AYT - Değişen Dünya Dengeleri Karşısında Osmanlı Siyaseti - Orta Test - Değişen Dünya Dengeleri Karşısında Osmanlı Siyaseti 2 - 3
Doğru cevap: C
Pasarofça Antlaşması (1718) sonrasında Osmanlı Devleti’nin izlediği ve Avrupa’yı yakından tanımaya yönelik politika aşağıdakilerden hangisidir?
A
İstimalet
B
Denge politikası
C
Lale Devri’nde ıslahat ve diplomasiye ağırlık verme
D
Sömürgecilik
Çözüm
Pasarofça’dan sonra Osmanlı, bir süre barış ortamında Avrupa’daki gelişmeleri takip etmeye yönelmiştir. Lale Devri’nde elçiliklerin etkinliği artmış ve yenilik arayışları hız kazanmıştır.
2. soru
AYT - Değişen Dünya Dengeleri Karşısında Osmanlı Siyaseti - Orta Test - Değişen Dünya Dengeleri Karşısında Osmanlı Siyaseti 2 - 4
Doğru cevap: B
Küçük Kaynarca Antlaşması (1774) ile Osmanlı Devleti’nin dış politikada karşılaştığı en önemli sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
A
Kırım’ın Osmanlı’ya bağlanması
B
Rusya’nın Osmanlı’nın iç işlerine karışmasına zemin hazırlayan haklar elde etmesi
C
Ege adalarının Osmanlı’ya geçmesi
D
Fransa’nın kapitülasyonlarının kaldırılması
Çözüm
Küçük Kaynarca ile Rusya, Osmanlı topraklarındaki Ortodokslar üzerinde koruyuculuk iddiasına dayanak oluşturacak ayrıcalıklar elde etmiştir. Bu durum Osmanlı’nın egemenlik alanını zayıflatmıştır.
3. soru
AYT - Değişen Dünya Dengeleri Karşısında Osmanlı Siyaseti - Orta Test - Değişen Dünya Dengeleri Karşısında Osmanlı Siyaseti 2 - 5
Doğru cevap: C
Osmanlı Devleti’nin 18. yüzyılda Avrupa’daki güç dengelerini gözeterek bir devlete karşı diğerini destekleme anlayışıyla hareket etmesine ne ad verilir?
A
Fetih politikası
B
İskân politikası
C
Denge politikası
D
Merkantilizm
Çözüm
Denge politikası, Osmanlı’nın değişen Avrupa dengeleri içinde tek bir devlete karşı diğer güçlerle ittifak kurarak varlığını koruma çabasıdır. Özellikle 18. ve 19. yüzyıllarda belirginleşmiştir.
4. soru
AYT - Değişen Dünya Dengeleri Karşısında Osmanlı Siyaseti - Orta Test - Değişen Dünya Dengeleri Karşısında Osmanlı Siyaseti 4 - 1
Doğru cevap: A
1699 Karlofça Antlaşması’nın Osmanlı Devleti açısından en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A
Osmanlı’nın Avrupa karşısında ilk büyük toprak kaybını yaşayarak savunma ve denge siyasetine yönelmesi
B
Kapitülasyonların ilk kez sürekli hâle getirilmesi
C
İstanbul’un resmen işgal edilmesi
D
Mısır’ın kaybedilmesi ve Doğu Akdeniz’de üstünlüğün sona ermesi
Çözüm
Karlofça ile Osmanlı, Avusturya ve müttefiklerine karşı büyük toprak kayıpları yaşadı. Bu durum, Osmanlı’nın Avrupa karşısında gerileme dönemini belirginleştirip savunma ağırlıklı siyasete geçmesine yol açtı.
5. soru
AYT - Değişen Dünya Dengeleri Karşısında Osmanlı Siyaseti - Orta Test - Değişen Dünya Dengeleri Karşısında Osmanlı Siyaseti 4 - 5
Doğru cevap: A
1807’de imzalanan Osmanlı-İngiltere (Kal’a-i Sultaniye) Antlaşması’nın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A
Boğazların yabancı savaş gemilerine kapalı tutulması ilkesini güçlendirmek
B
Osmanlı’nın kapitülasyonları tek taraflı kaldırmasını sağlamak
C
Osmanlı’nın Ege adalarını İngiltere’ye devretmesini düzenlemek
D
Mısır’ın yönetimini İngiltere’ye bırakmak
Çözüm
Antlaşma, Boğazlar üzerindeki Osmanlı denetimini ve yabancı savaş gemilerine kapalı olma ilkesini vurguladı. Böylece Boğazlar meselesinde Osmanlı’nın diplomatik pozisyonu desteklendi.
6. soru
AYT - Değişen Dünya Dengeleri Karşısında Osmanlı Siyaseti - Orta Test - Değişen Dünya Dengeleri Karşısında Osmanlı Siyaseti 5 - 1
Doğru cevap: A
1699 Karlofça Antlaşması’nın Osmanlı Devleti açısından en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A
Osmanlı’nın Avrupa karşısında ilk kez büyük toprak kaybına uğrayarak savunma siyasetine yönelmesi
B
Kapitülasyonların ilk kez sürekli hale getirilmesi
C
Mısır’ın Osmanlı egemenliğinden çıkması
D
Boğazlar üzerinde uluslararası bir komisyon kurulması
Çözüm
Karlofça ile Osmanlı, Orta Avrupa’daki geniş topraklarını kaybetti ve Avrupa karşısında geri çekilme süreci belirginleşti. Bu durum saldırıdan savunmaya geçişin dönüm noktalarından biridir.
