İlk 12 soru

Çözümlü test soruları

Bu sayfada sınırlı sayıda soru ve doğru cevap gösterilir. Konu kazanımlarını ve çözüm adımlarını birlikte değerlendirebilirsin.

Test çözmeye başla
1. soru

AYT - Yerleşme ve Devletleşme Sürecinde Selçuklu Türkiyesi - Orta Test - Yerleşme ve Devletleşme Sürecinde Selçuklu Türkiyesi 1 - 1

Doğru cevap: A
Büyük Selçukluların Anadolu’yu yurt edinme sürecinde izlediği iskân politikasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A
Göçebe Türkmenleri uç bölgelere yerleştirerek sınır güvenliğini sağlamak ve fetihleri kalıcı hâle getirmek
B
Bizans ile ticari ilişkileri artırmak için liman kentlerinde yoğun nüfus oluşturmak
C
Merkezî otoriteyi zayıflatmak amacıyla aşiretleri bağımsız bırakmak
D
Anadolu’da şehirleşmeyi durdurup kırsal üretimi tamamen ortadan kaldırmak

Çözüm

Selçuklular, Türkmenleri özellikle uçlara yerleştirerek hem sınır savunmasını güçlendirdi hem de fethedilen bölgelerin Türkleşmesini hızlandırdı. Böylece siyasi hâkimiyetin kalıcılığı sağlandı.
2. soru

AYT - Yerleşme ve Devletleşme Sürecinde Selçuklu Türkiyesi - Orta Test - Yerleşme ve Devletleşme Sürecinde Selçuklu Türkiyesi 2 - 2

Doğru cevap: A
Anadolu Selçuklularında “ikta” sisteminin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A
Vergi gelirlerini belirli kişilere tahsis ederek askerî ve idarî hizmetleri karşılamak
B
Toprağı tamamen özel mülkiyete geçirip serbest piyasa oluşturmak
C
Tüm vergileri doğrudan saray hazinesinde toplayıp yerel gücü sıfırlamak
D
Üretimi yalnızca ticaret şehirlerinde yoğunlaştırıp kırsalı boşaltmak

Çözüm

İkta, devletin maaş yerine toprak gelirlerini tahsis ederek asker beslemesini ve hizmetlerin yürütülmesini sağlar. Bu uygulama hem mali yükü azaltır hem de taşrada düzeni destekler.
3. soru

AYT - Yerleşme ve Devletleşme Sürecinde Selçuklu Türkiyesi - Orta Test - Yerleşme ve Devletleşme Sürecinde Selçuklu Türkiyesi 4 - 1

Doğru cevap: B
Büyük Selçuklu Devleti’nde Nizâmülmülk tarafından kurulan Nizamiye Medreselerinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A
Gaza ve fetih hareketlerini hızlandırmak
B
Devlet için eğitimli bürokrat ve din âlimi yetiştirerek Sünnî anlayışı güçlendirmek
C
Ticaret yollarını korumak için askerî birlikler oluşturmak
D
Göçebe Türkmenleri yerleşik hayata zorla geçirmek

Çözüm

Nizamiye Medreseleri, devletin ihtiyaç duyduğu kadro ve âlimleri yetiştirmek amacıyla kurulmuştur. Ayrıca Sünnî düşünceyi kurumsallaştırarak Bâtınîliğe karşı fikrî mücadeleyi desteklemiştir.
4. soru

AYT - Yerleşme ve Devletleşme Sürecinde Selçuklu Türkiyesi - Orta Test - Yerleşme ve Devletleşme Sürecinde Selçuklu Türkiyesi 4 - 2

Doğru cevap: C
Türkiye Selçuklularında iktâ sisteminin uygulanmasının aşağıdakilerden hangisine doğrudan katkı sağladığı söylenebilir?
A
Merkezî otoritenin zayıflamasına ve beyliklerin bağımsızlaşmasına
B
Vergi gelirlerinin tamamen ticaretten elde edilmesine
C
Devletin askerî gücünün masrafsız şekilde desteklenmesine ve tarımsal üretimin sürekliliğine
D
Deniz ticaretinin tek elde toplanmasına

Çözüm

İktâda, belirli bölgelerin vergi gelirleri hizmet karşılığı görevlilere bırakılırdı. Bu durum hem askerî gücün finansmanını kolaylaştırır hem de tarımsal üretimin devamını teşvik ederdi.
5. soru

AYT - Yerleşme ve Devletleşme Sürecinde Selçuklu Türkiyesi - Orta Test - Yerleşme ve Devletleşme Sürecinde Selçuklu Türkiyesi 4 - 4

Doğru cevap: A
Malazgirt Savaşı’ndan (1071) sonra Anadolu’da Türk yerleşmelerinin hızlanmasında aşağıdakilerden hangisi en etkili faktörlerden biridir?
A
Bizans’ın Anadolu’daki askerî ve idarî kontrolünün zayıflaması
B
Haçlı Seferlerinin Anadolu’yu güvenli hâle getirmesi
C
Anadolu’da tarımsal üretimin tamamen durması
D
Moğol istilasının Anadolu’da otoriteyi güçlendirmesi

Çözüm

Malazgirt’ten sonra Bizans’ın bölgedeki savunma ve yönetim gücü önemli ölçüde sarsılmıştır. Bu durum Türkmenlerin Anadolu’ya yerleşmesini ve yeni yerleşim alanları oluşturmasını kolaylaştırmıştır.
6. soru

AYT - Yerleşme ve Devletleşme Sürecinde Selçuklu Türkiyesi - Orta Test - Yerleşme ve Devletleşme Sürecinde Selçuklu Türkiyesi 4 - 5

