TYT - Uygarlığın Doğuşu ve İlk Uygarlıklar - Orta Test - Uygarlığın Doğuşu ve İlk Uygarlıklar 2 - 2
Doğru cevap: B
Mezopotamya’da şehir devletleri (site) şeklinde siyasi örgütlenmenin ortaya çıkmasında aşağıdakilerden hangisi daha etkili olmuştur?
A
Dağlık arazinin ulaşımı zorlaştırması
B
Irmaklar arası geniş ve açık ovalarda farklı yerleşmelerin oluşması
C
Tek bir merkezden yönetimi kolaylaştıran doğal sınırların bulunması
D
Deniz ticaretinin temel geçim kaynağı olması
Çözüm
Mezopotamya’da geniş ve açık ovalar üzerinde birçok yerleşme gelişmiştir. Doğal sınırların zayıf olması merkezi birliği zorlaştırmış, şehir devletlerini öne çıkarmıştır. Bu durum site yapısını desteklemiştir.
2. soru
TYT - Uygarlığın Doğuşu ve İlk Uygarlıklar - Orta Test - Uygarlığın Doğuşu ve İlk Uygarlıklar 2 - 3
Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi Eski Mısır’da firavunun otoritesinin güçlü olmasının nedenlerinden biri değildir?
A
Nil Nehri’nin düzenli taşkınlarının tarımı planlı kılması
B
Firavunun tanrısal bir güç olarak görülmesi
C
Ülkenin doğal sınırlarla korunması
D
Şehir devletleri arasında sürekli siyasi rekabetin bulunması
Çözüm
Mısır’da firavun, tanrısal kabul edildiği için otoritesi güçlüydü. Nil’in düzenli taşkınları ve doğal sınırlar merkezi yönetimi desteklemiştir. Şehir devletleri arasında sürekli rekabet Mısır için belirleyici bir durum değildir.
3. soru
TYT - Uygarlığın Doğuşu ve İlk Uygarlıklar - Orta Test - Uygarlığın Doğuşu ve İlk Uygarlıklar 2 - 4
Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi yazının icadıyla ortaya çıkan gelişmelerden biri olarak gösterilemez?
A
Ticari kayıtların tutulabilmesi
B
Kanunların ve anlaşmaların kalıcı hâle gelmesi
C
Tarih çağlarının başlaması
D
Avcılık-toplayıcılığın temel geçim kaynağı hâline gelmesi
Çözüm
Yazı, kayıt tutmayı ve bilgiyi kalıcılaştırmayı sağlamıştır. Bu nedenle tarih çağları yazıyla başlatılır. Avcılık-toplayıcılığın temel geçim kaynağı hâline gelmesi yazıyla ilgili değildir.
4. soru
TYT - Uygarlığın Doğuşu ve İlk Uygarlıklar - Orta Test - Uygarlığın Doğuşu ve İlk Uygarlıklar 2 - 5
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi İlk Çağ uygarlıklarında görülen “çok tanrılı inanç” anlayışının toplum hayatına etkilerinden biridir?
A
Din adamları sınıfının (rahiplerin) etkisinin artması
B
Toplumsal sınıf farklarının tamamen ortadan kalkması
C
Siyasi otoritenin her yerde seçimle belirlenmesi
D
Göçebe yaşamın yaygınlaşması
Çözüm
Çok tanrılı inançlarda tapınaklar ve ritüeller önem kazandığı için rahiplerin etkisi artmıştır. Bu durum özellikle ekonomi ve yönetimde tapınakların rolünü güçlendirmiştir. Diğer seçenekler çok tanrılı inancın doğrudan sonucu değildir.
5. soru
TYT - Uygarlığın Doğuşu ve İlk Uygarlıklar - Orta Test - Uygarlığın Doğuşu ve İlk Uygarlıklar 3 - 1
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi Mezopotamya’da şehir devletleri (site) yapısının ortaya çıkmasında en etkili coğrafi etkendir?
A
Dicle ve Fırat’ın taşkınlarının düzenli ve öngörülebilir olması
B
Geniş ve doğal sınırlarla çevrili, korunaklı bir coğrafyaya sahip olması
C
Verimli alüvyal ovaların açık ve istilaya elverişli olması
D
Deniz ticaretine elverişli doğal limanların yaygın olması
Çözüm
Mezopotamya’nın açık ve doğal sınırlarının zayıf olması, güvenlik ihtiyacını artırmış ve kentlerin ayrı ayrı örgütlenmesini kolaylaştırmıştır. Bu durum site tipi şehir devletlerini yaygınlaştırmıştır.
6. soru
TYT - Uygarlığın Doğuşu ve İlk Uygarlıklar - Orta Test - Uygarlığın Doğuşu ve İlk Uygarlıklar 4 - 2
Doğru cevap: B
Mezopotamya’da ilk yazı örneklerinin ortaya çıkmasında aşağıdakilerden hangisinin etkisi daha belirleyicidir?
A
Deniz ticaretinin gelişmesi
B
Tapınak merkezli ekonomi ve ürün kayıt ihtiyacı
C
Göçebe kabilelerin baskısı
D
Maden işlemeciliğinin yaygınlaşması
Çözüm
Sümerlerde yazı, ekonomik işlemlerin ve depolanan ürünlerin kaydını tutmak için gelişmiştir. Tapınaklar üretim ve dağıtımda merkez konumdaydı. Bu durum kayıt ihtiyacını artırmıştır.
