TYT - Türk Dış Politikası - Orta Test - Türk Dış Politikası 1 - 1
Doğru cevap: A
1923-1932 döneminde Türkiye’nin dış politikada öncelikli hedeflerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
A
Misak-ı Millî sınırlarını koruyarak barışçı bir çizgide uluslararası tanınmayı pekiştirmek
B
Sömürgecilik faaliyetleriyle Orta Doğu’da nüfuz alanı oluşturmak
C
Balkanlarda askerî ittifaklarla yayılmacı bir politika izlemek
D
Boğazları tek taraflı olarak kapatarak uluslararası ticareti durdurmak
Çözüm
Cumhuriyet’in ilk yıllarında temel amaç, Lozan’la kurulan düzeni korumak ve barışı esas alan bir dış politika izlemekti. Uluslararası tanınma ve güvenlik bu dönemin önceliklerindendir.
2. soru
TYT - Türk Dış Politikası - Orta Test - Türk Dış Politikası 2 - 4
Doğru cevap: B
Balkan Antantı’nın (1934) kurulmasında Türkiye’nin temel dış politika amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A
Orta Doğu’da manda yönetimlerini desteklemek
B
Batı sınırlarında güvenliği sağlamak ve revizyonist tehditlere karşı iş birliği yapmak
C
Boğazların statüsünü uluslararası komisyona devretmek
D
Sömürgecilik faaliyetlerine katılmak
Çözüm
Balkan Antantı Türkiye’nin batı sınırlarında güvenliği artırmayı ve özellikle revizyonist tehditlere karşı dayanışmayı hedeflemiştir. Manda yönetimleri, Boğazlar komisyonu veya sömürgecilikle ilgili değildir.
3. soru
TYT - Türk Dış Politikası - Orta Test - Türk Dış Politikası 2 - 5
Doğru cevap: A
Sadabat Paktı’nın (1937) Türkiye’nin dış politikası açısından önemi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Türkiye’nin Orta Doğu’da komşularıyla karşılıklı saldırmazlık ve iş birliği zemini oluşturması
B
Türkiye’nin NATO’ya katılmasını sağlaması
C
Türkiye’nin Ege’de Yunanistan’a karşı askerî ittifak kurması
D
Türkiye’nin Boğazları uluslararası yönetime bırakması
Çözüm
Sadabat Paktı Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında saldırmazlık ve iş birliğini amaçlamıştır. NATO 1952’de kurulmuş/katılım gerçekleşmiş, Ege ve Boğazlar statüsüyle doğrudan ilgili değildir.
4. soru
TYT - Türk Dış Politikası - Orta Test - Türk Dış Politikası 4 - 5
Doğru cevap: B
Türkiye’nin II. Dünya Savaşı boyunca uzun süre savaş dışında kalmasında aşağıdakilerden hangisi en etkili gerekçedir?
A
Savaşın Avrupa ile sınırlı kalacağının kesinleşmesi
B
Askerî ve ekonomik imkânların yetersizliği nedeniyle denge politikası izlenmesi
C
Milletler Cemiyeti’nin Türkiye’ye zorunlu tarafsızlık kararı alması
D
Türkiye’nin tüm komşularıyla aynı anda ittifak yapması
Çözüm
Türkiye, savaşın yıkıcı etkilerinden kaçınmak ve hazırlıksız yakalanmamak için denge politikası izlemiştir. Askerî ve ekonomik koşullar, savaş dışında kalma kararında belirleyici olmuştur.
5. soru
TYT - Türk Dış Politikası - Orta Test - Türk Dış Politikası 5 - 3
Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’nin 1930’lu yıllarda izlediği “bölgesel iş birliği ve kolektif güvenlik” politikasına örnek gösterilemez?
A
Balkan Antantı’nın kurulması
B
Sadabat Paktı’nın imzalanması
C
Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin imzalanması
D
Wilson İlkeleri’nin kabul edilmesi
Çözüm
Wilson İlkeleri I. Dünya Savaşı sonrasında ortaya çıkan genel ilkeler olup Türkiye’nin 1930’lardaki bölgesel paktlarıyla doğrudan ilgili değildir. Diğer seçenekler Türkiye’nin 1930’larda güvenlik ve denge politikasının parçalarıdır.
6. soru
TYT - Türk Dış Politikası - Orta Test - Türk Dış Politikası 6 - 2
Doğru cevap: C
Türkiye’nin 1932’de Milletler Cemiyeti’ne üye olmasında aşağıdakilerden hangisi en önemli hedeflerden biridir?
A
Sömürge edinerek ekonomik kaynaklarını artırmak
B
Revizyonist bir politika izleyerek sınırlarını genişletmek
C
Uluslararası güvenlik ve iş birliği mekanizmaları içinde yer almak
D
Boğazlar üzerindeki tüm uluslararası denetimi tamamen kaldırmak
Çözüm
Türkiye, barışçı dış politika anlayışıyla uluslararası sistemde yer almayı ve güvenliği kolektif mekanizmalarla güçlendirmeyi amaçladı. Milletler Cemiyeti üyeliği bu hedefle uyumludur.
