TYT - Türk İnkılabı - Orta Test - Türk İnkılabı 1 - 4
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi, 3 Mart 1924’te gerçekleştirilen düzenlemelerin ortak amacıdır?
A
Laikleşme ve merkeziyetçi devlet yapısını güçlendirme
B
Ekonomide devletçiliği başlatma
C
Dış politikada barışçı bir çizgiye geçme
D
Çok partili hayata geçişi hızlandırma
Çözüm
3 Mart 1924’te halifeliğin kaldırılması, Şeriye ve Evkaf Vekâleti’nin kaldırılması ve Tevhid-i Tedrisat ile laik ve merkezi bir yapı hedeflenmiştir. Bu adımlar dinî otoritenin siyasetten ayrılmasını ve birliği sağlamayı amaçlar.
2. soru
TYT - Türk İnkılabı - Orta Test - Türk İnkılabı 2 - 1
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi Türk İnkılabı’nın “milli egemenlik” ilkesini doğrudan güçlendiren bir gelişmedir?
A
Saltanatın kaldırılması (1922)
B
Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun kabulü (1924)
C
Kabotaj Kanunu’nun kabulü (1926)
D
Soyadı Kanunu’nun kabulü (1934)
Çözüm
Saltanatın kaldırılmasıyla yönetimde hanedan egemenliği sona ermiş, egemenliğin millete ait olduğu anlayışı pekişmiştir. Diğer seçenekler farklı alanlarda (eğitim, ekonomi, toplumsal düzen) düzenlemelerdir.
3. soru
TYT - Türk İnkılabı - Orta Test - Türk İnkılabı 4 - 2
Doğru cevap: B
I. Manda ve himaye kabul edilemez.
II. Millî irade hâkim kılınacaktır.
III. Temsil Heyeti yürütme yetkisini kullanacaktır.
Yukarıdakilerden hangileri Erzurum Kongresi (1919) kararları arasında yer alır?
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
I, II ve III
Çözüm
Erzurum Kongresi'nde manda ve himaye reddedilmiş, millî iradenin hâkim kılınacağı vurgulanmıştır. Temsil Heyeti'nin yürütme yetkisini kullanması daha çok Sivas sonrası süreçte belirginleşmiştir.
4. soru
TYT - Türk İnkılabı - Orta Test - Türk İnkılabı 5 - 1
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi Mustafa Kemal’in Samsun’a çıkışının (19 Mayıs 1919) temel amacıyla en doğrudan ilişkilidir?
A
Milli egemenliğe dayalı bir direnişin örgütlenmesini başlatmak
B
Saltanatın yetkilerini artırarak merkezi otoriteyi güçlendirmek
C
İtilaf Devletleriyle yeni bir ittifak kurmak
D
Mondros Ateşkes Antlaşması’nın tüm hükümlerini eksiksiz uygulamak
Çözüm
Samsun’a çıkış, milli mücadeleyi fiilen başlatma ve direnişi örgütleme sürecinin başlangıcıdır. Amaç, milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararıyla sağlama fikrini hayata geçirmektir.
5. soru
TYT - Türk İnkılabı - Orta Test - Türk İnkılabı 7 - 4
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi Sakarya Meydan Muharebesi’nin sonuçlarından biri olarak gösterilebilir?
A
Doğu sınırının kesin olarak belirlenmesi
B
İtilaf Devletleri ile barış görüşmelerinin başlaması ve Ankara Antlaşması’nın imzalanması
C
Yunan ordusunun Anadolu’da kesin yenilgiye uğratılarak tamamen çekilmesi
D
Saltanatın kaldırılmasıyla Osmanlı Devleti’nin hukuken sona ermesi
Çözüm
Sakarya Zaferi, TBMM’nin uluslararası alanda itibarını artırmış ve özellikle Fransa ile Ankara Antlaşması’na giden süreci hızlandırmıştır. Kesin askerî sonuç Büyük Taarruz ile alınmıştır.
6. soru
TYT - Türk İnkılabı - Orta Test - Türk İnkılabı 8 - 5
Doğru cevap: A
Aşağıdaki inkılaplardan hangisi, hukuk alanında laikleşme yönünde doğrudan bir adım olarak değerlendirilebilir?
