TYT - En Uzun Yüzyıl (1800-1922) - Orta Test - En Uzun Yüzyıl (1800-1922) 1 - 1
Doğru cevap: A
Osmanlı Devleti’nde 1839 Tanzimat Fermanı’nın ilan edilmesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A
Merkezi otoriteyi güçlendirerek dağılmayı önlemek ve Avrupa’nın müdahalesini azaltmak
B
Halifeliği kaldırarak laik devlet düzenine geçmek
C
Meşrutiyeti ilan ederek padişahın yetkilerini tamamen sona erdirmek
D
Kapitülasyonları tek taraflı olarak kaldırıp dış ticareti millileştirmek
Çözüm
Tanzimat Fermanı, can-mal-namus güvenliği ve vergide/askerlikte düzenleme gibi ilkelerle devlet otoritesini güçlendirmeyi hedefledi. Böylece iç karışıklıkların ve Avrupa’nın müdahale gerekçelerinin azaltılması amaçlandı.
2. soru
TYT - En Uzun Yüzyıl (1800-1922) - Orta Test - En Uzun Yüzyıl (1800-1922) 1 - 4
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nde “Düyun-u Umumiye”nin kurulmasının (1881) temel nedenidir?
A
Dış borçların ödenememesi nedeniyle alacaklı devletlerin mali denetim talep etmesi
B
Sanayileşmeyi hızlandırmak için devletin planlı ekonomi uygulamasına geçmesi
C
Kapitülasyonların kaldırılmasından sonra gümrük gelirlerinin artması
Osmanlı, dış borçlarını ödemekte zorlanınca alacaklılar gelir kaynaklarına el koymaya yönelik bir idare kurulmasını sağladı. Düyun-u Umumiye, mali bağımsızlığı sınırlayan bir denetim mekanizmasıdır.
3. soru
TYT - En Uzun Yüzyıl (1800-1922) - Orta Test - En Uzun Yüzyıl (1800-1922) 2 - 1
Doğru cevap: A
Osmanlı Devleti’nde 1838 Balta Limanı Ticaret Antlaşması’nın temel sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A
Yabancı tüccarlara geniş ticari ayrıcalıklar tanınarak iç pazarın dış rekabete açılması
B
Kapitülasyonların tamamen kaldırılması ve gümrük gelirlerinin artması
C
Tımar sisteminin yeniden canlandırılması ve tarımsal üretimin devletçe denetlenmesi
D
İltizam sisteminin kaldırılması ve vergi gelirlerinin doğrudan hazineye aktarılması
Çözüm
Balta Limanı Antlaşması İngiltere’ye geniş ticari imtiyazlar vererek Osmanlı iç pazarını dış rekabete açmıştır. Bu durum yerli üreticiyi zorlamış ve ekonomik bağımlılığı artırmıştır.
4. soru
TYT - En Uzun Yüzyıl (1800-1922) - Orta Test - En Uzun Yüzyıl (1800-1922) 2 - 2
Doğru cevap: A
Tanzimat Fermanı (1839) ile aşağıdaki alanlardan hangisinde düzenleme yapılması amaçlanmıştır?
A
Can, mal ve namus güvenliğinin devlet güvencesine alınması
B
Meşrutiyetin ilan edilerek padişahın yetkilerinin kaldırılması
C
Halifeliğin kaldırılması ve laik hukuk sistemine geçilmesi
D
Kapitülasyonların tek taraflı kaldırılması ve gümrüklerin yükseltilmesi
Çözüm
Tanzimat Fermanı, temel haklar çerçevesinde can-mal-namus güvenliği ve adil yargılanma gibi konularda düzenlemeler öngörmüştür. Amaç merkezi otoriteyi güçlendirmek ve dağılmayı önlemektir.
5. soru
TYT - En Uzun Yüzyıl (1800-1922) - Orta Test - En Uzun Yüzyıl (1800-1922) 3 - 2
Doğru cevap: A
Tanzimat Fermanı'nın (1839) Osmanlı Devleti'nde amaçladığı temel hedef aşağıdakilerden hangisidir?
A
Merkezî otoriteyi güçlendirerek dağılmayı önlemek ve hukukta düzenlemeler yapmak
B
Saltanatı kaldırarak cumhuriyet yönetimine geçmek
C
Kapitülasyonları tek taraflı kaldırmak ve dış borçları sıfırlamak
D
Azınlıklara bağımsız devlet kurma hakkı tanımak
Çözüm
Tanzimat, can-mal-namus güvenliği, vergi ve askerlikte düzen gibi ilkelerle devlet düzenini güçlendirmeyi hedefler. Amaç dağılmayı önlemek ve hukukî-idarî yapıyı modernleştirmektir.
6. soru
TYT - En Uzun Yüzyıl (1800-1922) - Orta Test - En Uzun Yüzyıl (1800-1922) 4 - 4
Doğru cevap: A
Berlin Antlaşması (1878) sonrasında aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nin Balkanlardaki siyasi durumunu en iyi açıklar?
A
Balkanlarda toprak kayıpları artmış, yeni bağımsız/özerk siyasi yapılar ortaya çıkmıştır
B
Balkanlarda Osmanlı egemenliği güçlenmiş, milliyetçilik hareketleri sona ermiştir
C
Boğazlar üzerindeki Osmanlı denetimi tamamen kaldırılmıştır
D
Mısır ve Tunus’un Osmanlı yönetimine geri dönmesi sağlanmıştır
Çözüm
Berlin Antlaşması, Balkanlarda Osmanlı aleyhine düzenlemeler getirdi ve siyasi parçalanmayı hızlandırdı. Sırbistan, Karadağ ve Romanya’nın bağımsızlığı tanındı; Bulgaristan’a özerklik verildi.
