Kurtuluş Savaşı’nda Doğu Cephesi’nin kapanmasını sağlayan Gümrü Antlaşması’nın ardından TBMM’nin aynı bölgede izlediği politika dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu cephenin kapanmasının TBMM’ye sağladığı en önemli askerî-stratejik avantajdır?
A
Düzenli ordunun ilk kez Batı Cephesi’nde kurulmasını mümkün kılması
B
Doğu’daki kuvvetlerin önemli bir kısmının Batı Cephesi’ne kaydırılabilmesi
C
İtilaf Devletleriyle ilk kez ateşkes yapılmasının sağlanması
D
Boğazlar ve İstanbul üzerindeki işgal baskısının tamamen kalkması
Çözüm
Gümrü ile Doğu Cephesi fiilen güvenceye alındı ve burada tutulan birliklerin bir bölümü Batı’ya sevk edilebildi. Bu, Yunan ilerleyişine karşı Batı Cephesi’nin güçlendirilmesi açısından kritik bir avantajdır.
2. soru
Çözümlü soru 2
Doğru cevap: B
Aşağıdaki gelişmelerden hangisi, Güney Cephesi’nde TBMM’nin düzenli ordu yerine yerel direniş (Kuva-yı Milliye) ve halk desteğiyle sonuç alma stratejisinin belirgin bir göstergesidir?
A
Sakarya Meydan Muharebesi’nin kazanılması
B
Antep’in uzun süre direnmesi ve şehrin savunmasının yerel güçlerce yürütülmesi
C
I. İnönü Savaşı’nın düzenli orduyla kazanılması
D
Kars Antlaşması’yla sınırların çizilmesi
Çözüm
Güney Cephesi’nde şehir savunmaları (özellikle Antep, Maraş, Urfa) büyük ölçüde yerel milisler ve halk direnişiyle yürütülmüştür. Bu durum düzenli ordu yerine yerel direnişin etkinliğini gösterir.
3. soru
Çözümlü soru 3
Doğru cevap: B
Kurtuluş Savaşı cepheleri değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi Batı Cephesi’nin diğer cephelere göre daha belirleyici olmasının temel nedenidir?
A
TBMM’nin ilk uluslararası antlaşmasını burada imzalaması
B
Savaşın kaderini belirleyen ana düzenli ordu muharebelerinin bu cephede yapılması
C
İtilaf Devletlerinin işgali tamamen sona erdirmesinin bu cephede gerçekleşmesi
D
TBMM’nin ilk kez isyanları bu cephede bastırması
Çözüm
Batı Cephesi’nde Yunan ordusuna karşı düzenli ordunun yürüttüğü İnönü, Sakarya ve Büyük Taarruz gibi ana muharebeler yapılmıştır. Bu muharebeler savaşın sonucunu doğrudan belirlemiştir.
4. soru
Çözümlü soru 4
Doğru cevap: B
Kurtuluş Savaşı’nda Güney Cephesi’nin kapanmasında etkili olan süreç dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu cephenin kapanmasını sağlayan temel dinamiği en doğru açıklar?
A
İtalya’nın Batı Anadolu’dan çekilmesiyle Yunan ordusunun yalnız kalması
B
Fransa’nın bölgedeki maliyet ve direniş nedeniyle Ankara Antlaşması’yla çekilmeyi kabul etmesi
C
Sovyet Rusya’nın doğrudan asker göndermesiyle Fransızların yenilmesi
D
İngiltere’nin Sevr’i yürürlükten kaldırarak işgali sona erdirmesi
Çözüm
Güney Cephesi’nde yerel direnişin maliyeti artırması ve Fransa’nın önceliklerini değiştirmesi Ankara Antlaşması’na zemin hazırlamıştır. Antlaşma ile Fransa bölgeden çekilmeyi kabul ederek cephe fiilen kapanmıştır.
5. soru
Çözümlü soru 5
Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi, Kurtuluş Savaşı’nda Doğu Cephesi’nin kapanmasının (Gümrü Antlaşması) TBMM açısından doğrudan sonuçlarından biri değildir?
A
Düzenli ordunun ilk askerî başarısının elde edilmesi
B
Ermeni tehdidinin büyük ölçüde ortadan kalkması
C
Batı Cephesi’ne asker ve kaynak kaydırılabilmesi
D
İtilaf Devletleri’nin Misak-ı Millî’yi resmen tanıması
Çözüm
Gümrü Antlaşması TBMM’nin ilk uluslararası antlaşmasıdır ve Doğu Cephesi’ni fiilen güvenceye almıştır. Böylece Batı Cephesi’ne imkân aktarımı kolaylaşmıştır. Ancak İtilaf Devletleri’nin Misak-ı Millî’yi resmen tanıması bu antlaşmanın doğrudan sonucu değildir.
6. soru
Çözümlü soru 6
Doğru cevap: A
Güney Cephesi’nde Fransızların Ankara Antlaşması (1921) ile bölgeden çekilmesinde aşağıdakilerden hangisi diğerlerine göre daha belirleyici bir etkendir?
