TYT - Gerileme Devri (1699 – 1792) - Orta Test - Gerileme Devri (1699 – 1792) 3 - 4
Doğru cevap: A
Küçük Kaynarca Antlaşması (1774) ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
A
Rusya, Osmanlı topraklarındaki Ortodokslar üzerinde koruyuculuk iddiası elde ederek iç işlerine karışma zemini bulmuştur.
B
Osmanlı Devleti, Avusturya’ya savaş tazminatı ödemeyi kabul etmiştir.
C
Osmanlı Devleti ilk kez bir Avrupa devletine kapitülasyon vermiştir.
D
Osmanlı Devleti, Mora’yı Venedik’e bırakmıştır.
Çözüm
Küçük Kaynarca, Rusya’ya Osmanlı’daki Ortodokslar üzerinde söz söyleme imkânı vererek siyasi baskı aracı oluşturmuştur. Bu durum Osmanlı’nın egemenlik anlayışını zedeleyen önemli bir sonuçtur.
2. soru
TYT - Gerileme Devri (1699 – 1792) - Orta Test - Gerileme Devri (1699 – 1792) 5 - 1
Doğru cevap: A
Karlofça Antlaşması’nın (1699) Osmanlı Devleti açısından en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A
Avrupa’da ilk kez toprak kaybedilmesi ve savunma döneminin belirginleşmesi
B
Kapitülasyonların ilk kez sürekli hâle getirilmesi
Mısır’ın kaybedilmesiyle Doğu Akdeniz ticaretinin sona ermesi
Çözüm
Karlofça ile Osmanlı, Avusturya başta olmak üzere Avrupa devletlerine geniş topraklar bırakmıştır. Bu durum Osmanlı’nın Avrupa karşısında geri çekilme/savunma sürecinin belirginleşmesine yol açmıştır.
3. soru
TYT - Gerileme Devri (1699 – 1792) - Orta Test - Gerileme Devri (1699 – 1792) 5 - 3
Doğru cevap: A
1739 Belgrad Antlaşması’nın Osmanlı Devleti lehine sonuçlanmasında aşağıdakilerden hangisinin etkisi daha belirgindir?
A
Fransa’nın arabuluculuğu ve Avusturya’nın iki cephede zorlanması
B
Rusya’nın Osmanlı’ya kapitülasyon vermesi
C
İngiltere’nin Osmanlı’ya askerî yardım göndermesi
D
Venedik’in Mora’yı geri vermesi
Çözüm
Belgrad Antlaşması’nda Fransa arabulucu olmuş, Avusturya’nın zor durumda kalması Osmanlı’nın avantajını artırmıştır. Bu sayede Belgrad geri alınmış ve Osmanlı önemli bir diplomatik başarı elde etmiştir.
4. soru
TYT - Gerileme Devri (1699 – 1792) - Orta Test - Gerileme Devri (1699 – 1792) 5 - 4
Doğru cevap: A
Küçük Kaynarca Antlaşması (1774) ile Osmanlı Devleti’nin egemenlik haklarını en fazla zedeleyen hüküm aşağıdakilerden hangisidir?
A
Kırım’ın bağımsız olması
B
Rusya’ya İstanbul’da daimî elçi bulundurma hakkı verilmesi
C
Rus ticaret gemilerinin Karadeniz’de serbestçe dolaşabilmesi
D
Savaş tazminatı ödenmesi
Çözüm
Kırım’ın Osmanlı’dan koparak bağımsız hâle gelmesi, Osmanlı’nın Karadeniz’deki siyasi üstünlüğünü kırmıştır. Bu hüküm, Osmanlı’nın toprak bütünlüğü ve nüfuzunu doğrudan zedelemiştir.
5. soru
TYT - Gerileme Devri (1699 – 1792) - Orta Test - Gerileme Devri (1699 – 1792) 5 - 5
Doğru cevap: A
III. Selim dönemindeki Nizam-ı Cedid hareketinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A
Avrupa tarzında yeni bir ordu kurarak askerî alanda düzenleme yapmak
B
Tımar sistemini yeniden canlandırarak eyalet gelirlerini artırmak
C
Divan teşkilatını kaldırıp yerine meclis hükümeti kurmak
D
Kapitülasyonları genişleterek dış ticareti canlandırmak
Çözüm
Nizam-ı Cedid, özellikle ordunun modernleştirilmesi hedefiyle oluşturulmuştur. Yeni askerî teşkilat ve finansman düzenlemeleriyle Osmanlı’nın savaş gücünün artırılması amaçlanmıştır.
6. soru
TYT - Gerileme Devri (1699 – 1792) - Orta Test - Gerileme Devri (1699 – 1792) 7 - 1
Doğru cevap: A
Karlofça Antlaşması (1699) ile Osmanlı Devleti’nin Avrupa’daki üstünlüğünün sona erdiğini gösteren en belirgin sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
A
Osmanlı Devleti’nin ilk kez büyük çapta toprak kaybına uğraması
B
Osmanlı Devleti’nin ilk kez kapitülasyon vermesi
C
Osmanlı Devleti’nin ilk kez halifelik unvanını kullanması
D
Osmanlı Devleti’nin ilk kez denizlerde üstünlüğü ele geçirmesi
Çözüm
Karlofça ile Osmanlı Devleti Avusturya, Lehistan ve Venedik’e geniş topraklar bıraktı. Bu durum, Avrupa karşısında savunmaya çekilmenin ve üstünlüğün kaybedilmesinin en açık göstergesidir.
