TYT TYT Matematik Soru çözümleri Test çöz

Kâr-Zarar Problemleri Konu Anlatımı

TYT Matematik Kâr-Zarar Problemleri için alış, satış, maliyet, indirim ve kâr oranı sorularını adım adım çöz.

1. bölüm

Konu Anlatımı - Kar Zarar Problemleri - 1.Sayfa

Kar Zarar Problemleri - 1. Sayfa

Lise • Sınavlara Hazırlık

Kar-Zarar Problemleri

Temel kavramlar, yüzde ilişkileri ve en sık kullanılan formüller

Tanımlar: Alış, Satış, Kar, Zarar

Kar-zarar problemlerinin tamamı birkaç temel tanımın doğru kurulmasına dayanır.

Alış fiyatı (maliyet): Ürüne ödenen tutardır.
Satış fiyatı: Ürünün satıldığı tutardır.
Kar: Satış − Alış (satış, alıştan büyükse)
Zarar: Alış − Satış (satış, alıştan küçükse)

Not: Kar ve zarar aynı anda olamaz. İşaretle değil, hangi büyüğün hangisinden çıkarıldığı ile düşünmek hata riskini azaltır.

Kar/Zarar Yüzdesi Neye Göre?

Yüzde her zaman alış fiyatına göre alınır.

Kar yüzdesi:

Kar % = (\frac{Kar}{Alış}) \cdot 100

Zarar yüzdesi:

Zarar % = (\frac{Zarar}{Alış}) \cdot 100

Kritik nokta: “Satışa göre yüzde” diye bir ifade görürsen, soru özel olarak belirtmiştir. Aksi halde kar/zarar yüzdesi daima maliyete göredir.

En Pratik Formüller

Yüzde ile alış-satış arasındaki çarpan ilişkisi.

Karlı satış

+ p%

Alış fiyatı A, kar oranı p% ise satış:

Satış = A \cdot (1 + \frac{p}{100})

Yani satış, alışın 1 + p/100 katıdır.

Zararlı satış

− p%

Alış fiyatı A, zarar oranı p% ise satış:

Satış = A \cdot (1 - \frac{p}{100})

Yani satış, alışın 1 − p/100 katıdır.

Hızlı kontrol: Kar varsa satış alıştan büyüktür. Zarar varsa küçüktür. Bu kontrol, işlem hatalarını en baştan yakalar.

Temel Seviye Örnek (Kurulum)

Formülü doğru seçme pratiği.

Bir ürün 200 TL alış fiyatıyla alınıp %15 kârla satılıyor. Satış fiyatı kaç TL’dir?

Kâr olduğuna göre: Satış = Alış · (1 + p/100)

Satış = 200 \cdot (1 + \frac{15}{100})

Burada çarpan 1,15 olur; yani satış, alışın 1,15 katıdır.

İpucu: Yüzdeyle işlem yaparken “kat sayı” düşünmek daha hızlıdır.

İpucu: Kârda çarpan > 1, zararda çarpan < 1 olmalı.

2. bölüm

Konu Anlatımı - Kar Zarar Problemleri - 2.Sayfa

Kar Zarar Problemleri - 2. Sayfa

Temel Hesaplama Yöntemleri

Kar ve Zararın Doğrudan Hesaplanması

Satış ve alış fiyatı biliniyorsa kar veya zarar nasıl bulunur?

Kar Hesaplama

Satış fiyatı alış fiyatından büyükse aradaki fark kardır.

Kar = Satış - Alış

Bu formül, karın mutlak değerini verir.

Zarar Hesaplama

Satış fiyatı alış fiyatından küçükse aradaki fark zarardır.

Zarar = Alış - Satış

Zarar hesaplanırken büyük sayıdan küçük sayı çıkarılır.

Örnek: Kar Hesaplama

Bir ürün 120 TL'ye alınıp 150 TL'ye satılıyor.

Kar hesaplanır:

Kar = 150 - 120

Sonuç:

Kar = 30

Örnek: Zarar Hesaplama

Bir ürün 200 TL'ye alınıp 170 TL'ye satılıyor.