Doğru cevap: C
Türkiye Selçuklu Devleti’nde “uç” bölgelerine Türkmenlerin yerleştirilmesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A
Merkezî bürokrasiyi güçlendirmek
B
Saray masraflarını azaltmak
C
Sınır güvenliğini sağlamak ve fetih hareketlerini desteklemek
D
Vergi gelirlerini yalnızca şehirlerden toplamak

Çözüm

Uç bölgeleri sınır hattı olduğundan güvenlik ve akınlar açısından stratejikti. Türkmenlerin buralara yerleştirilmesi hem sınır savunmasını güçlendirmiş hem de fetihleri kolaylaştırmıştır.
7. soru

AYT - Yerleşme ve Devletleşme Sürecinde Selçuklu Türkiyesi - Orta Test - Yerleşme ve Devletleşme Sürecinde Selçuklu Türkiyesi 5 - 1

Doğru cevap: A
Türkiye Selçuklularında Türkmenleri yerleşik hayata geçirip üretimi artırmak amacıyla uygulanan politika aşağıdakilerden hangisidir?
A
İkta sisteminin yaygınlaştırılması
B
Devşirme sisteminin uygulanması
C
Tımar sisteminin kurulması
D
Millet sisteminin oluşturulması

Çözüm

İkta sistemiyle toprak gelirleri görevlilere bırakılarak hem askerî hizmet sağlanmış hem de tarımsal üretim ve iskân teşvik edilmiştir. Devşirme ve millet sistemi Osmanlı’ya, tımar ise daha çok Osmanlı uygulamasına aittir.
8. soru

AYT - Yerleşme ve Devletleşme Sürecinde Selçuklu Türkiyesi - Orta Test - Yerleşme ve Devletleşme Sürecinde Selçuklu Türkiyesi 5 - 2

Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye Selçuklularında ticareti geliştirmek için alınan önlemlerden biri değildir?
A
Kervansaraylar inşa edilmesi
B
Tüccarlara zararlarının devletçe karşılanması (sigorta)
C
Limanların ele geçirilerek deniz ticaretinin canlandırılması
D
Kapitülasyonların sürekli ve geniş kapsamlı biçimde verilmesi

Çözüm

Selçuklular kervansaray, güvenlik ve zararların karşılanması gibi uygulamalarla ticareti desteklemiştir. Sürekli ve geniş kapsamlı kapitülasyonlar ise Selçuklu ticaret politikasının temel bir unsuru değildir.
9. soru

AYT - Yerleşme ve Devletleşme Sürecinde Selçuklu Türkiyesi - Orta Test - Yerleşme ve Devletleşme Sürecinde Selçuklu Türkiyesi 5 - 4

Doğru cevap: A
Türkiye Selçuklularında Nizamiye medreseleri geleneğinin Anadolu’da sürdürülmesi aşağıdakilerden hangisine en doğrudan katkı sağlamıştır?
A
Dini ve hukuki alanda eğitimli kadroların yetişmesine
B
Göçebe yaşam tarzının yaygınlaşmasına
C
Feodal beylerin bağımsızlık kazanmasına
D
Merkezî otoritenin tamamen ortadan kalkmasına

Çözüm

Medreseler, ulema ve bürokrasi için eğitimli insan kaynağı yetiştirerek devlet teşkilatını güçlendirmiştir. Göçebeliği artırma veya merkezî otoriteyi yok etme gibi bir işlevi yoktur.
10. soru

AYT - Yerleşme ve Devletleşme Sürecinde Selçuklu Türkiyesi - Orta Test - Yerleşme ve Devletleşme Sürecinde Selçuklu Türkiyesi 7 - 1

Doğru cevap: B
Türkiye Selçuklularında “ikta” sisteminin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A
Devletin düzenli ordu masraflarını tamamen hazineye yüklemek
B
Vergi gelirlerini belirli hizmet karşılığında görevlilere tahsis ederek hem üretimi hem askerî gücü desteklemek
C
Ticaret yollarını korumak için deniz kuvvetlerini güçlendirmek
D
Saray harcamalarını artırmak için olağanüstü vergiler koymak

Çözüm

İkta, belirli bölgelerin vergi gelirlerinin hizmet karşılığında görevlilere bırakılmasıdır. Böylece hem tarımsal üretimin devamı sağlanır hem de atlı asker yetiştirilerek ordu desteklenir.
11. soru

Çözümlü soru 11

Doğru cevap: D
Türkiye Selçuklularında ikta sisteminin yaygınlaştırılmasının aşağıdakilerden hangisine doğrudan katkı sağladığı söylenemez?
A
Merkez hazinesinin maaş yükünün azaltılmasına
B
Taşrada askerî gücün sürekliliğinin sağlanmasına
C
Göçebe unsurların yerleşik hayata geçirilmesine
D
Ticaretin güvenliğini sağlamak için kervansaray ağının kurulmasına

Çözüm

İkta, dirlik gelirleriyle asker besleme ve taşra idaresini güçlendirme amacına hizmet eder. Kervansaray ağı ise ticareti geliştirmeye yönelik ayrı bir devlet politikasıdır. Bu nedenle iktanın doğrudan sonucu değildir.
12. soru

Çözümlü soru 12

Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye Selçuklularında denizcilik faaliyetlerinin gelişmesinde belirleyici olan ilk stratejik adım olarak kabul edilir?
A
Antalya’nın alınması
B
Sinop’un alınması
C
Kösedağ Savaşı’nın yapılması
D
Miryokefalon Savaşı’nın kazanılması

Çözüm

Antalya’nın alınması, Selçuklulara Akdeniz’e açılma ve deniz ticaretine doğrudan katılma imkânı vermiştir. Sinop daha sonra Karadeniz’de benzer işlev görmüştür. Diğer seçenekler denizciliğin başlamasıyla doğrudan ilgili değildir.