüzyılda Akdeniz'de üstünlük kurmasında aşağıdakilerden hangisi doğrudan etkili olmuştur?
A
Kapitülasyonların tüm Avrupa devletlerine yaygınlaştırılması
B
Preveze Deniz Savaşı'nın kazanılması
C
Karlofça Antlaşması ile sınırların genişlemesi
D
Berlin Antlaşması ile Balkanlarda denge kurulması
Çözüm
Preveze Deniz Savaşı (1538) Osmanlı'nın Akdeniz'de üstünlük sağlamasında belirleyici olmuştur. Diğer seçenekler ya farklı yüzyıllara aittir ya da deniz üstünlüğüyle doğrudan ilgili değildir.
2. soru
AYT - Dünya Gücü Osmanlı - Orta Test - Dünya Gücü Osmanlı 1 - 3
Doğru cevap: B
Osmanlı Devleti'nin 16. yüzyılda Hint Okyanusu'nda Portekiz'e karşı yürüttüğü mücadelede temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?
A
Avrupa'dan Osmanlı'ya göçü artırmak
B
Baharat yolunu denetim altına almak ve ticareti güvenceye almak
C
Balkanlarda yeni fetihler yapmak
D
Kapitülasyonları kaldırarak dış ticareti tamamen durdurmak
Çözüm
Portekiz'in deniz ticaretini kontrol etmesi Osmanlı'nın ticari çıkarlarını tehdit ediyordu. Bu nedenle amaç, Hint Okyanusu'nda baharat ticaretini ve deniz yollarını güvenceye almaktı.
3. soru
AYT - Dünya Gücü Osmanlı - Orta Test - Dünya Gücü Osmanlı 1 - 4
Doğru cevap: B
Osmanlı Devleti'nin 'dünya gücü' konumunu pekiştiren unsurlardan biri de çok uluslu yapıyı yönetebilmesidir. Bu durumun en önemli göstergelerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
A
Devşirme sisteminin tamamen kaldırılması
B
Millet sisteminin uygulanması
C
Tımar sisteminin yalnızca Rumeli'de kullanılması
D
Yeniçeri Ocağı'nın sadece Türklerden oluşturulması
Çözüm
Millet sistemi, farklı dinî toplulukların kendi hukukî ve idarî işlerini belirli ölçüde yürütmesine imkân tanıdı. Bu, Osmanlı'nın çok uluslu yapıyı yönetme başarısının önemli bir göstergesidir.
4. soru
AYT - Dünya Gücü Osmanlı - Orta Test - Dünya Gücü Osmanlı 1 - 5
Doğru cevap: A
Kanuni Sultan Süleyman döneminde Fransa'ya verilen kapitülasyonların Osmanlı açısından temel hedefi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Fransa'yı İspanya'ya karşı denge unsuru olarak kullanmak
B
Fransa'nın Osmanlı topraklarında bağımsız devlet kurmasını sağlamak
C
İpek Yolu ticaretini tamamen durdurmak
D
Avusturya ile yapılan savaşları kesin olarak bitirmek
Çözüm
Kapitülasyonlar, Osmanlı'nın Avrupa siyasetinde Habsburglara karşı Fransa ile ittifak ve denge kurma amacına hizmet etmiştir. Böylece Osmanlı, diplomatik üstünlüğünü güçlendirmeyi hedeflemiştir.
5. soru
AYT - Dünya Gücü Osmanlı - Orta Test - Dünya Gücü Osmanlı 2 - 3
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı'nın İpek ve Baharat yolları üzerindeki denetimini artırarak ekonomik ve stratejik gücünü pekiştiren gelişmelerden biridir?
A
Mısır'ın fethedilmesi
B
Balkanlarda tımar sisteminin kaldırılması
C
Islahat Fermanı'nın ilan edilmesi
D
Kapitülasyonların tamamen kaldırılması
Çözüm
1517'de Mısır'ın alınmasıyla Osmanlı, Doğu Akdeniz ticareti ve Baharat yolu üzerinde önemli bir kontrol sağladı. Diğer seçenekler ya yanlış bilgi içerir ya da bu dönemle doğrudan ilgili değildir.
6. soru
AYT - Dünya Gücü Osmanlı - Orta Test - Dünya Gücü Osmanlı 2 - 4
Doğru cevap: A
Osmanlı Devleti'nin Avrupa siyasetinde etkili bir "denge unsuru" haline gelmesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudan rol oynamıştır?
A
Fransa'ya kapitülasyon verilmesi
B
Tanzimat Fermanı'nın ilan edilmesi
C
Düyun-u Umumiye'nin kurulması
D
Berlin Antlaşması'nın imzalanması
Çözüm
Fransa'ya verilen kapitülasyonlar (1535), Osmanlı-Fransa yakınlaşmasını sağlayarak Habsburglara karşı Avrupa dengesinde Osmanlı'yı etkin kılmıştır. Diğerleri daha geç dönem gelişmeleridir.
7. soru
AYT - Dünya Gücü Osmanlı - Orta Test - Dünya Gücü Osmanlı 3 - 5
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nin 16. yüzyılda Avrupa siyasetinde “denge unsuru” olarak görülmesine örnek gösterilebilir?