7. soru
TYT - Türk Dış Politikası - Orta Test - Türk Dış Politikası 7 - 4
Doğru cevap: A
Balkan Antantı’nın (1934) kurulmasında Türkiye’nin temel hedefi aşağıdakilerden hangisidir?
A
Balkanlarda sınır güvenliğini sağlamak ve revizyonist tehditlere karşı iş birliği yapmak
B
Balkanlarda toprak kazanmak için saldırı ittifakı kurmak
C
Sadece ekonomik bir birlik kurarak gümrükleri kaldırmak
D
Boğazların yönetimini uluslararası bir komisyona devretmek
Çözüm
Balkan Antantı, statükonun korunması ve özellikle İtalya ile Bulgaristan kaynaklı tehditlere karşı dayanışma amacı taşır. Türkiye bu yolla batı sınırlarında güvenliği güçlendirmiştir.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: A
1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin Türkiye açısından en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A
Boğazlar Komisyonu kaldırılarak Boğazlar üzerinde askerî ve idarî denetimin Türkiye’ye geçmesi
B
Boğazların uluslararası bir komisyon tarafından yönetilmesinin kesinleşmesi
C
Ege adalarının silahsızlandırılması şartının Türkiye tarafından kabul edilmesi
D
Kapitülasyonların kaldırılmasının uluslararası alanda yeniden teyit edilmesi
Çözüm
Montrö ile Boğazlar Komisyonu kaldırılmış, Türkiye Boğazlar üzerinde tam egemenliğe yakın yetkiler elde etmiş ve bölgeyi askerîleştirebilmiştir. Diğer seçenekler ya Lozan’la ilgilidir ya da Montrö’nün getirmediği hükümler içerir.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: A
1939’da Hatay’ın Türkiye’ye katılma sürecinde Türkiye’nin dış politikada izlediği yöntemi en doğru biçimde gösteren seçenek hangisidir?
A
Milletler Cemiyeti denetimindeki süreçte plebisit/temsil temelli çözüm ve ikili diplomasiyle sonuç alma
B
Doğrudan askerî müdahale ile bölgenin ilhak edilmesi
C
Sovyetler Birliği ile ortak askerî harekât düzenlenmesi
D
Lozan Antlaşması’na dayanarak tek taraflı sınır değişikliği ilan edilmesi
Çözüm
Hatay meselesi Milletler Cemiyeti çerçevesinde yürütülmüş, Hatay’da ayrı yönetim kurulmuş ve diplomatik müzakereler sonucunda katılım gerçekleşmiştir. Süreç doğrudan ilhak ya da tek taraflı sınır ilanı değildir.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: A
II. Dünya Savaşı sonrası Türkiye’nin ABD ile yakınlaşmasında belirleyici olan gelişmelerin en doğru sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?
A
Sovyet talepleri (Boğazlar ve Kars-Ardahan) → Truman Doktrini → Marshall Planı
B
Marshall Planı → Truman Doktrini → Sovyet talepleri (Boğazlar ve Kars-Ardahan)
C
Truman Doktrini → Sovyet talepleri (Boğazlar ve Kars-Ardahan) → Marshall Planı
D
Sovyet talepleri (Boğazlar ve Kars-Ardahan) → Marshall Planı → Truman Doktrini
Çözüm
Sovyet baskısı Türkiye’nin güvenlik kaygısını artırmış, bunun ardından 1947 Truman Doktrini ile destek gelmiş, devamında Marshall Planı ekonomik yardım sağlamıştır. Diğer sıralamalar kronolojiyle uyuşmaz.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: A
Türkiye’nin 1952’de NATO’ya katılma sürecinde uluslararası alanda Türkiye’nin askerî katkı kapasitesini fiilen gösteren olay aşağıdakilerden hangisidir?
A
Kore Savaşı’na Türk Tugayı gönderilmesi
B
Kıbrıs Barış Harekâtı’nın yapılması
C
Balkan Antantı’nın kurulması
D
Sadabat Paktı’nın imzalanması
Çözüm
Türkiye’nin Kore’ye asker göndermesi, Batı ittifakına katkı iradesini ve kapasitesini somutlaştırmış, NATO üyeliğini kolaylaştırmıştır. Diğer seçenekler farklı dönem ve bağlamlara aittir.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: A
1964 Johnson Mektubu’nun Türk dış politikasına etkisi aşağıdakilerden hangisiyle en doğru biçimde açıklanır?
A
Türkiye’nin Kıbrıs konusunda ABD desteğinin koşullu olabileceğini görerek çok yönlü dış politika arayışını güçlendirmesi
B
Türkiye’nin NATO’dan ayrılma kararı alması
C
Türkiye’nin Kıbrıs’ta derhâl askerî müdahale gerçekleştirmesi
D
Türkiye’nin Boğazlar rejimini tek taraflı olarak değiştirmesi
Çözüm
Johnson Mektubu, Türkiye’nin Kıbrıs’ta müdahale planlarına ABD’nin sınırlayıcı yaklaşımını ortaya koymuş ve dış politikada alternatif arayışlarını artırmıştır. NATO’dan ayrılma ya da Boğazlar rejimini tek taraflı değiştirme gibi sonuçlar doğrudan yaşanmamıştır.