7. soru
TYT - Uygarlığın Doğuşu ve İlk Uygarlıklar - Orta Test - Uygarlığın Doğuşu ve İlk Uygarlıklar 4 - 3
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi, Mısır uygarlığının Nil Nehri’ne bağlı olarak geliştiğini gösteren bir durumdur?
A
Site (şehir) devletleri şeklinde örgütlenmesi
B
Sulama kanalları ve taşkın takvimine dayalı tarım yapılması
C
Ticarette ağırlıklı olarak deniz yolunun kullanılması
D
Çivi yazısının yaygın biçimde kullanılması
Çözüm
Nil’in düzenli taşkınları tarımı beslemiş, sulama kanallarıyla üretim artmıştır. Taşkınların takibi takvim bilgisini geliştirmiştir. Bu, Mısır’da merkezi düzenin güçlenmesine katkı sağlamıştır.
8. soru
TYT - Uygarlığın Doğuşu ve İlk Uygarlıklar - Orta Test - Uygarlığın Doğuşu ve İlk Uygarlıklar 4 - 4
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi, Mezopotamya’da siyasi birliğin geç oluşmasının en önemli nedenlerinden biridir?
A
Doğal sınırların güçlü olması
B
Verimli tarım alanlarının çok sınırlı olması
C
Açık coğrafyanın istilalara elverişli olması ve şehir devletlerinin oluşması
D
Tek tanrılı dinin yaygın olması
Çözüm
Mezopotamya’nın açık coğrafyası istilalara elverişliydi. Bu durum şehir devletlerinin sık sık el değiştirmesine ve kalıcı siyasi birliğin gecikmesine yol açmıştır. Doğal sınırların zayıflığı da bunu desteklemiştir.
9. soru
TYT - Uygarlığın Doğuşu ve İlk Uygarlıklar - Orta Test - Uygarlığın Doğuşu ve İlk Uygarlıklar 4 - 5
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi, Fenikelilerin Akdeniz’de etkili olmalarının temel nedeni olarak gösterilebilir?
A
Geniş ve verimli tarım arazilerine sahip olmaları
B
Güçlü kara orduları kurmaları
C
Deniz ticareti ve koloniler aracılığıyla ticaret ağları oluşturmaları
D
Merkezi imparatorluk yönetimini erken dönemde kurmaları
Çözüm
Fenikeliler denizcilikte gelişmiş ve ticaret kolonileri kurmuştur. Bu sayede Akdeniz’de geniş bir ticaret ağı oluşturmuşlardır. Tarım ve kara ordusu ise belirleyici unsurlar değildir.
10. soru
TYT - Uygarlığın Doğuşu ve İlk Uygarlıklar - Orta Test - Uygarlığın Doğuşu ve İlk Uygarlıklar 7 - 2
Doğru cevap: C
Mezopotamya’da Sümerlerin şehir devletleri (site) şeklinde örgütlenmesinde aşağıdakilerden hangisi daha etkili olmuştur?
A
Coğrafi şartların merkezi otoriteyi kolaylaştırması
B
Düzenli yağışların tarımı her yerde aynı ölçüde mümkün kılması
C
Bölgenin açık ve düz yapısının farklı yerleşmelerin bağımsız gelişmesine elverişli olması
D
Deniz kıyısında olmaları nedeniyle tek merkezden yönetilmeleri
Çözüm
Mezopotamya’nın açık ve düz coğrafyası birçok yerleşmenin ayrı ayrı güçlenmesine imkân vermiştir. Bu durum merkezi bir devlet yerine şehir devletlerinin ortaya çıkmasını kolaylaştırmıştır.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi, Mezopotamya’da şehir devletleri (site) yapısının ortaya çıkmasında diğerlerine göre daha belirleyici bir etkendir?
A
Dicle ve Fırat’ın düzensiz rejimi nedeniyle sulama kanallarının yerel ölçekte örgütlenme zorunluluğu
B
Deniz ticaretine elverişli doğal limanların çokluğu
C
Yüksek dağların doğal sınır oluşturup dış saldırıları engellemesi
D
Tek tip iklim koşullarının tarımsal üretimi standartlaştırması
Çözüm
Dicle ve Fırat’ın taşkınlarının düzensizliği sulama ve taşkın kontrolünü zorunlu kıldı. Bu ihtiyaç yerel düzeyde örgütlenen merkezlerin güçlenmesine ve site yapısına zemin hazırladı.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi, Mezopotamya’da şehir devletleri arasında siyasi birliğin uzun süre kurulamamasının en temel nedenidir?
A
Tarımın sulama kanallarıyla yapılmasının merkezi otoriteyi zorunlu kılması
B
Bölgede doğal sınırların zayıf olması ve dış istilalara açık coğrafi yapının siyasal istikrarsızlığı artırması
C
Deniz ticaretinin gelişmiş olması nedeniyle şehirlerin ekonomik olarak birbirine bağımlı hale gelmesi
D
Yazının çok geç bulunması nedeniyle yönetim ve hukuk sistemlerinin gelişememesi
Çözüm
Mezopotamya’da doğal engellerin azlığı hem dış istilaları kolaylaştırmış hem de şehir devletleri arasında sürekli rekabeti beslemiştir. Bu durum kalıcı siyasi birliğin gecikmesine yol açmıştır.
