Atatürk’ün “Siyasi ve askeri zaferler ne kadar büyük olursa olsunlar, iktisadi zaferlerle taçlandırılmazlarsa elde edilen zaferler devamlı olamaz.” sözü dikkate alındığında, aşağıdaki ilke ve uygulama eşleştirmelerinden hangisi bu anlayışla en doğrudan ilişkilidir?
A
Devletçilik – I. Beş Yıllık Sanayi Planı’nın uygulanması
B
Cumhuriyetçilik – Çok partili hayata geçiş denemeleri
C
Milliyetçilik – Türk Tarih Kurumu’nun kurulması
D
Laiklik – Medeni Kanun’un kabul edilmesi
Çözüm
Söz, siyasi-askeri başarının ekonomik kalkınmayla sürdürülebilir olacağını vurgular. I. Beş Yıllık Sanayi Planı devletin öncülüğünde sanayileşmeyi hedefleyen devletçilik uygulamasıdır. Diğer seçenekler ekonomik kalkınma vurgusunu doğrudan karşılamaz.
2. soru
Çözümlü soru 2
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi, Atatürkçülükte “akılcılık ve bilimsellik” anlayışının hukuk ve eğitim alanlarına yansımasına birlikte örnek oluşturur?
A
Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun kabulü ve Türk Dil Kurumu’nun kurulması
B
Medeni Kanun’un kabulü ve Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun kabulü
C
Kabotaj Kanunu’nun kabulü ve Soyadı Kanunu’nun kabulü
D
Takrir-i Sükûn Kanunu’nun çıkarılması ve Halkevlerinin açılması
Çözüm
Medeni Kanun, hukukta çağdaş ve rasyonel bir düzen kurmayı hedefler. Tevhid-i Tedrisat ise eğitimi birleştirerek bilimsel/çağdaş eğitim esasını güçlendirir. Bu iki düzenleme birlikte akılcılık-bilimselliğin hukuk ve eğitime yansımasına örnektir.
3. soru
Çözümlü soru 3
Doğru cevap: C
Atatürk ilkelerinin amaçları düşünüldüğünde, aşağıdaki inkılaplardan hangisi “laiklik” ilkesinin devletin hukuki yapısına doğrudan etkisini en açık biçimde gösterir?
A
Şapka Kanunu’nun kabulü
B
Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması
C
Medeni Kanun’un kabulü
D
Miladi takvim ve uluslararası saat sisteminin kabulü
Çözüm
Medeni Kanun ile aile ve kişiler hukuku din kurallarından bağımsız, çağdaş bir hukuk düzenine bağlanmıştır. Bu, laikliğin doğrudan hukuki yapıya yansımasıdır. Diğerleri daha çok sosyal-kültürel düzenlemelerdir.
4. soru
Çözümlü soru 4
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi, Atatürkçülükte “millî egemenlik” anlayışının güçlendirilmesiyle en doğrudan ilişkilidir?
A
Kapitülasyonların kaldırılması
B
Saltanatın kaldırılması
C
Kabotaj Kanunu’nun çıkarılması
D
Soyadı Kanunu’nun kabulü
Çözüm
Saltanatın kaldırılması, egemenliğin hanedandan alınıp millete ait olduğunun siyasal olarak kesinleşmesidir. Böylece yönetim yetkisinin kaynağı millî irade olur. Diğer seçenekler bağımsızlık veya toplumsal düzenle daha çok ilişkilidir.
5. soru
Çözümlü soru 5
Doğru cevap: B
Atatürkçü düşünce sisteminde “devrimcilik” ilkesi esas alındığında, aşağıdaki yargılardan hangisi bu ilkenin kapsamını en doğru biçimde açıklar?
A
Toplumsal düzenin geleneksel kurumlarla korunması ve değişimin sınırlandırılmasıdır.
B
Çağdaşlaşma yönündeki yeniliklerin sürekliliğini sağlamak ve ihtiyaçlara göre yeni düzenlemeler yapmaktır.
C
Devletin ekonomik faaliyetlerden tamamen çekilmesi ve serbest piyasanın mutlaklaştırılmasıdır.
D
Dış politikada yayılmacı hedeflerle ulusal sınırların genişletilmesini esas almaktır.
Çözüm
Devrimcilik, yapılan inkılapları korumakla birlikte çağın ihtiyaçlarına göre yenilenmeyi sürdürmeyi ifade eder. Amaç durağanlık değil sürekli ilerlemedir. Diğer seçenekler devrimcilikle çelişen yaklaşımlardır.
6. soru
Çözümlü soru 6
Doğru cevap: C
Atatürk’ün “Siyasi, askerî zaferler ne kadar büyük olursa olsunlar, iktisadî zaferlerle taçlandırılmazlarsa meydana gelen zaferler devamlı olamaz.” sözüne göre aşağıdaki uygulamalardan hangisi doğrudan bu anlayışın bir yansımasıdır?
