8. Sınıf Türkçe Sözcükte Anlam Testleri

Doğru cevap: C

“İnce” sözcüğü Türkçede farklı anlamlarda kullanılabilir: “kalın karşıtı”, “ayrıntılı”, “tiz”, “hassas/kolay incinen” gibi. A seçeneğinde “ince ayrıntı” ifadesi “detay, ayrıntı” anlamındadır. B seçeneğinde “ince ses” ifadesi “tiz, yüksek perdeden” anlamındadır. C seçeneğinde “ince bir yapısı” ifadesi kişinin “hassas, kolay kırılan (duygusal olarak incinen)” olduğunu anlatır. Bu, soruda istenen anlamdır. D seçeneğinde “montum ince” ifadesi “kalın karşıtı, az kalınlıkta” anlamındadır. Bu nedenle doğru cevap C’dir.

1. Çözüm: “İnce” sözcüğü Türkçede farklı anlamlarda kullanılabilir: “kalın karşıtı”, “ayrıntılı”, “tiz”, “hassas/kolay incinen” gibi. A seçeneğinde “ince ayrıntı” ifadesi “detay, ayrıntı” anlamındadır. B seçeneğinde “ince ses” ifadesi “tiz, yüksek perdeden” anlamındadır. C seçeneğinde “ince bir yapısı” ifadesi kişinin “hassas, kolay kırılan (duygusal olarak incinen)” olduğunu anlatır. Bu, soruda istenen anlamdır. D seçeneğinde “montum ince” ifadesi “kalın karşıtı, az kalınlıkta” anlamındadır. Bu nedenle doğru cevap C’dir.

Doğru cevap: D

Gerçek anlam, bir sözcüğün akla gelen ilk ve temel anlamıdır; genellikle somut bir varlığı ya da doğrudan bir durumu karşılar. A seçeneğinde “ince” sözcüğü “kalın olmayan” anlamında değil, “gizli/ustalık gerektiren, dikkat isteyen” anlamında kullanılmıştır. Bu nedenle mecaz anlam vardır. B seçeneğinde “sıcak” sözcüğü fiziksel ısıyı değil, “içten, samimi” duyguyu anlatır. Bu da mecaz kullanımdır. seçeneğiD399nde “keskin” sözcüğü bıçağın fiziksel özelliğini (iyi kesen, ağzı iyi olan) belirtir. Bu kullanım sözcüğün temel ve somut anlamıdır; yani gerçek anlamdır. D seçeneğinde “yıkıldım” sözcüğü bir yapının yıkılması anlamında değil, “çok üzülmek, moral olarak çökmek” anlamında kullanılmıştır. Bu nedenle mecaz anlam vardır. Bu yüzden doğru cevap D738’dir.

1. Çözüm: Gerçek anlam, bir sözcüğün akla gelen ilk ve temel anlamıdır; genellikle somut bir varlığı ya da doğrudan bir durumu karşılar. A seçeneğinde “ince” sözcüğü “kalın olmayan” anlamında değil, “gizli/ustalık gerektiren, dikkat isteyen” anlamında kullanılmıştır. Bu nedenle mecaz anlam vardır. B seçeneğinde “sıcak” sözcüğü fiziksel ısıyı değil, “içten, samimi” duyguyu anlatır. Bu da mecaz kullanımdır. seçeneğiD399nde “keskin” sözcüğü bıçağın fiziksel özelliğini (iyi kesen, ağzı iyi olan) belirtir. Bu kullanım sözcüğün temel ve somut anlamıdır; yani gerçek anlamdır. D seçeneğinde “yıkıldım” sözcüğü bir yapının yıkılması anlamında değil, “çok üzülmek, moral olarak çökmek” anlamında kullanılmıştır. Bu nedenle mecaz anlam vardır. Bu yüzden doğru cevap D738’dir.

