TYT - Beylikten Devlete (1300-1453) - Orta Test - Beylikten Devlete (1300-1453) 1 - 5
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi 1402 Ankara Savaşı'nın Osmanlı Devleti üzerindeki etkilerinden biridir?
A
İstanbul'un fethedilmesi
B
Fetret Devri'nin başlaması ve merkezî otoritenin zayıflaması
C
Kapitülasyonların verilmesi
D
Rumeli'den tamamen çekilmesi
Çözüm
Ankara Savaşı sonrası şehzadeler arasındaki mücadele Fetret Devri'ni başlatmış ve otoriteyi zayıflatmıştır. İstanbul'un fethi ve kapitülasyonlar bu döneme ait değildir; Rumeli'den tamamen çekilme de gerçekleşmemiştir.
2. soru
TYT - Beylikten Devlete (1300-1453) - Orta Test - Beylikten Devlete (1300-1453) 2 - 3
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi I. Murad döneminde Osmanlı Devleti'nin Balkanlar'da siyasi üstünlük kurduğunu gösteren gelişmelerden biridir?
A
Karesioğulları Beyliği'nin Osmanlıya katılması
B
Sazlıdere Savaşı'nın kazanılması
C
Sırpsındığı Savaşı'nın kazanılması
D
Otlukbeli Savaşı'nın kazanılması
Çözüm
Sırpsındığı Savaşı (1364) ile Osmanlılar Balkanlar'da önemli bir üstünlük sağlamıştır. Diğer seçenekler ya farklı hükümdar dönemlerine aittir ya da Balkanlarla doğrudan ilgili değildir.
3. soru
TYT - Beylikten Devlete (1300-1453) - Orta Test - Beylikten Devlete (1300-1453) 3 - 5
Doğru cevap: B
Osmanlı Beyliği’nin kısa sürede büyümesinde aşağıdakilerden hangisi Anadolu’daki siyasi parçalanmışlığın doğrudan bir sonucudur?
A
Bizans’ın merkezi otoritesinin güçlenmesi
B
Beylikler arasında birlik sağlanamaması nedeniyle Osmanlı’nın fetih alanı bulabilmesi
C
Moğol baskısının tamamen sona ermesi
D
Avrupa’da Haçlı ittifaklarının dağılması
Çözüm
Anadolu’da beyliklerin birbirleriyle rekabeti ortak bir savunma oluşturmayı zorlaştırdı. Bu durum Osmanlı’nın hem diplomasi hem fetih yoluyla genişlemesine elverişli bir ortam sağladı.
4. soru
TYT - Beylikten Devlete (1300-1453) - Orta Test - Beylikten Devlete (1300-1453) 6 - 4
Doğru cevap: A
Osmanlı Devleti'nde kuruluş döneminde uygulanan iskân (yerleştirme) politikasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A
Yeni fethedilen bölgelerde Türk-İslam nüfusunu artırarak kalıcı hâkimiyet sağlamak
B
Tımar sistemini kaldırarak merkezi hazinenin gelirlerini artırmak
C
Kapıkulu ordusunun sayısını artırarak iç isyanları önlemek
D
Deniz ticaretini geliştirmek için liman kentlerinde serbest ticaret bölgeleri kurmak
Çözüm
İskân politikasıyla fethedilen yerlere konar-göçer Türkmenler yerleştirilerek bölgenin Türkleşmesi ve İslamlaşması hedeflenmiştir. Böylece güvenlik ve üretim artmış, fetihlerin kalıcılığı sağlanmıştır.
5. soru
TYT - Beylikten Devlete (1300-1453) - Orta Test - Beylikten Devlete (1300-1453) 6 - 5
Doğru cevap: A
Osmanlı Beyliği'nin kısa sürede büyümesinde etkili olan aşağıdaki unsurlardan hangisi Anadolu'daki diğer Türk beylikleriyle mücadeleyi geciktirmesinde belirleyici olmuştur?
A
Bizans sınırında yer alması ve fetihlerin ağırlıkla Rumeli'ye yönelmesi
B
İpek Yolu üzerinde bulunması ve ticaret gelirlerinin yüksek olması
C
Memlüklerle ittifak kurarak Anadolu'da üstünlük sağlaması
D
Moğol baskısının Osmanlı topraklarında daha yoğun hissedilmesi
Çözüm
Osmanlılar Bizans sınırında uç beyliği konumundaydı. Bu durum gaza ve fetihlerin Bizans/Rumeli yönünde yoğunlaşmasına, Anadolu beylikleriyle çatışmanın bir süre ertelenmesine yol açtı.
6. soru
TYT - Beylikten Devlete (1300-1453) - Orta Test - Beylikten Devlete (1300-1453) 7 - 3
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi 1453 İstanbul'un fethinin Osmanlı Devleti açısından sonuçlarından biridir?
