AYT - II. Dünya Savaşı Sonrasında Türkiye ve Dünya - Orta Test - II. Dünya Savaşı Sonrasında Türkiye ve Dünya 1 - 1
Doğru cevap: A
II. Dünya Savaşı sonrasında Türkiye’nin Batı Bloku’na yönelmesinde aşağıdakilerden hangisi en etkili güvenlik gerekçesidir?
A
Sovyetler Birliği’nin Boğazlar ve Kars-Ardahan konusunda baskı kurması
B
İtalya’nın Akdeniz’de yeniden yayılmacı politika izlemesi
C
Japonya’nın Pasifik’te askeri üstünlük sağlaması
D
Almanya’nın Avrupa’da yeniden silahlanmaya başlaması
Çözüm
Savaş sonrası Sovyetlerin Boğazlar üzerinde üs ve ortak savunma talepleri ile Kars-Ardahan iddiaları Türkiye’de güvenlik kaygısını artırdı. Bu durum Türkiye’yi ABD ve Batı ile yakınlaşmaya yöneltti.
2. soru
AYT - II. Dünya Savaşı Sonrasında Türkiye ve Dünya - Orta Test - II. Dünya Savaşı Sonrasında Türkiye ve Dünya 7 - 1
Doğru cevap: B
II. Dünya Savaşı sonrasında Türkiye'nin çok partili hayata geçiş sürecinde 1946'da kurulan ve kısa sürede kapatılan muhalefet partisi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Demokrat Parti
B
Millî Kalkınma Partisi
C
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
D
Serbest Cumhuriyet Fırkası
Çözüm
Nuri Demirağ tarafından 1945'te kurulan Millî Kalkınma Partisi, çok partili hayata geçişin ilk adımlarındandır. 1946 döneminde etkinliği sınırlı kalmış ve kısa sürede siyasal etkisini yitirmiştir.
3. soru
AYT - Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye - Orta Test - Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye 1 - 1
Doğru cevap: A
Sanayi Devrimi’nin Avrupa’da başlamasında aşağıdakilerden hangisi diğerlerine göre daha doğrudan belirleyici olmuştur?
A
Sömürgelerden sağlanan hammadde ve sermaye birikimi
B
Feodalitenin yaygınlaşması ve derebeyliklerin güçlenmesi
C
Skolastik düşüncenin güçlenmesi ve kilisenin otoritesinin artması
D
Tarımda üretimin azalması ve kent nüfusunun düşmesi
Çözüm
Sanayi Devrimi için sermaye birikimi ve düzenli hammadde akışı kritik önemdedir. Avrupa devletleri bunu büyük ölçüde sömürgecilik ve ticaret yoluyla sağladı. Diğer seçenekler sanayileşmeyi desteklemekten çok engelleyici niteliktedir.
4. soru
AYT - Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye - Orta Test - Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye 1 - 2
Doğru cevap: B
Fransız İhtilali’nin ortaya çıkardığı milliyetçilik düşüncesinin Osmanlı Devleti üzerindeki en belirgin etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Tımar sisteminin yeniden düzenlenmesi
B
Azınlık isyanlarının ve ayrılıkçı hareketlerin artması
C
Kapitülasyonların tamamen kaldırılması
D
Yeniçeri Ocağı’nın güçlenmesi
Çözüm
Milliyetçilik, çok uluslu imparatorluklarda ayrılıkçı hareketleri artırmıştır. Osmanlı’da özellikle Balkanlarda isyanlar ve bağımsızlık talepleri güçlenmiştir. Bu durum devletin toprak bütünlüğünü doğrudan etkilemiştir.
5. soru
AYT - Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye - Orta Test - Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye 1 - 3
Doğru cevap: A
19. yüzyılda Osmanlı Devleti’nde modernleşme çabaları kapsamında kurulan aşağıdaki kurumlardan hangisi, idari alanda merkezî otoriteyi güçlendirmeye en çok hizmet etmiştir?
A
Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye
B
Darülfünun
C
Darülaceze
D
Mekteb-i Tıbbiye
Çözüm
Meclis-i Vâlâ, kanun ve düzenlemelerle yönetim ve yargı alanında merkezîleşmeyi desteklemiştir. Darülfünun ve okullar eğitimle, Darülaceze ise sosyal yardımla ilgilidir. Bu nedenle idari merkezîleşmeye en doğrudan katkı A’dadır.
6. soru
AYT - Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye - Orta Test - Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye 1 - 4
Doğru cevap: A
Osmanlı Devleti’nin 19. yüzyılda dış borçlanmaya yönelmesinde aşağıdakilerden hangisi en etkili nedenlerden biridir?
A
Savaşların mali yükünün artması ve bütçe açıklarının büyümesi
B
Lonca teşkilatının güçlenmesi ve iç üretimin artması
C
İhracatın sürekli artması ve cari fazlanın oluşması
D
Köylünün vergi yükünün tamamen kaldırılması
Çözüm
Uzun süren savaşlar ve artan askeri harcamalar Osmanlı maliyesini zorlamıştır. Gelirler giderleri karşılayamayınca dış borçlanma bir finansman aracı olarak öne çıkmıştır. Diğer seçenekler borçlanma ihtiyacını azaltacak durumları ifade eder.