Doğru cevap: A

A şıkkında “aşağı yukarı” ifadesi “yaklaşık” anlamında kullanılmıştır. “Bir saat” ifadesinin kesin değil, tahmini bir süre olduğunu belirtir. Bu nedenle cümleye “aşağı yukarı ≈ yaklaşık” anlamı katar. B şıkkında “aşağı yukarı” ifadesi “hemen hemen” gibi görünse de cümlede asıl vurgu “beklediğim not” ifadesiyle beklentiye yakındır; “yaklaşık bir sayı/süre” bildirme netliği yoktur ve anlam “beklentiye yakın” biçiminde kalır. C şıkkında “aşağı yukarı” ifadesi yön/konum bildirir; rafın alt ve üst kısımlarını (dikey doğrultuyu) ifade eder, “yaklaşık” anlamı yoktur. D şıkkında “aşağı yukarı” ifadesi hareket yönünü belirtir; merdivenlerden inip çıkmayı anlatır, “yaklaşık” anlamı taşımaz. Bu nedenle doğru cevap A’dır.

1. Çözüm: A şıkkında “aşağı yukarı” ifadesi “yaklaşık” anlamında kullanılmıştır. “Bir saat” ifadesinin kesin değil, tahmini bir süre olduğunu belirtir. Bu nedenle cümleye “aşağı yukarı ≈ yaklaşık” anlamı katar. B şıkkında “aşağı yukarı” ifadesi “hemen hemen” gibi görünse de cümlede asıl vurgu “beklediğim not” ifadesiyle beklentiye yakındır; “yaklaşık bir sayı/süre” bildirme netliği yoktur ve anlam “beklentiye yakın” biçiminde kalır. C şıkkında “aşağı yukarı” ifadesi yön/konum bildirir; rafın alt ve üst kısımlarını (dikey doğrultuyu) ifade eder, “yaklaşık” anlamı yoktur. D şıkkında “aşağı yukarı” ifadesi hareket yönünü belirtir; merdivenlerden inip çıkmayı anlatır, “yaklaşık” anlamı taşımaz. Bu nedenle doğru cevap A’dır.

Doğru cevap: B

“Yaklaşık, aşağı yukarı” anlamı; sayısal bir değerin net olmadığını, genel bir tahmin ifade ettiğini gösterir. A seçeneğinde “tam” sözcüğü, saatin kesinliğini bildirir; yaklaşık anlamı yoktur. B seçeneğinde “hemen” sözcüğü, işi geciktirmeden yapmayı ifade eder; yaklaşık anlamı yoktur. seçeneğiB286nde “ortalama” sözcüğü, yolculuğun süresinin her zaman aynı olmayabileceğini, genel olarak “yaklaşık üç saat” sürdüğünü anlatır. Bu nedenle doğru cevap B436’dir. D seçeneğinde “kesinlikle” sözcüğü, sonucun tartışmasız ve kesin olduğunu belirtir; yaklaşık anlamı yoktur.

1. Çözüm: “Yaklaşık, aşağı yukarı” anlamı; sayısal bir değerin net olmadığını, genel bir tahmin ifade ettiğini gösterir. A seçeneğinde “tam” sözcüğü, saatin kesinliğini bildirir; yaklaşık anlamı yoktur. B seçeneğinde “hemen” sözcüğü, işi geciktirmeden yapmayı ifade eder; yaklaşık anlamı yoktur. seçeneğiB286nde “ortalama” sözcüğü, yolculuğun süresinin her zaman aynı olmayabileceğini, genel olarak “yaklaşık üç saat” sürdüğünü anlatır. Bu nedenle doğru cevap B436’dir. D seçeneğinde “kesinlikle” sözcüğü, sonucun tartışmasız ve kesin olduğunu belirtir; yaklaşık anlamı yoktur.