Zarar = 200 - 170

Zarar = 30

3. bölüm

Konu Anlatımı - Kar Zarar Problemleri - 3.Sayfa

Kar Zarar Problemleri - 3. Sayfa

Kat Sayı Yöntemi

Yüzdeyi “Kat Sayıya” Çevirme

Kar-zarar problemlerinde en hızlı çözüm: satış = alış · kat sayı

Kat sayı düşünmek ne kazandırır?

Yüzdeyi her seferinde “kar = alış · p/100” diye yazmak yerine, doğrudan satışa gidersin.

Kâr varsa satış, alışın 1’den büyük katıdır.
Zarar varsa satış, alışın 1’den küçük katıdır.
Bu fikir, ardışık indirim/kar gibi sorularda özellikle hayat kurtarır.

Kontrol cümlesi: “Kâr oranı %p ise satış, alışın 1 + p/100 katıdır.”

Hızlı Kat Sayı Dönüşümleri

Sık gelen yüzdeleri otomatikleştir: %20 kâr = 1,20 kat gibi.

Durum

Kat sayı

%10 kâr

1,10

%25 kâr

1,25

%50 kâr

1,50

%20 zarar

0,80

%30 zarar

0,70

%40 zarar

0,60

İpucu: Zarar oranı %p ise “kalan” oran % (100 − p) olur. Bu yüzden kat sayı: (100 − p)/100.

Genel Kat Sayı Formülü

Hem kâr hem zarar tek şablonda düşünülebilir.

Kâr için +, zarar için − seçilerek:

Satış = Alış \cdot (1 \pm \frac{p}{100})

Dikkat: Bu yazımda “±” sadece zihinsel şablon içindir. Soruyu çözerken kâr ise “+”, zarar ise “−” seçerek devam et.

Örnek: %25 Kâr ile Satış

Kat sayı yaklaşımıyla tek satırda kurulum.

Alış fiyatı 240 TL olan bir ürün %25 kârla satılıyor. Satış fiyatını kat sayı ile yazalım.

Satış = 240 \cdot (1 + \frac{25}{100})

Burada çarpan 1,25’tir. Yani satış, alışın 1,25 katıdır.

Ek pratik: “%25 = dörtte bir” olduğu için 240’ın dörtte biri 60’tır. Kâr 60, satış 300 olur. Kat sayı düşüncesiyle aynı sonuca ulaşmış olursun.

4. bölüm

Konu Anlatımı - Kar Zarar Problemleri - 4.Sayfa

Kar Zarar Problemleri - 4. Sayfa

Ters İşlem • Geri Dönüş

Satış Biliniyorsa Alış Fiyatını Bulma

“Satış = Alış · kat sayı” ise “Alış = Satış / kat sayı”

Ters Çarpan Mantığı

Satış fiyatı “alışın kaç katı” ise, alış fiyatı da “satışın o katın kaçta kaçı”dır.

Kâr oranı %p ise satış: Alış · (1 + p/100) olur. Buradan alış:

Alış = \frac{Satış}{(1 + \frac{p}{100})}

Pratik: Eğer satış, alışın 1,25 katıysa alış = satış / 1,25 olur.

Zarar Durumunda Geri Dönüş

Zarar oranı %p ise satış, alışın (1 − p/100) katıdır. Buradan alış bulunur.

Zarar oranı %p ise:

Satış = Alış \cdot (1 - \frac{p}{100})

Buradan alış:

Alış = \frac{Satış}{(1 - \frac{p}{100})}

Kontrol: Zarar varsa satış daha küçük olduğundan, alış = satış / (1 − p/100) işleminde bölen 1’den küçüktür; bu da alışın satıştan büyük çıkmasını sağlar.

Örnek: Satış Veriliyor, Alış Bulunuyor (Kâr)

%25 kârla satılan ürünün satış fiyatı 500 TL.

%25 kâr demek, satışın alışın 1,25 katı olmasıdır.

Alış = \frac{500}{(1 + \frac{25}{100})}

Bu kurulum “satış = alış · 1,25” denkleminden gelir. Böyle sorularda amaç, “satışın kaçta kaçı alış?” sorusuna cevap vermektir.