A
Kuvayı Milliye’nin yerel direnişinin Fransızları yıpratması ve maliyeti artırması
B
Sovyet Rusya’nın Fransa’ya askerî ültimatom vermesi
C
İtalya’nın Fransızlara karşı resmen savaş ilan etmesi
D
Yunan ordusunun Doğu Anadolu’ya ilerleyerek Fransızları tehdit etmesi
Çözüm
Güney Cephesi’nde Antep, Maraş ve Urfa direnişleri Fransızları uzun süre meşgul ederek yıpratmıştır. Fransa, savaşın maliyetini ve kamuoyu baskısını azaltmak için Ankara Antlaşması’na yönelmiştir. Diğer seçenekler tarihsel olarak belirleyici değildir.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: D
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi Kurtuluş Savaşı’ndaki cephe–antlaşma/sonuç ilişkisi bakımından yanlıştır?
A
Doğu Cephesi – Gümrü Antlaşması
B
Güney Cephesi – Ankara Antlaşması
C
Batı Cephesi – Mudanya Ateşkes Antlaşması
D
Doğu Cephesi – Sevr Antlaşması
Çözüm
Mudanya Ateşkesi Batı Cephesi’ndeki askerî başarılardan sonra imzalanmıştır; Gümrü ve Ankara antlaşmaları sırasıyla Doğu ve Güney cepheleriyle ilişkilidir. Sevr, TBMM tarafından kabul edilmemiş ve Doğu Cephesi’nin bir antlaşması/sonucu değildir.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: A
Kurtuluş Savaşı’nda Batı Cephesi’nin ‘düzenli ordu’ ile yürütülmesinin zorunlu hâle gelmesinde aşağıdakilerden hangisi en doğrudan gerekçedir?
A
Yunan ilerleyişinin geniş cephe hattında sürekli ve disiplinli savunma gerektirmesi
B
İtilaf Devletleri’nin TBMM’yi resmen tanıması için şart koşması
C
Doğu Cephesi’nde hiç çatışma yaşanmaması
D
Güney Cephesi’nde Fransızların tamamen çekilmesi
Çözüm
Batı Cephesi’nde Yunan ordusu düzenli, donanımlı ve geniş kapsamlı bir harekât yürütmüştür. Buna karşı dağınık milis güçleriyle uzun süreli savunma mümkün olmadığından düzenli ordu zorunlu olmuştur. Diğer seçenekler doğrudan gerekçe değildir.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi, Güney Cephesi’nin Batı Cephesi’ne göre daha kısa sürede kapanmasının en uygun açıklamasıdır?
A
Fransızların bölgedeki hedeflerinin sınırlı olması ve yerel direnişin maliyeti artırması
B
Yunanların Güney Cephesi’nde kesin yenilgiye uğratılması
C
İngiltere’nin Güney Cephesi’nden tek taraflı çekilme kararı alması
D
TBMM’nin Güney Cephesi’nde düzenli orduyu hiç kullanmaması
Çözüm
Fransa’nın güneydeki çıkarları, uzun süreli bir işgali sürdürmeye elverişli değildi ve yerel direniş maliyeti yükseltti. Bu durum Ankara Antlaşması’yla çekilmeyi hızlandırdı. Diğer seçenekler tarihsel olarak doğru ya da açıklayıcı değildir.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: B
Kurtuluş Savaşı'nda Güney Cephesi için aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
A
Antep — İtalyan işgaline karşı düzenli ordu birliklerinin ana mücadeleyi yürütmesi
B
Maraş — Fransız işgaline karşı halk direnişinin belirleyici olması
C
Urfa — Yunan işgaline karşı TBMM'nin doğrudan düzenli ordu sevk etmesi
D
Adana — Ermeni ordusuna karşı Kâzım Karabekir komutasında savaşılması
Çözüm
Güney Cephesi'nde Maraş'ta Fransız işgaline karşı halk direnişi öne çıkmıştır. Antep ve Urfa da Fransızlara karşı direniş merkezleridir; Yunan ve Ermeni cepheleriyle karıştırılamaz.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: A
Kurtuluş Savaşı’nda Güney Cephesi’nde düzenli ordunun geç kurulmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A
Bölgede Fransızlara karşı yerel milis (Kuva-yı Milliye) direnişinin etkili olması
B
TBMM’nin bu cepheyi Misak-ı Milli sınırları dışında görmesi
C
İtilaf Devletleri’nin Güney Cephesi’nde savaşmayı yasaklaması
D
Bölgenin coğrafi şartlarının düzenli orduya elverişsiz olması
Çözüm
Güney Cephesi’nde halk direnişi ve milis güçleri (Antep, Maraş, Urfa) uzun süre etkili olmuştur. Bu nedenle TBMM, düzenli orduyu öncelikle Batı Cephesi’nde kurup yoğunlaştırmıştır.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi, Doğu Cephesi’nde TBMM’nin kazandığı askeri başarının uluslararası bir antlaşmaya dönüşmesinin en doğrudan sonucudur?
A
TBMM’nin ilk kez bir İtilaf Devleti tarafından tanınması
B
Ermenistan ile imzalanan antlaşmayla doğu sınırının güvence altına alınması
C
Boğazların statüsünün TBMM lehine kesinleşmesi
D
İstanbul Hükûmeti’nin resmen sona ermesi
Çözüm
Doğu Cephesi’nde Ermenistan’a karşı kazanılan başarı Gümrü Antlaşması’na zemin hazırlamıştır. Böylece doğu sınırı güvence altına alınmış ve TBMM’nin askeri başarısı diplomatik kazanıma dönüşmüştür.