Doğru cevap: C

“Sözcükte anlam” sorularında, sözcüğün cümlede kazandığı anlamı bulmak için cümlenin tamamına bakılır. Burada “çekmek” sözcüğünün “bir şeyi kendine doğru hareket ettirmek, sürüklemek” anlamı aranıyor. A şıkkında “kahkaha çekmek” ifadesi “gülmek” anlamında mecazdır; bir şeyi kendine doğru sürükleme yoktur. şıkkıC307nda “ağları kıyıya doğru çekti” ifadesinde ağlar fiziksel olarak kıyıya doğru hareket ettiriliyor. Bu, “kendine doğru çekmek/sürüklemek” anlamıyla tam örtüşür. C şıkkında “otobüs çekmek” ifadesi günlük kullanımda “otobüs beklemek/gelmesini beklemek” anlamındadır; sürükleme anlamı yoktur. D şıkkında “vicdan azabı çekmek” ifadesi “acı, sıkıntı yaşamak” anlamında mecazdır. Bu nedenle doğru cevap C698’dir.

1. Çözüm: “Sözcükte anlam” sorularında, sözcüğün cümlede kazandığı anlamı bulmak için cümlenin tamamına bakılır. Burada “çekmek” sözcüğünün “bir şeyi kendine doğru hareket ettirmek, sürüklemek” anlamı aranıyor. A şıkkında “kahkaha çekmek” ifadesi “gülmek” anlamında mecazdır; bir şeyi kendine doğru sürükleme yoktur. şıkkıC307nda “ağları kıyıya doğru çekti” ifadesinde ağlar fiziksel olarak kıyıya doğru hareket ettiriliyor. Bu, “kendine doğru çekmek/sürüklemek” anlamıyla tam örtüşür. C şıkkında “otobüs çekmek” ifadesi günlük kullanımda “otobüs beklemek/gelmesini beklemek” anlamındadır; sürükleme anlamı yoktur. D şıkkında “vicdan azabı çekmek” ifadesi “acı, sıkıntı yaşamak” anlamında mecazdır. Bu nedenle doğru cevap C698’dir.

Doğru cevap: D

seçeneğiDnde altı çizili “açık” sözcüğü, “kapalı olmayan, örtüsüz” gibi gerçek (temel) anlamıyla değil; “anlaşılır, net” anlamıyla kullanılmıştır. Bu kullanım, sözcüğün gerçek anlamından uzaklaşıp soyut bir anlam kazanması nedeniyle mecazdır. B seçeneğinde “soğuk” suyun sıcaklığını bildirir; gerçek anlamdadır. C seçeneğinde “ıslak” yolun fiziksel durumunu anlatır; gerçek anlamdadır. D seçeneğinde “ağır” kutunun ağırlığını (kütlesini) belirtir; gerçek anlamdadır. Bu nedenle mecaz anlamlı kullanım yalnız seçeneğiD509ndedir.

1. Çözüm: seçeneğiDnde altı çizili “açık” sözcüğü, “kapalı olmayan, örtüsüz” gibi gerçek (temel) anlamıyla değil; “anlaşılır, net” anlamıyla kullanılmıştır. Bu kullanım, sözcüğün gerçek anlamından uzaklaşıp soyut bir anlam kazanması nedeniyle mecazdır. B seçeneğinde “soğuk” suyun sıcaklığını bildirir; gerçek anlamdadır. C seçeneğinde “ıslak” yolun fiziksel durumunu anlatır; gerçek anlamdadır. D seçeneğinde “ağır” kutunun ağırlığını (kütlesini) belirtir; gerçek anlamdadır. Bu nedenle mecaz anlamlı kullanım yalnız seçeneğiD509ndedir.

Doğru cevap: A

A şıkkında “açık” sözcüğü, “net, anlaşılır, kapalı olmayan” anlamında kullanılmıştır. Burada fiziksel bir açıklık (ör. pencerenin açık olması) yoktur; “konuşmanın anlaşılır olması” soyut bir durumdur. Bu nedenle sözcük mecaz anlamdadır. B şıkkında “açık” sözcüğü gerçek anlamdadır; pencerenin kapalı olmaması fiziksel bir durumdur. C şıkkında “açık uçlu” kalıplaşmış bir terimdir ve sorunun türünü belirtir; mecaz anlatım amacıyla kullanılmamıştır. D şıkkında “havuz açık” ifadesi “hizmete/ziyarete açık, kullanılabilir” anlamındadır ve günlük kullanımda doğrudan işletmenin açık olması durumunu bildirir; mecaz değil, temel/yan anlamla somut bir durumu ifade eder. Bu yüzden doğru cevap A’dır.

