İlk 12 soru

Çözümlü test soruları

Bu sayfada sınırlı sayıda soru ve doğru cevap gösterilir. Konu kazanımlarını ve çözüm adımlarını birlikte değerlendirebilirsin.

Test çözmeye başla
1. soru

AYT - İlk ve Orta Çağlarda Türk Dünyası - Orta Test - İlk ve Orta Çağlarda Türk Dünyası 3 - 1

Doğru cevap: A
Göktürk Kitabeleri (Orhun Yazıtları) ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
A
Türk adının geçtiği ilk yazılı metinler arasında yer alır ve devlet-toplum ilişkisine dair öğütler içerir
B
Uygurlar döneminde Maniheizm’i yaymak amacıyla yazılmıştır
C
İlk Türk-İslam eserleri arasında sayılır ve Arap alfabesiyle yazılmıştır
D
Yalnızca ticari kayıtları içeren, devlet yönetimine değinmeyen metinlerdir

Çözüm

Orhun Yazıtları, Göktürk dönemine ait olup Türk tarihinin önemli yazılı kaynaklarındandır. Kağanların halka hesap verdiği, devlet yönetimi ve töre vurgusunun yapıldığı ifadeler içerir.
2. soru

AYT - İlk ve Orta Çağlarda Türk Dünyası - Orta Test - İlk ve Orta Çağlarda Türk Dünyası 3 - 3

Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi Türklerin İlk ve Orta Çağlarda İpek Yolu üzerindeki etkinliğinin sonuçlarından biri değildir?
A
Kültürel etkileşimin artması ve farklı dinlerin tanınması
B
Ticari gelirlerin artması ve siyasi nüfuzun güçlenmesi
C
Doğu-Batı arasında haberleşme ve diplomatik ilişkilerin gelişmesi
D
Feodal toprak düzeninin Orta Asya’da yaygınlaşması

Çözüm

İpek Yolu, ticaret ve kültürel etkileşimi artırarak Türk devletlerinin ekonomik ve siyasi gücünü desteklemiştir. Feodal toprak düzeni ise Orta Asya bozkır devletlerinin tipik bir sonucu değildir.
3. soru

AYT - İlk ve Orta Çağlarda Türk Dünyası - Orta Test - İlk ve Orta Çağlarda Türk Dünyası 3 - 4

Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi Türk devlet geleneğinde “töre” kavramının işlevlerinden biri olarak gösterilemez?
A
Devlet yönetiminde uyulacak kuralları belirlemek
B
Toplumsal düzeni ve adaleti sağlamaya yardımcı olmak
C
Hükümdarın yetkilerini sınırlayabilen bir hukuk çerçevesi oluşturmak
D
Üretim araçlarının devletleştirilmesini zorunlu kılmak

Çözüm

Töre, yönetim ve toplum hayatını düzenleyen yazısız hukuk kurallarıdır. Adalet ve düzeni sağlamaya çalışır, hükümdarın keyfi davranmasını da sınırlayabilir; devletleştirme zorunluluğu törenin işlevi değildir.
4. soru

AYT - İlk ve Orta Çağlarda Türk Dünyası - Orta Test - İlk ve Orta Çağlarda Türk Dünyası 3 - 5

Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi Orta Asya Türk devletlerinde “ikili teşkilat” anlayışının uygulanma amaçlarından biridir?
A
Ülke yönetimini kolaylaştırmak ve geniş coğrafyayı denetim altında tutmak
B
Deniz ticaretini geliştirmek ve liman şehirleri kurmak
C
Teokratik yönetimi güçlendirmek ve ruhban sınıfı oluşturmak
D
Merkezi bürokrasiyi artırarak tüm yetkileri tek elde toplamak

Çözüm

İkili teşkilat, ülkenin doğu-batı şeklinde iki kısımda yönetilmesiyle idari kontrolü kolaylaştırmayı hedefler. Geniş bozkır coğrafyasında hızlı yönetim ve askerî sevk için işlevseldir.
5. soru

AYT - İlk ve Orta Çağlarda Türk Dünyası - Orta Test - İlk ve Orta Çağlarda Türk Dünyası 6 - 1

Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi Asya Hun Devleti’nin Çin ile ilişkilerinde izlediği siyasetin bir sonucu olarak değerlendirilebilir?
A
İpek Yolu ticaretinde etkin olabilmek için Çin üzerinde baskı kurulması ve vergi/hediye alınması
B
Çin’de feodalitenin güçlenmesiyle Avrupa’da derebeylik sisteminin yayılması
C
Çin’in deniz ticaretine yönelmesiyle Hunların denizcilikte ilerlemesi
D
Çin’de kast sisteminin benimsenmesiyle Hun toplum yapısının kastlara ayrılması

Çözüm

Hunlar Çin’i ekonomik ve siyasi açıdan baskılayarak ipek ve tahıl gibi ürünlere erişmeyi hedeflemiştir. Bu durum İpek Yolu ve sınır ticareti üzerinde nüfuz kurma isteğiyle ilişkilidir.
6. soru

AYT - İlk ve Orta Çağlarda Türk Dünyası - Orta Test - İlk ve Orta Çağlarda Türk Dünyası 8 - 1

Doğru cevap: A
Göktürklerin Bumin Kağan ve İstemi Yabgu döneminde izlediği siyasetin temel amaçlarından biri aşağıdakilerden hangisidir?
A
İpek Yolu ticaretinde söz sahibi olmak ve bu amaçla Sasanilerle/ Bizans’la ilişkiler kurmak
B
Hindistan’da kast sistemini kaldırmak
C
Avrupa’da feodaliteyi yaygınlaştırmak
D
Mısır’da Memlûk Devleti’ni kurmak