A
Osmanlı-Avusturya ilişkilerinin tamamen sona ermesi
B
Osmanlı’nın Fransa’ya kapitülasyon vererek Habsburglara karşı yakınlaşması
C
Osmanlı’nın Avrupa’daki tüm devletlerle aynı anda savaşması
D
Osmanlı’nın Avrupa ticaretini tamamen yasaklaması
Çözüm
Osmanlı’nın Fransa ile yakınlaşması ve kapitülasyonlar, Habsburg gücünü dengelemeye yönelik bir dış politika örneğidir. Bu durum Osmanlı’nın Avrupa siyasetindeki etkisini artırmıştır.
8. soru
AYT - Dünya Gücü Osmanlı - Orta Test - Dünya Gücü Osmanlı 4 - 4
Doğru cevap: A
Osmanlı Devleti’nin XVI. yüzyılda Kızıldeniz ve Hint Okyanusu’nda Portekizlilerle mücadele etmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A
Baharat yolunu ve hac yollarını güvence altına almak
B
Rusya’nın Karadeniz’e inmesini engellemek
C
Balkanlarda milliyetçilik hareketlerini bastırmak
D
Ege adalarında Venedik hâkimiyetini artırmak
Çözüm
Portekizliler Hint Okyanusu ticaretini kontrol etmeye çalışınca Osmanlı, baharat ticareti ve kutsal topraklara giden yolların güvenliği için mücadele etmiştir. Diğer seçenekler bu bölgedeki çatışmaların nedeni değildir.
9. soru
AYT - Dünya Gücü Osmanlı - Orta Test - Dünya Gücü Osmanlı 5 - 3
Doğru cevap: A
Osmanlı Devleti’nin 16. yüzyılda Avrupa siyasetinde etkin olmasında, aşağıdaki uygulamalardan hangisi doğrudan diplomatik bir araç olarak kullanılmıştır?
A
Fransa’ya kapitülasyon verilmesi
B
Devşirme sisteminin kaldırılması
C
Şer’i mahkemelerin tamamen kapatılması
D
Ayanların merkeze bağlanarak Sened-i İttifak’ın ilan edilmesi
Çözüm
Kapitülasyonlar, Osmanlı’nın Avrupa güç dengelerinde müttefik kazanmasına ve Habsburglara karşı Fransa’yı yanına çekmesine hizmet etti. Böylece Osmanlı’nın diplomatik etkinliği arttı.
10. soru
AYT - Dünya Gücü Osmanlı - Orta Test - Dünya Gücü Osmanlı 6 - 2
Doğru cevap: B
Osmanlı Devleti’nin 16. yüzyılda Akdeniz’de üstünlük kurma politikasının temel amaçlarından biri aşağıdakilerden hangisidir?
A
İpek Yolu ticaretini tamamen kara güzergâhına kaydırmak
B
Deniz ticaret yollarını kontrol ederek ekonomik gelir ve stratejik üstünlük sağlamak
C
Avrupa’da mezhep birliğini sağlamak
D
Kutsal Roma-Germen İmparatorluğu’nu doğrudan ilhak etmek
Çözüm
Akdeniz hâkimiyeti, deniz ticaretini kontrol ederek gelirleri artırmayı ve stratejik üstünlük sağlamayı hedefler. Bu nedenle donanmanın güçlendirilmesi ve limanların ele geçirilmesi önem kazanmıştır.
11. soru
AYT - Dünya Gücü Osmanlı - Orta Test - Dünya Gücü Osmanlı 6 - 4
Doğru cevap: B
Osmanlı Devleti’nin 16. yüzyılda Hint Okyanusu’nda Portekizlilerle mücadele etmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A
Avrupa’daki mezhep savaşlarını sona erdirmek
B
Baharat ticaret yollarını ve Kızıldeniz–Basra Körfezi hattını güvence altına almak
C
Rusya’nın Karadeniz’e inmesini engellemek
D
Kuzey Afrika’da iç isyanları bastırmak
Çözüm
Portekizlilerin deniz ticaretini kontrol etmesi Osmanlı’nın ekonomik çıkarlarını tehdit etmiştir. Osmanlı bu nedenle Hint Okyanusu’nda ticaret yollarını ve kutsal bölgelere giden deniz güzergâhlarını korumaya çalışmıştır.
12. soru
AYT - Dünya Gücü Osmanlı - Orta Test - Dünya Gücü Osmanlı 6 - 5
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı’nın 16. yüzyılda Balkanlar’daki hâkimiyetini pekiştirmesinde en etkili faktörlerden biridir?
A
İskân politikası ve tımar düzeniyle bölgede kalıcı yönetim ve güvenliğin sağlanması
B
Sömürgecilik faaliyetleriyle yerli halkın zorla başka kıtalara taşınması
C
Bölgede derebeylik sisteminin güçlendirilmesi
D
Feodal orduların bağımsız hareket etmesine izin verilmesi
Çözüm
İskân politikası nüfus ve üretim düzenini güçlendirirken tımar sistemi askerî ve idarî kontrolü artırmıştır. Bu iki uygulama Balkanlarda Osmanlı yönetiminin kalıcılığını desteklemiştir.