7. soru
TYT - En Uzun Yüzyıl (1800-1922) - Orta Test - En Uzun Yüzyıl (1800-1922) 5 - 1
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nde Sened-i İttifak'ın (1808) imzalanmasının temel nedenlerinden biridir?
A
Ayanların taşradaki güçlerinin artması ve merkezî otoritenin onları denetlemek istemesi
B
Kapitülasyonların kaldırılmasının zorunlu hale gelmesi
C
Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasının hemen ardından ortaya çıkan otorite boşluğu
D
Meşrutiyet yönetimine geçişin halk tarafından zorlanması
Çözüm
Sened-i İttifak, taşrada güçlenen ayanlarla merkez arasında bir uzlaşma belgesi niteliğindedir. Amaç, merkezî otoriteyi yeniden güçlendirmek ve ayanların etkisini sınırlandırmaktı.
8. soru
TYT - En Uzun Yüzyıl (1800-1922) - Orta Test - En Uzun Yüzyıl (1800-1922) 6 - 1
Doğru cevap: A
Osmanlı Devleti’nde Tanzimat Fermanı’nın (1839) ilan edilmesinin temel amaçlarından biri aşağıdakilerden hangisidir?
A
Merkezi otoriteyi güçlendirerek dağılmayı önlemek ve Avrupa devletlerinin müdahalesini azaltmak
B
Halifelik yetkisini artırarak İslam dünyasında liderliği pekiştirmek
C
Kapitülasyonları tek taraflı kaldırarak dış ticareti tamamen devletleştirmek
D
Meşrutiyeti ilan ederek padişahın yetkilerini tamamen sembolik hale getirmek
Çözüm
Tanzimat Fermanı, can-mal-namus güvenliği ve vergi/askerlik düzenlemeleriyle devlet otoritesini güçlendirmeyi hedeflemiştir. Ayrıca gayrimüslim tebaanın haklarını düzenleyerek Avrupa’nın müdahale gerekçelerini azaltmak amaçlanmıştır.
9. soru
TYT - En Uzun Yüzyıl (1800-1922) - Orta Test - En Uzun Yüzyıl (1800-1922) 6 - 5
Doğru cevap: A
I. Dünya Savaşı sonunda imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması’nın Osmanlı Devleti açısından en kritik sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
A
İtilaf Devletlerine stratejik yerleri işgal etme imkânı vererek işgallerin önünü açması
B
Osmanlı’nın kapitülasyonları kaldırarak ekonomik bağımsızlık kazanması
C
Boğazların tamamen Osmanlı denetimine bırakılması
D
Osmanlı ordusunun modernleştirilmesi için zorunlu askerlik süresinin uzatılması
Çözüm
Mondros’un hükümleri, özellikle güvenliği tehdit eden yerlerin işgali maddesiyle işgalleri kolaylaştırmıştır. Bu durum, Anadolu’da direniş hareketlerinin hızlanmasına zemin hazırlamıştır.
10. soru
TYT - En Uzun Yüzyıl (1800-1922) - Orta Test - En Uzun Yüzyıl (1800-1922) 7 - 1
Doğru cevap: A
Osmanlı Devleti'nde 1839 Tanzimat Fermanı'nın ilan edilmesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A
Merkezi otoriteyi güçlendirerek dağılmayı önlemek ve Avrupa'nın desteğini kazanmak
B
Halifeliğin yetkilerini artırarak İslam birliğini sağlamak
C
Meşrutiyeti ilan ederek padişahın yetkilerini tamamen kaldırmak
D
Kapitülasyonları tek taraflı kaldırarak ekonomik bağımsızlığı sağlamak
Çözüm
Tanzimat Fermanı, can-mal-namus güvenliği ve vergi-askerlik gibi alanlarda düzenlemelerle merkezi otoriteyi güçlendirmeyi hedefledi. Ayrıca Avrupa devletlerinin Osmanlı'nın iç işlerine müdahalesini azaltmak ve desteklerini almak amaçlandı.
11. soru
TYT - En Uzun Yüzyıl (1800-1922) - Orta Test - En Uzun Yüzyıl (1800-1922) 7 - 3
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi, 1856 Islahat Fermanı'nın ilan edilmesinde etkili olan dış gelişmelerden biridir?
A
Kırım Savaşı sonrası Paris Barış Konferansı süreci
B
II. Viyana Kuşatması'nın başarısızlıkla sonuçlanması
C
Balkan Savaşları'nın başlaması
D
Berlin Kongresi'nde kapitülasyonların kaldırılması
Çözüm
Islahat Fermanı, Kırım Savaşı sonrasında Avrupa'nın baskısı ve Paris Barış Konferansı süreciyle yakından ilişkilidir. Özellikle gayrimüslimlere yönelik düzenlemeler bu dış baskının etkisini gösterir.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: D
II. Mahmud Dönemi’nde merkezî otoriteyi güçlendirmeye yönelik aşağıdaki uygulamalardan hangisi doğrudan “ayanların taşradaki askerî-mali özerkliğini” kırmaya yöneliktir?
A
Sekban-ı Cedit’in kurulması
B
Tımar sisteminin yeniden canlandırılması
C
Müsadere usulünün tamamen kaldırılması
D
Redif teşkilatının oluşturulması
Çözüm
Redif teşkilatı taşrada devlet denetiminde yedek asker kaynağı oluşturarak ayanların yerel asker toplama gücünü sınırlar. Sekban-ı Cedit daha erken ve kısa ömürlü bir girişimdir. Tımarın canlandırılması ve müsadere, ayan özerkliğini doğrudan hedefleyen düzenlemeler değildir.