A
Osmanlı Devleti'nin Anadolu ve Rumeli toprak bütünlüğünün güçlenmesi
B
Osmanlı Devleti'nin İslam dünyasında halifeliği resmen devralması
C
Osmanlı Devleti'nin Karadeniz'i tamamen bir Türk gölü hâline getirmesi
D
Osmanlı Devleti'nin Avrupa'daki fetihlerini tamamen durdurması
Çözüm
İstanbul'un alınmasıyla Boğazlar ve geçiş hatları kontrol altına alınmış, Anadolu-Rumeli bağlantısı sağlamlaşmıştır. Bu durum devletin merkeziyetçiliğini ve stratejik üstünlüğünü artırmıştır.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: A
Osmanlı Beyliği’nin kuruluş döneminde uyguladığı iskân politikasıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
A
Göçebe Türkmen unsurlarını Rumeli’ye geçirerek hem fetihlerin kalıcılığını sağlamak hem de Anadolu’daki aşiret baskısını azaltmak amaçlanmıştır.
B
Sadece gayrimüslim nüfus Rumeli’den Anadolu’ya taşınarak Balkanlarda Türk nüfus oranı yükseltilmiştir.
C
İskân, yalnızca savaş esirlerinin yerleştirilmesine dayanmış; gönüllü göç teşvik edilmemiştir.
D
İskânın temel hedefi tımar sistemini kaldırarak merkezî hazine gelirlerini artırmaktır.
Çözüm
İskân politikasıyla Türkmen nüfus yeni fethedilen bölgelere yerleştirilerek bölgenin Türkleşmesi-İslamlaşması ve fetihlerin kalıcılığı hedeflenmiştir. Ayrıca Anadolu’daki göçebe unsurların kontrolü kolaylaştırılmıştır.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nde I. Murad döneminde merkezî otoriteyi güçlendirmeye yönelik bir uygulama olarak değerlendirilemez?
A
Yeniçeri Ocağı’nın kurulması
B
Divan teşkilatının kurumsallaştırılması
C
Tımar sisteminin yaygınlaştırılması
D
Karamanoğulları’na kesin olarak son verilmesi
Çözüm
Karamanoğulları’nın kesin olarak ortadan kaldırılması Fatih döneminde gerçekleşmiştir. Diğer seçenekler I. Murad döneminde merkezî otoriteyi güçlendiren askerî-idarî düzenlemelerdir.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: B
Aşağıdaki gelişmelerden hangisi Osmanlı Devleti’nde veraset anlayışının henüz kesin kurallara bağlanmadığını en açık biçimde gösterir?
A
Orhan Bey döneminde ilk düzenli yaya ve müsellem birliklerinin kurulması
B
I. Bayezid’in tahta geçişi sırasında kardeşi Yakup’un öldürülmesi
C
I. Murad döneminde kazaskerlik makamının oluşturulması
D
Yıldırım Bayezid döneminde Anadolu Hisarı’nın inşa edilmesi
Çözüm
Kardeş katli uygulaması, taht mücadelelerini önlemeye dönük fiilî bir tedbirdir ve veraset sisteminin netleşmediğini gösterir. Diğer seçenekler askerî-idarî veya stratejik düzenlemelerdir.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: D
Aşağıdaki olaylardan hangisi Osmanlıların Anadolu Türk siyasi birliğini kurma sürecinde izlediği politikanın bir sonucu olarak değerlendirilemez?
A
Germiyanoğulları’ndan çeyiz yoluyla toprak alınması
B
Hamitoğulları’ndan para karşılığı toprak satın alınması
C
Karesioğulları topraklarının ilhak edilmesiyle Rumeli’ye geçiş imkânının artması
D
Sırpsındığı Savaşı ile Balkanlarda Haçlı ilerleyişinin durdurulması
Çözüm
Sırpsındığı Balkanlarda Osmanlı ilerleyişiyle ilgilidir; Anadolu Türk siyasi birliğini kurma politikasının doğrudan sonucu değildir. A, B ve C Anadolu’daki beyliklerle ilgili birleşme/ilhak yöntemleridir.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: B
Osmanlı Devleti’nde tımar sisteminin kuruluş döneminde yaygınlaştırılmasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A
Merkezî hazine gelirlerini artırmak için tüm dirlikleri iltizama çevirmek
B
Devletin düzenli vergi ve asker kaynağını yerel üretim üzerinden süreklileştirmek
C
Uç beylerinin bağımsız hareket etmesini sağlamak ve fetihleri hızlandırmak
D
Kapitülasyon benzeri ticari ayrıcalıklarla şehir ekonomisini canlandırmak
Çözüm
Tımar sistemi, toprağın mülkiyetini devlette bırakıp gelirini hizmet karşılığı sipahiye vererek hem vergi tahsilini düzenler hem de atlı asker (cebelü) kaynağı oluşturur. Böylece hazineye doğrudan yük bindirmeden düzenli askerî güç sağlanır.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlıların Rumeli’ye kalıcı biçimde yerleşmesini hızlandıran gelişmelerden biridir?
A
Ankara Savaşı’nda Timur’a yenilmeleri
B
İskân politikasıyla Anadolu’dan Türkmen nüfusun Rumeli’ye yerleştirilmesi
Cem Sultan Olayı’nın Avrupa’da diplomatik baskı aracı olması
Çözüm
İskân politikası, fethedilen Rumeli topraklarında Türk-İslam nüfusunu artırarak bölgenin Türkleşmesini ve Osmanlı hâkimiyetinin kalıcılaşmasını sağlamıştır. Bu, geçici askerî varlıktan kalıcı yerleşime geçişi hızlandırır.