7. soru
AYT - Değişen Dünya Dengeleri Karşısında Osmanlı Siyaseti - Orta Test - Değişen Dünya Dengeleri Karşısında Osmanlı Siyaseti 5 - 5
Doğru cevap: A
1833 Hünkâr İskelesi Antlaşması’nın Osmanlı dış politikasına etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Osmanlı’nın Rusya’ya yakınlaşmasıyla Boğazlar meselesinin uluslararası bir sorun haline gelmesi
B
Osmanlı’nın Kırım’ı geri alarak Karadeniz’de tam egemenlik kurması
C
Osmanlı’nın Avusturya ile ittifak kurup Rusya’yı Balkanlardan tamamen çıkarması
D
Osmanlı’nın kapitülasyonları kaldırarak ekonomik bağımsızlığını sağlaması
Çözüm
Hünkâr İskelesi, Osmanlı-Rus yakınlaşmasını güçlendirmiş ve Boğazların statüsünü büyük devletlerin gündemine taşımıştır. Bu gelişme, Osmanlı’nın dış politikasını denge arayışına daha da zorlamıştır.
8. soru
AYT - Değişen Dünya Dengeleri Karşısında Osmanlı Siyaseti - Orta Test - Değişen Dünya Dengeleri Karşısında Osmanlı Siyaseti 6 - 1
Doğru cevap: A
1699 Karlofça Antlaşması’nın Osmanlı Devleti açısından en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A
Osmanlı’nın Avrupa’da ilk kez büyük çapta toprak kaybederek geri çekilme sürecine girmesi
B
Osmanlı’nın Akdeniz’de kesin deniz üstünlüğünü elde etmesi
C
Kapitülasyonların tamamen kaldırılması
D
Boğazların uluslararası bir komisyon tarafından yönetilmesi
Çözüm
Karlofça ile Osmanlı, Avusturya ve müttefiklerine geniş topraklar bırakmıştır. Bu antlaşma, Osmanlı’nın Avrupa karşısında savunmaya çekildiğini ve gerileme sürecinin hızlandığını gösterir.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: B
1699 Karlofça Antlaşması sonrasında Osmanlı Devleti’nin dış politikasında görülen temel değişim aşağıdakilerden hangisidir?
A
Avrupa’daki gelişmelerden bilinçli biçimde uzaklaşıp iç reformlara yönelmesi
B
Kayıpları telafi etmek için savunma ağırlıklı ve denge siyasetine dayalı bir çizgiye yönelmesi
C
Sömürgecilik yarışına katılarak denizaşırı topraklar elde etmeye çalışması
D
İslam dünyasında liderliği pekiştirmek için mezhep temelli ittifaklar kurması
Çözüm
Karlofça, Osmanlı’nın Avrupa karşısında ilk büyük toprak kaybını kabul ettiği antlaşmadır. Bu süreçten sonra fetihçi-genişlemeci politika zayıflamış, savunma ve güç dengelerini gözeten diplomasi öne çıkmıştır.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: C
1774 Küçük Kaynarca Antlaşması’nın Osmanlı Devleti açısından uzun vadede en kritik sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A
Kırım’ın doğrudan Osmanlı’ya bağlanması
B
Osmanlı’nın kapitülasyonları tek taraflı kaldırma hakkı elde etmesi
C
Rusya’nın Osmanlı iç işlerine müdahalesine zemin hazırlayan bir nüfuz alanı kazanması
D
Eflak-Boğdan’ın Osmanlı’dan tamamen ayrılması
Çözüm
Küçük Kaynarca, Rusya’ya Osmanlı üzerindeki siyasi-dini nüfuzunu artıracak imkânlar sağlamıştır. Bu durum, sonraki dönemde Osmanlı’nın egemenlik alanını zayıflatan müdahalelere zemin hazırlamıştır.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: B
1807 Tilsit görüşmeleri sonrasında Osmanlı yönetiminin İngiltere ile yakınlaşmasının en güçlü gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
A
İngiltere’nin Boğazlar üzerinde askerî üs kurma talebini geri çekmesi
B
Fransa-Rusya yakınlaşmasının Osmanlı toprak bütünlüğünü tehdit etmesi ve İngiltere’nin deniz gücüyle denge unsuru oluşturması
İngiltere’nin Osmanlı’ya savaş tazminatı ödemeyi kabul etmesi
Çözüm
Tilsit’te Fransa ile Rusya’nın yakınlaşması Osmanlı açısından paylaşım endişesini artırmıştır. İngiltere’nin deniz gücü ve Fransa’ya karşı konumu, Osmanlı için denge aracı olmuştur.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: C
1833 Hünkâr İskelesi Antlaşması’nın Osmanlı dış politikasında yarattığı en belirgin sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
A
Osmanlı’nın Boğazlar üzerinde tam egemenliğinin uluslararası garanti altına alınması
B
Osmanlı’nın Mısır sorununu kesin olarak çözmesi ve Mehmet Ali Paşa’nın tasfiyesi
C
Rusya’nın Boğazlar üzerinde dolaylı üstünlük elde etmesi ve diğer büyük devletlerin Osmanlı’ya ilgisinin artması
D
Osmanlı’nın Avusturya ile kalıcı bir askerî ittifak kurarak Rusya’yı dengelemesi
Çözüm
Hünkâr İskelesi, Osmanlı’yı Rusya’ya bağımlı gösterecek hükümler içerdiği için Boğazlar meselesini uluslararası gündemin merkezine taşımıştır. Bu durum, İngiltere ve Fransa gibi devletlerin Osmanlı’ya yönelik ilgisini ve müdahil olma isteğini artırmıştır.