7. soru
TYT - Gerileme Devri (1699 – 1792) - Orta Test - Gerileme Devri (1699 – 1792) 7 - 2
Doğru cevap: A
Pasarofça Antlaşması’ndan (1718) sonra başlayan Lale Devri’nde Osmanlı yönetiminin öncelikli hedefi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Avrupa’daki gelişmeleri takip ederek barış ortamında ıslahat yapmak
B
Yeni fetihlerle Balkanlarda genişlemek
C
Tımar sistemini yeniden canlandırarak taşrada asker sayısını artırmak
D
Kapitülasyonları tamamen kaldırarak dış ticareti durdurmak
Çözüm
Lale Devri, savaş yerine barışın tercih edildiği ve Batı’daki yeniliklerin izlenerek ıslahatların denendiği bir dönemdir. Pasarofça’nın sağladığı görece barış bu ortamı oluşturmuştur.
8. soru
TYT - Gerileme Devri (1699 – 1792) - Orta Test - Gerileme Devri (1699 – 1792) 7 - 3
Doğru cevap: A
1739 Belgrad Antlaşması’nın Osmanlı Devleti açısından önemi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Osmanlı’nın Batı’da son kez genişleme başarısı elde etmesi
Osmanlı’nın Boğazlar üzerinde uluslararası denetimi kabul etmesi
Çözüm
Belgrad Antlaşması ile Belgrad Osmanlı’ya geri döndü ve Avusturya karşısında önemli kazanım sağlandı. Bu, Osmanlı’nın Batı’da elde ettiği son büyük siyasi/askeri başarı olarak kabul edilir.
9. soru
TYT - Gerileme Devri (1699 – 1792) - Orta Test - Gerileme Devri (1699 – 1792) 7 - 4
Doğru cevap: A
Küçük Kaynarca Antlaşması (1774) ile Osmanlı Devleti’nin egemenlik haklarını zedeleyen gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
A
Rusya’nın Osmanlı ülkesindeki Ortodoksların hamisi sayılması
B
Osmanlı’nın Avusturya’ya savaş tazminatı ödemesi
C
Osmanlı’nın Venedik’e Ege adalarını bırakması
D
Osmanlı’nın İran’a karşı doğuda toprak kazanması
Çözüm
Küçük Kaynarca ile Rusya’ya Osmanlı’daki Ortodokslar üzerinde koruyuculuk iddiası sağlayan bir zemin oluştu. Bu durum Osmanlı’nın iç işlerine müdahale kapısını açtığı için egemenliği zedelemiştir.
10. soru
TYT - Gerileme Devri (1699 – 1792) - Orta Test - Gerileme Devri (1699 – 1792) 8 - 1
Doğru cevap: A
Karlofça Antlaşması’nın (1699) Osmanlı Devleti açısından en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A
Avrupa karşısında ilk kez büyük toprak kaybının yaşanması ve savunmaya geçilmesi
B
Kapitülasyonların ilk kez sürekli hâle getirilmesi
C
İstanbul’un fethedilmesiyle Bizans’ın siyasi varlığının sona ermesi
D
Boğazlar üzerinde uluslararası bir komisyon kurulması
Çözüm
Karlofça ile Osmanlı; Avusturya, Lehistan ve Venedik’e geniş topraklar bıraktı. Bu antlaşma, Osmanlı’nın Avrupa karşısında gerileme ve savunma dönemine geçişinin simgesi kabul edilir.
11. soru
TYT - Gerileme Devri (1699 – 1792) - Orta Test - Gerileme Devri (1699 – 1792) 8 - 5
Doğru cevap: A
Gerileme Devri’nde ıslahatların kalıcı başarı sağlayamamasının en önemli nedenlerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
A
Islahatların çoğunlukla yüzeysel kalması ve çıkar gruplarının (özellikle askerî zümrelerin) direnci
B
Osmanlı’nın Avrupa ile tüm ilişkilerini kesmesi
C
Coğrafi keşiflerin henüz yapılmamış olması
D
Sanayi Devrimi’nin Osmanlı’da önce başlaması
Çözüm
Islahatlar genellikle kurumların temel sorunlarına inmeden yapılmış, uygulamada güçlü grupların direnciyle karşılaşmıştır. Bu nedenle süreklilik ve kapsam açısından istenen sonuçlar alınamamıştır.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: C
1699–1792 aralığında Osmanlı Devleti’nin askerî ve idarî yapısındaki bozulmaya karşı başvurulan ıslahatların kalıcı sonuç vermemesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A
Islahatların yalnızca taşrada uygulanıp merkezde hiç uygulanmaması
B
Islahatların çoğunlukla Avrupa’nın doğrudan yönetimine bırakılması
C
Islahatların genellikle mevcut kurumları dönüştürmek yerine yüzeysel düzenlemelerle sınırlı kalması ve çıkar gruplarının direnci
D
Islahatların tamamının halk oylamasıyla reddedilmesi
Çözüm
Bu dönemde ıslahatlar çoğu kez köklü kurumsal dönüşüm yerine sınırlı düzenlemeler şeklinde kalmıştır. Yeniçeri ve çıkar çevrelerinin direnci de uygulamaların sürekliliğini engellemiştir.