7. soru
AYT - Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye - Orta Test - Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye 1 - 5
Doğru cevap: A
I. Dünya Savaşı sonrasında dünya siyasetinde ortaya çıkan “manda ve himaye” anlayışının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A
Sömürgeciliği yeni bir ad ve yöntemle sürdürmek
B
Ulus devletleri tamamen ortadan kaldırmak
C
Silahsızlanmayı zorunlu kılıp orduları dağıtmak
D
Tüm ülkelerde monarşiyi yeniden kurmak
Çözüm
Manda ve himaye, bazı bölgelerin “geliştirilmesi” gerekçesiyle büyük devletlerin denetimine verilmesini öngörmüştür. Bu, sömürgeciliğin farklı bir biçimde devamı niteliğindedir. Diğer seçenekler dönemin genel uygulamasıyla uyuşmaz.
8. soru
AYT - Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye - Orta Test - Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye 3 - 1
Doğru cevap: B
Sanayi Devrimi’nin Avrupa’da toplumsal yapıyı dönüştürmesinde aşağıdakilerden hangisi en doğrudan etkili olmuştur?
A
Tarımda üretimin azalması ve kıtlıkların yaygınlaşması
B
Fabrika sisteminin yayılmasıyla ücretli işçi sınıfının büyümesi
Feodalitenin yeniden güç kazanmasıyla toprak aristokrasisinin artması
Çözüm
Fabrika sistemi, üretimi merkezileştirerek ücretli emek ilişkisini yaygınlaştırdı. Bu süreç, işçi sınıfının (proletarya) sayıca artmasına ve sınıf temelli toplumsal hareketlerin güçlenmesine yol açtı.
9. soru
AYT - Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye - Orta Test - Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye 3 - 5
Doğru cevap: B
19. yüzyılda Osmanlı Devleti’nde azınlık isyanlarının artmasında aşağıdakilerden hangisi en etkili dış faktörlerden biridir?
A
Coğrafi keşiflerin Akdeniz ticaretini canlandırması
Osmanlı Devleti’nin fetih politikasını hızlandırması
D
İpek ve Baharat yollarının Osmanlı denetimine girmesi
Çözüm
Avrupalı devletler, milliyetçilik akımlarını kendi çıkarları doğrultusunda destekleyerek Osmanlı’daki ayrılıkçı hareketleri teşvik etti. Bu durum isyanların yayılmasında belirgin bir dış etkendir.
10. soru
AYT - Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye - Orta Test - Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye 4 - 3
Doğru cevap: B
19. yüzyılda Osmanlı Devleti’nde modern anlamda vatandaşlık anlayışını güçlendirmeye yönelik en doğrudan adım aşağıdakilerden hangisidir?
A
Kapitülasyonların genişletilmesi
B
Tanzimat Fermanı ile can, mal ve namus güvenliği ile hukuki düzenin vurgulanması
C
Tımar sisteminin yeniden canlandırılması
D
Devşirme sisteminin yeniden uygulanması
Çözüm
Tanzimat Fermanı, hukukun üstünlüğü ve temel güvenlik haklarını vurgulayarak tebaanın devletle ilişkisini yeniden tanımladı. Bu, modern vatandaşlık fikrine giden yolda önemli bir adımdır.
11. soru
AYT - Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye - Orta Test - Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye 4 - 5
Doğru cevap: B
I. Dünya Savaşı sonrasında ortaya çıkan “manda ve himaye” düşüncesinin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Sömürgeciliği tamamen ortadan kaldırma isteği
B
Zayıf devletlerin kendi kendini yönetemeyeceği varsayımıyla büyük devletlerin denetimini meşrulaştırma
C
Ulusların tam bağımsızlığını hızla sağlama hedefi
D
Silahsızlanmayı zorunlu kılarak savaşları bitirme amacı
Çözüm
Manda ve himaye, özellikle savaş sonrası zayıf bölgelerin “geliştirilmesi” iddiasıyla büyük devletlerin kontrolünü meşrulaştırdı. Uygulamada, sömürgeciliğin farklı bir biçimi olarak işledi.
12. soru
AYT - Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye - Orta Test - Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye 6 - 5
Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi 19. yüzyıl emperyalizminin (sömürgeciliğinin) başlıca itici güçlerinden biri değildir?
A
Hammadde ihtiyacının artması
B
Yeni pazar arayışı
C
Sermaye birikiminin yatırım alanı araması
D
Feodal üretim ilişkilerinin Avrupa’da yeniden yaygınlaşması
Çözüm
Emperyalizmi hızlandıran etkenler sanayileşmenin getirdiği hammadde, pazar ve yatırım alanı arayışıdır. Feodal ilişkilerin yeniden yaygınlaşması bu dönemin temel dinamiği değildir.