Örnek: Satış Veriliyor, Alış Bulunuyor (Zarar)

%20 zararla satılan ürünün satış fiyatı 320 TL.

%20 zarar demek, satışın alışın 0,80 katı olmasıdır.

Alış = \frac{320}{(1 - \frac{20}{100})}

Burada bölen 0,80 olduğu için sonuç satıştan büyük çıkar; bu da zarar durumuyla uyumludur.

5. bölüm

Konu Anlatımı - Kar Zarar Problemleri - 5.Sayfa

Kar Zarar Problemleri - 5. Sayfa

Yüzde Bulma • Oran Kurma

Kar/Zarar Yüzdesi Nasıl Bulunur?

Alış ve satış biliniyorsa yüzde, “fark / alış” oranından gelir.

Kar Yüzdesi

Satış büyükse önce karı bul, sonra karı alışa oranla.

Kar = satış − alış. Kar yüzdesi:

Kar % = (\frac{Satış - Alış}{Alış}) \cdot 100

Pratik yorum: “Alış 100 olsaydı, kar kaç olurdu?” düşüncesiyle aynı işlemdir.

Zarar Yüzdesi

Satış küçükse önce zararı bul, sonra zararı alışa oranla.

Zarar = alış − satış. Zarar yüzdesi:

Zarar % = (\frac{Alış - Satış}{Alış}) \cdot 100

Hızlı kontrol: Zarar %p ise satış, alışın (100 − p)%’sidir. Bu fikir sonraki sayfalarda “kalan yüzde” sorularında çok işe yarar.

Örnek: Kar Yüzdesi

180 TL’ye alınıp 216 TL’ye satılan ürünün kar yüzdesi.

Önce karı bul:

Kar = 216 - 180

Kar = 36

Şimdi kar yüzdesi:

Kar % = (\frac{36}{180}) \cdot 100

Bu örnekte oran 36/180 sadeleşir: 36, 180’in beşte biridir. Yani kar yüzdesi %20 çıkar.

Örnek: Zarar Yüzdesi

250 TL’ye alınıp 200 TL’ye satılan ürünün zarar yüzdesi.

Önce zararı bul:

Zarar = 250 - 200

Zarar = 50

Şimdi zarar yüzdesi:

Zarar % = (\frac{50}{250}) \cdot 100

Oran 50/250 sadeleşir: 50, 250’nin beşte biridir. Bu yüzden zarar yüzdesi %20 çıkar.

1 / 4 sayfa yüklendi

Blog

Kâr-Zarar Problemleri için blog rehberleri

TYT matematikte çıkmış sorularla konu önceliği belirleme rehberi görseli

TYT-AYT (YKS)

TYT Matematikte Çıkmış Sorulara Göre Konu Önceliği Nasıl Belirlenir?

TYT matematikte çıkmış soruları analiz ederek konu önceliği, soru türü, hata nedeni ve haftalık çalışma planı oluşturma rehberi.

2027 TYT EBOB EKOK zor sorular çözüm rehberi

TYT-AYT (YKS)

2027 TYT EBOB EKOK Zor Sorular Nasıl Çözülür?

2027 TYT EBOB EKOK zor sorular için ortak bölen-ortak kat ayrımı, asal çarpan yöntemi, kalanlı sorular, parça-bölme problemleri, problem cümlesi okuma ve çözüm planı.

Antrenmanlarla Matematik

Antrenmanlarla Matematik TYT İçin Yeterli mi?

Antrenmanlarla Matematik TYT için yeterli mi, hangi seviyede işe yarar, nerede eksik kalır, problemler, geometri, süreli deneme ve yanlış analiziyle nasıl desteklenmeli?

Seviyene göre devam et

Kâr-Zarar Problemleri testini seviyene göre çöz

LGS, TYT, AYT, KPSS, DGS veya mevcut sınıf düzeylerine göre uygun test seçeneğini bul ve konuyu online soru çözerek pekiştir.

Tüm seviyelerde test çöz

Üniversite yaşamını planla

Burs fırsatlarını incele Öğrenci yurtlarını keşfet