A
Medeni Kanun'un kabul edilmesi
B
Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun kabul edilmesi
C
Soyadı Kanunu'nun kabul edilmesi
D
Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesi
Çözüm
Medeni Kanun, aile ve miras gibi alanları din kurallarından bağımsız, çağdaş hukuk esaslarına bağlayarak laikleşmeyi doğrudan güçlendirmiştir. Diğerleri farklı alanlarda düzenlemelerdir.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi, TBMM Hükûmeti’nin Londra Konferansı’na (1921) hem İstanbul Hükûmeti’ni hem de kendi temsilcisini göndermesinin temel amacıyla en doğrudan ilişkilidir?
A
İtilaf Devletleri’nin kapitülasyonları kaldırmasını sağlamak
B
TBMM’nin uluslararası alanda meşru muhatap olarak tanınmasını hızlandırmak
C
Sevr Antlaşması’nı küçük değişikliklerle kabul ettirmek
D
Boğazların yönetimini tamamen TBMM’ye bırakacak bir rejim kurmak
Çözüm
Konferansa TBMM temsilcisinin katılması, TBMM’nin muhatap alınmasını ve meşruiyetinin güçlenmesini hedefler. Kapitülasyonlar, Sevr’in kabulü veya Boğazlar rejimi bu kararın doğrudan amacı değildir.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi, Lozan Antlaşması’nda Türkiye’nin “tam bağımsızlık” anlayışıyla en doğrudan örtüşen kazanımlardan biridir?
A
Musul’un Türkiye’ye bırakılması
B
Kapitülasyonların kesin olarak kaldırılması
C
Boğazların tamamen Türk askerî kontrolüne bırakılması
D
Ege adalarının tamamının Türkiye’ye verilmesi
Çözüm
Kapitülasyonların kaldırılması, ekonomik ve hukuki egemenliğin sağlanması bakımından tam bağımsızlıkla doğrudan ilişkilidir. Musul çözülememiş, Boğazlar tam askerî kontrolle düzenlenmemiş, Ege adalarının tamamı alınmamıştır.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: B
1921 Anayasası’nın (Teşkilat-ı Esasiye) aşağıdaki hükümlerinden hangisi, ulusal egemenlik ilkesinin en doğrudan ifadesidir?
A
Devletin dini İslam’dır.
B
Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.
C
Meclis hükümeti sistemi benimsenmiştir.
D
Yerinden yönetim ilkesi esas alınmıştır.
Çözüm
Ulusal egemenlik, egemenliğin kaynağının millete ait olduğunu açıkça belirtir. Bu ilke 1921 Anayasası’nda doğrudan “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.” hükmüyle ifade edilmiştir.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi, 3 Mart 1924’te gerçekleştirilen inkılapların ortak hedeflerinden biridir?
A
Çok partili siyasi hayata geçişi sağlamak
B
Ekonomide devletçilik ilkesini uygulamak
C
Eğitim-öğretimde birliği sağlamak ve dinî otoritenin siyaset üzerindeki etkisini azaltmak
D
Dış politikada Boğazlar üzerinde tam egemenlik kurmak
Çözüm
3 Mart 1924’te Halifeliğin kaldırılması ve Tevhid-i Tedrisat Kanunu gibi düzenlemeler yapıldı. Bu adımlar, eğitimde birliği ve siyasal alanda dinî otoritenin etkisinin azaltılmasını hedefledi.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: C
1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun aşağıdaki hükümlerinden hangisi, TBMM Hükûmeti sisteminin (meclis üstünlüğü) en belirgin göstergesidir?
A
Devletin dininin İslam olduğunun belirtilmesi
B
Egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunun vurgulanması
C
Yasama ve yürütme yetkilerinin TBMM’de toplanması
D
Vilayetlere geniş yetkiler tanınması
Çözüm
1921 Anayasası’nda yasama ve yürütme yetkileri TBMM’de birleşmiştir. Bu durum kuvvetler birliği ve meclis üstünlüğünü doğrudan gösterir. Diğer seçenekler sistemin niteliğini bu kadar açık biçimde belirlemez.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi, Lozan Barış Antlaşması’nda Türkiye’nin tam bağımsızlığını doğrudan sınırlayan bir uygulamanın sona erdirildiğini gösteren en güçlü kanıttır?
A
Yunanistan ile nüfus mübadelesinin kararlaştırılması
B
Boğazlar rejiminin uluslararası bir komisyona bırakılması
Kapitülasyonlar ekonomik ve hukuki ayrıcalıklarla egemenliği sınırlıyordu. Lozan’da kesin kaldırılmaları tam bağımsızlık açısından en net göstergedir. Boğazlar ve Musul gibi konular ise egemenlik tartışmasını tamamen bitirmez.