Çözüm

Göktürkler İpek Yolu üzerinde hâkimiyet kurmak için dış politika yürütmüştür. Bu doğrultuda Sasaniler ve Bizans ile diplomatik temaslar görülür. Diğer seçenekler dönem ve coğrafya olarak uyumsuzdur.
7. soru

AYT - İlk ve Orta Çağlarda Türk Dünyası - Orta Test - İlk ve Orta Çağlarda Türk Dünyası 8 - 2

Doğru cevap: A
Uygurların diğer bazı Türk topluluklarına göre daha yerleşik bir yaşam sürmesinde aşağıdakilerden hangisi daha etkili olmuştur?
A
Tarımın ve ticaretin gelişmesiyle şehirleşmenin artması
B
Denizcilikte ileri teknolojiye sahip olmaları
C
Sürekli fetihlerle yeni otlaklar elde etmeleri
D
Göçebe yaşamı zorunlu kılan sert iklim koşullarının artması

Çözüm

Uygurlarda tarım ve ticaretin gelişmesi yerleşik hayatı desteklemiştir. Şehirleşme ve üretim artışı bu süreci hızlandırır. Denizcilik ve sürekli fetih gibi unsurlar Uygurlar için belirleyici değildir.
8. soru

AYT - İlk ve Orta Çağlarda Türk Dünyası - Orta Test - İlk ve Orta Çağlarda Türk Dünyası 8 - 4

Doğru cevap: A
Kavimler Göçü’nün Avrupa’da ortaya çıkardığı sonuçlardan biri aşağıdakilerden hangisidir?
A
Batı Roma İmparatorluğu’nun yıkılması ve Avrupa’da siyasi yapının parçalanması
B
Rönesans’ın başlaması ve bilimsel devrimin hızlanması
C
Coğrafi Keşiflerin tamamlanması ve sömürge imparatorluklarının kurulması
D
Sanayi Devrimi’nin başlaması ve fabrikalaşmanın yaygınlaşması

Çözüm

Kavimler Göçü, Batı Roma’nın yıkılmasına ve Avrupa’da siyasi parçalanmaya yol açmıştır. Bu süreç Orta Çağ Avrupa’sının şekillenmesinde etkilidir. Diğer seçenekler daha sonraki dönemlere aittir.
9. soru

Çözümlü soru 9

Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi, Orhun Yazıtları’nın Türk tarihindeki önemine ilişkin en doğru çıkarımdır?
A
Türklerin ilk kez yerleşik hayata geçtiğini kanıtlayan en erken belgedir.
B
Türk adının geçtiği ve Türkçenin ilk yazılı örneklerini içeren, devlet-toplum ilişkisine dair siyasi öğütler barındıran kaynaktır.
C
Türklerin İslamiyet’i resmî din olarak benimsediğini gösteren ilk belgedir.
D
Türklerin Anadolu’ya ilk yerleşimini belgeleyen en eski kitabelerdir.

Çözüm

Orhun Yazıtları, Türk adının geçtiği ve Türkçenin bilinen ilk yazılı örneklerini içeren kitabelerdir. Ayrıca yönetim anlayışı, töre ve halka verilen öğütler gibi siyasi-toplumsal içerik taşırlar.
10. soru

Çözümlü soru 10

Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi, Uygurların diğer birçok İlk Türk devletinden farklı olarak daha kalıcı bir kültürel miras bırakmasında en belirleyici etkendir?
A
Deniz ticaretine yönelerek liman kentleri kurmaları
B
Yerleşik hayata geçip şehirleşmeyi geliştirmeleri ve yazılı kültürü yaygınlaştırmaları
C
İslamiyet’i ilk kabul eden Türk devleti olmaları
D
Anadolu’da ilk Türk siyasi teşkilatını kurmaları

Çözüm

Uygurların yerleşik hayata geçmesi, şehirleşme ve üretimi artırarak kültürel kurumların gelişmesini sağlamıştır. Yazı, edebiyat ve sanat alanlarında kalıcı eserler bırakmalarında bu dönüşüm belirleyicidir.
11. soru

Çözümlü soru 11

Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi, Kavimler Göçü’nün Avrupa’da siyasi yapıyı dönüştüren sonuçlarından biridir?
A
Feodalitenin zayıflayıp merkezi krallıkların hızla güçlenmesi
B
Roma’nın doğu ve batı olarak ikiye ayrılmasının sona ermesi
C
Batı Roma İmparatorluğu’nun yıkılması ve Germen krallıklarının ortaya çıkması
D
Skolastik düşüncenin tamamen ortadan kalkması

Çözüm

Kavimler Göçü, Batı Roma’nın yıkılış sürecini hızlandırmış ve Avrupa’da Germen kökenli krallıkların kurulmasına zemin hazırlamıştır. Bu durum siyasi haritanın köklü biçimde değişmesine yol açmıştır.
12. soru

Çözümlü soru 12

Doğru cevap: A
Türk-İslam öncesi dönemde İpek Yolu üzerindeki hâkimiyet mücadelesi bağlamında aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
A
Göktürkler – Bizans ile doğrudan ittifak kurup Sasanilere karşı ipek ticaretinde üstünlük arayışı
B
Asya Hunları – Haçlı Seferleri’ni yönlendirerek ticaret yollarını denetim altına alma
C
Uygurlar – Coğrafi keşiflerle deniz yolunu açıp kara ticaretini bitirme
D
Avarlar – Hint Okyanusu ticaretinde donanma kurarak tekel oluşturma

Çözüm

Göktürkler, İpek Yolu ticaretinde Sasanilere karşı avantaj sağlamak için Bizans’la diplomatik temas ve ittifak arayışına girmiştir. Bu, kara ticaret yolları üzerindeki güç mücadelesinin tipik bir örneğidir.