1. Çözüm: A şıkkında “açık” sözcüğü, “net, anlaşılır, kapalı olmayan” anlamında kullanılmıştır. Burada fiziksel bir açıklık (ör. pencerenin açık olması) yoktur; “konuşmanın anlaşılır olması” soyut bir durumdur. Bu nedenle sözcük mecaz anlamdadır. B şıkkında “açık” sözcüğü gerçek anlamdadır; pencerenin kapalı olmaması fiziksel bir durumdur. C şıkkında “açık uçlu” kalıplaşmış bir terimdir ve sorunun türünü belirtir; mecaz anlatım amacıyla kullanılmamıştır. D şıkkında “havuz açık” ifadesi “hizmete/ziyarete açık, kullanılabilir” anlamındadır ve günlük kullanımda doğrudan işletmenin açık olması durumunu bildirir; mecaz değil, temel/yan anlamla somut bir durumu ifade eder. Bu yüzden doğru cevap A’dır.

Doğru cevap: B

seçeneğiBnde “sorumluluk” sözcüğünün yakın anlamlısı “yükümlülük”tür. “Bu işin sorumluluğunu üstlenmek” ile “bu işin yükümlülüğünü üstlenmek” anlamca aynı durumu anlatır; cümlenin anlamında belirgin bir değişiklik olmaz. B’de “tahmin etmek” yerine “kestirmek” kullanılabilir; ancak “kestirmek” günlük kullanımda daha çok “yaklaşık olarak öngörmek/aklına getirmek” tonunu taşır. Cümledeki anlam büyük ölçüde benzer olsa da ifade biçimi ve vurgu değişir. C’de “ilgisini çekmek” ile “dikkatini çekmek” tam olarak aynı değildir. “İlgi” daha çok merak ve yönelme isteğini, “dikkat” ise anlık odaklanmayı anlatır. Bu yüzden anlam kayması oluşur. D’de “tartışırız” sözcüğü, “konuşuruz”dan daha kapsamlıdır; karşılıklı görüş belirtme, gerekirse karşı çıkma ve kanıt sunma anlamı içerir. “Konuşuruz” daha genel bir eylemdir. Bu nedenle cümlenin anlamı belirgin biçimde değişir.

1. Çözüm: seçeneğiBnde “sorumluluk” sözcüğünün yakın anlamlısı “yükümlülük”tür. “Bu işin sorumluluğunu üstlenmek” ile “bu işin yükümlülüğünü üstlenmek” anlamca aynı durumu anlatır; cümlenin anlamında belirgin bir değişiklik olmaz. B’de “tahmin etmek” yerine “kestirmek” kullanılabilir; ancak “kestirmek” günlük kullanımda daha çok “yaklaşık olarak öngörmek/aklına getirmek” tonunu taşır. Cümledeki anlam büyük ölçüde benzer olsa da ifade biçimi ve vurgu değişir. C’de “ilgisini çekmek” ile “dikkatini çekmek” tam olarak aynı değildir. “İlgi” daha çok merak ve yönelme isteğini, “dikkat” ise anlık odaklanmayı anlatır. Bu yüzden anlam kayması oluşur. D’de “tartışırız” sözcüğü, “konuşuruz”dan daha kapsamlıdır; karşılıklı görüş belirtme, gerekirse karşı çıkma ve kanıt sunma anlamı içerir. “Konuşuruz” daha genel bir eylemdir. Bu nedenle cümlenin anlamı belirgin biçimde değişir.