A
Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile eğitimde birlik sağlanması
B
Kabotaj Kanunu ile deniz taşımacılığında millî egemenliğin güçlendirilmesi
C
1923 İzmir İktisat Kongresi ile ekonomik bağımsızlık hedefinin programlaştırılması
D
Saltanatın kaldırılmasıyla siyasal egemenliğin millete devredilmesi
Çözüm
Söz, kalıcı başarının ekonomik bağımsızlıkla mümkün olduğunu vurgular. İzmir İktisat Kongresi bu hedefi doğrudan belirleyen ve ekonomik kalkınmayı planlayan bir adımdır. Diğer seçenekler daha çok siyasal, hukukî veya eğitim alanıyla ilgilidir.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi Atatürk ilkeleri içinde “devletin ekonomik hayata doğrudan müdahalesini zorunlu gördüğü” durumları en iyi açıklayan ilke ile ilişkilendirilebilir?
A
Cumhuriyetçilik
B
Devletçilik
C
Milliyetçilik
D
Halkçılık
Çözüm
Devletçilik, özel girişimin yetersiz kaldığı alanlarda devletin ekonomiye yön verip yatırım yapmasını öngörür. Bu, ekonomik kalkınmanın hızlandırılması amacı taşır. Diğer ilkeler doğrudan ekonomik müdahaleyi esas almaz.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: B
Aşağıdaki inkılaplardan hangisi, “laiklik” ilkesinin toplumsal hayat ve hukuk düzeni üzerindeki etkisini en doğrudan biçimde gösterir?
A
Şapka ve Kıyafet İnkılabı
B
Medeni Kanun’un kabul edilmesi
C
Soyadı Kanunu’nun çıkarılması
D
Takvim, saat ve ölçülerde değişiklik yapılması
Çözüm
Medeni Kanun, aile ve miras gibi alanlarda dinî kurallara dayalı yapıyı kaldırıp hukuk birliğini sağlar. Bu, laikliğin hukuk düzenine doğrudan yansımasıdır. Diğerleri daha çok toplumsal düzenleme ve modernleşme niteliğindedir.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: C
Atatürkçü düşünce sisteminde “akıl ve bilimin rehberliği” vurgusu dikkate alındığında, aşağıdaki uygulamalardan hangisi bu yaklaşımın eğitim alanındaki en kapsamlı sonucudur?
A
Millet Mekteplerinin açılması
B
Türk Tarih Kurumunun kurulması
C
Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun çıkarılması
D
Türk Dil Kurumunun kurulması
Çözüm
Tevhid-i Tedrisat, eğitim kurumlarını tek çatı altında toplayarak öğretimde birlik ve çağdaş, bilimsel programların uygulanmasını mümkün kılar. Bu, akıl ve bilimi esas alan eğitim anlayışının sistem düzeyindeki temel adımıdır. Diğerleri önemli olmakla birlikte daha sınırlı hedeflere yöneliktir.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: B
Aşağıdaki durumlardan hangisi, Atatürk’ün “millî egemenlik” anlayışının bir gereği olarak doğrudan “halkın yönetime katılımını genişletme” amacı taşır?
A
Kapitülasyonların kaldırılması
B
Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı verilmesi
C
Aşar vergisinin kaldırılması
D
Dış borçların yapılandırılması
Çözüm
Millî egemenlik, yönetimde temsilin genişlemesini ve vatandaşların siyasete katılımını güçlendirmeyi gerektirir. Kadınlara seçme-seçilme hakkı verilmesi katılımı doğrudan artırır. Diğer seçenekler daha çok ekonomik ve dış ilişkilerle ilgilidir.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: B
Atatürk’ün “Siyasi, askeri zaferler ne kadar büyük olursa olsunlar, iktisadi zaferlerle taçlandırılmazlarsa meydana gelen zaferler devamlı olamaz.” sözü aşağıdaki ilkelerden hangisinin gerekçesini en doğrudan açıklar?
A
Cumhuriyetçilik
B
Devletçilik
C
Milliyetçilik
D
Laiklik
Çözüm
Söz, siyasal/askerî başarıların kalıcı olmasının ekonomik güçle mümkün olduğunu vurgular. Bu yaklaşım, kalkınmada devletin düzenleyici ve gerektiğinde doğrudan rol almasını öngören devletçilikle doğrudan ilişkilidir.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: C
Aşağıdaki gelişmelerden hangisi, Atatürkçülükte “millî egemenlik” anlayışının kurumsallaşmasına yönelik bir adım olarak değerlendirilemez?
A
Saltanatın kaldırılması
B
TBMM’nin açılması
C
Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun kabulü
D
Cumhuriyetin ilanı
Çözüm
Millî egemenliğin kurumsallaşması, yönetim yetkisinin millete ve meclise dayanmasıyla ilgilidir. Tevhid-i Tedrisat eğitim birliğini sağlayarak toplumsal-kültürel dönüşüme hizmet eder; doğrudan egemenlik kurumlaşması değildir.