Doğru cevap: C

seçeneğiCnde “temel” sözcüğü gerçek anlamıyla (bir yapının alt kısmı) kullanılmamıştır. “Bu işin temeli” ifadesi, “işin dayanağı, başlangıcı, en önemli noktası” anlamında kullanılarak soyut bir durumu anlatır. Bu nedenle sözcük mecaz anlamdadır. B seçeneğinde “masa ayağı” masanın gerçek bir parçasını adlandırır; bu kullanım mecaz değil, terimleşmiş/yan anlamlı bir kullanımdır. C seçeneğinde “çantanın gözü” çantadaki bölmeyi ifade eder; bu da nesnenin bir parçasını adlandıran yan anlamdır, mecaz değildir. D seçeneğinde “gül” sözcüğü çiçeğin adı olarak gerçek anlamda kullanılmıştır. Bu yüzden doğru cevap C599’dır.

1. Çözüm: seçeneğiCnde “temel” sözcüğü gerçek anlamıyla (bir yapının alt kısmı) kullanılmamıştır. “Bu işin temeli” ifadesi, “işin dayanağı, başlangıcı, en önemli noktası” anlamında kullanılarak soyut bir durumu anlatır. Bu nedenle sözcük mecaz anlamdadır. B seçeneğinde “masa ayağı” masanın gerçek bir parçasını adlandırır; bu kullanım mecaz değil, terimleşmiş/yan anlamlı bir kullanımdır. C seçeneğinde “çantanın gözü” çantadaki bölmeyi ifade eder; bu da nesnenin bir parçasını adlandıran yan anlamdır, mecaz değildir. D seçeneğinde “gül” sözcüğü çiçeğin adı olarak gerçek anlamda kullanılmıştır. Bu yüzden doğru cevap C599’dır.

Doğru cevap: D

Mecaz anlam, bir sözcüğün gerçek anlamından uzaklaşıp benzetme veya aktarım yoluyla farklı bir anlamda kullanılmasıdır. A seçeneğinde “örnek” sözcüğü, konuyu açıklamak için verilen “örnek/numune” anlamındadır; gerçek anlamdadır. B seçeneğinde “nefesi kesilmek” ifadesi bir deyim gibi görünse de burada yokuş çıkmaya bağlı olarak gerçekten soluk alıp vermenin zorlaşması anlatılmaktadır; “nefes” sözcüğü gerçek anlamdadır. seçeneğiD422nde “soğuk” sözcüğü hava sıcaklığını değil, kişinin davranışlarının mesafeli ve ilgisiz oluşunu anlatır. Bu, gerçek anlamdan uzaklaşıp insan davranışına aktarılmış bir kullanımdır; mecaz anlamdır. D seçeneğinde “ekmek” sözcüğü, yenilen ekmek anlamındadır; gerçek anlamdadır. Bu nedenle doğru cevap D718’dir.

1. Çözüm: Mecaz anlam, bir sözcüğün gerçek anlamından uzaklaşıp benzetme veya aktarım yoluyla farklı bir anlamda kullanılmasıdır. A seçeneğinde “örnek” sözcüğü, konuyu açıklamak için verilen “örnek/numune” anlamındadır; gerçek anlamdadır. B seçeneğinde “nefesi kesilmek” ifadesi bir deyim gibi görünse de burada yokuş çıkmaya bağlı olarak gerçekten soluk alıp vermenin zorlaşması anlatılmaktadır; “nefes” sözcüğü gerçek anlamdadır. seçeneğiD422nde “soğuk” sözcüğü hava sıcaklığını değil, kişinin davranışlarının mesafeli ve ilgisiz oluşunu anlatır. Bu, gerçek anlamdan uzaklaşıp insan davranışına aktarılmış bir kullanımdır; mecaz anlamdır. D seçeneğinde “ekmek” sözcüğü, yenilen ekmek anlamındadır; gerçek anlamdadır. Bu nedenle doğru cevap D718’dir.