TYT - Avrupa ve Osmanlı Devleti (18. Yüzyıl) - Orta Test - Avrupa ve Osmanlı Devleti (18. Yüzyıl) 1 - 1
Doğru cevap: B
18. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin Avrupa karşısında savunmadan diplomasiye daha çok ağırlık vermesinde aşağıdakilerden hangisi en etkili olmuştur?
A
Avrupa’da ateşli silahların tamamen terk edilmesi
B
Sürekli elçiliklerin açılmasıyla Avrupa’yı yakından izleme ihtiyacının artması
C
Kapitülasyonların tamamen kaldırılması
D
Yeniçeri Ocağı’nın 18. yüzyıl başında kaldırılması
Çözüm
Osmanlı, 18. yüzyılda Avrupa’daki gelişmeleri izlemek ve diplomatik ilişkileri güçlendirmek için sürekli elçilikler açmaya yönelmiştir. Bu, savunma anlayışının yanında diplomasi ve bilgi toplama ihtiyacını artırmıştır.
2. soru
TYT - Avrupa ve Osmanlı Devleti (18. Yüzyıl) - Orta Test - Avrupa ve Osmanlı Devleti (18. Yüzyıl) 1 - 2
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi 1718 Pasarofça Antlaşması’nın Osmanlı Devleti açısından sonuçlarından biridir?
A
Osmanlı’nın Karadeniz’i Türk gölü hâline getirmesi
B
Lale Devri’nin başlaması ve Batı tarzı yeniliklere yönelmenin hızlanması
C
Kırım’ın Osmanlı egemenliğinden çıkması
D
Belgrad’ın kesin olarak Osmanlı’ya bırakılması
Çözüm
Pasarofça Antlaşması sonrasında barış ortamı oluşmuş, bu da Lale Devri’nde Batı etkisindeki yeniliklerin artmasına zemin hazırlamıştır. Antlaşma, özellikle Avusturya karşısında toprak kayıplarıyla birlikte yeni arayışları tetiklemiştir.
3. soru
TYT - Avrupa ve Osmanlı Devleti (18. Yüzyıl) - Orta Test - Avrupa ve Osmanlı Devleti (18. Yüzyıl) 1 - 5
Doğru cevap: A
Osmanlı Devleti’nde 18. yüzyılda görülen “ayanların güç kazanması” aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?
A
Merkezî otoritenin taşrada zayıflaması
B
Tımar sisteminin 16. yüzyılda en güçlü dönemine ulaşması
C
Devşirme sisteminin yeniden yaygınlaşması
D
Kapitülasyonların tek taraflı olarak iptal edilmesi
Çözüm
Ayanların güçlenmesi, taşrada yerel güç odaklarının öne çıkmasıyla merkezî otoritenin zayıfladığını gösterir. Bu durum vergi toplama ve asayiş gibi alanlarda yerel aktörlerin etkisini artırmıştır.
4. soru
TYT - Avrupa ve Osmanlı Devleti (18. Yüzyıl) - Orta Test - Avrupa ve Osmanlı Devleti (18. Yüzyıl) 2 - 2
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi 18. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin Avrupa'yı daha yakından tanıma ve sürekli diplomasi yürütme ihtiyacının arttığını gösteren bir gelişmedir?
A
Daimî elçiliklerin açılması
B
Tımar sisteminin kurulması
C
Divan-ı Hümâyun'un kurulması
D
Devşirme sisteminin uygulanmaya başlanması
Çözüm
Daimî elçilikler, Avrupa'daki gelişmeleri yerinde takip etmeyi ve düzenli diplomasi yürütmeyi amaçlar. Bu uygulama Osmanlı'nın dış politikada yeni bir yönteme yöneldiğini gösterir.
5. soru
TYT - Avrupa ve Osmanlı Devleti (18. Yüzyıl) - Orta Test - Avrupa ve Osmanlı Devleti (18. Yüzyıl) 6 - 2
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi 18. yüzyılda Osmanlı Devleti’nde Avrupa etkisiyle ortaya çıkan yeniliklerden biridir?
A
Tulumbacı Ocağı’nın kurulması
B
Tımar sisteminin yeniden yaygınlaştırılması
C
Devşirme sisteminin düzenli şekilde uygulanması
D
Kapitülasyonların tamamen kaldırılması
Çözüm
Tulumbacı Ocağı, özellikle Lale Devri’nde şehir yangınlarına müdahale için kurulmuş ve Avrupa’daki benzer uygulamalardan etkilenmiştir. Diğer seçenekler 18. yüzyılın genel yönelimiyle uyumlu değildir.
6. soru
TYT - Avrupa ve Osmanlı Devleti (18. Yüzyıl) - Orta Test - Avrupa ve Osmanlı Devleti (18. Yüzyıl) 6 - 4
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi 18. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin Rusya’ya karşı Avrupa devletleriyle yakınlaşmasının en önemli nedenlerinden biridir?
A
Rusya’nın sıcak denizlere inme politikasının Osmanlı topraklarını tehdit etmesi
B
Rusya’nın Osmanlı’ya ekonomik yardım yapmayı taahhüt etmesi
Rusya’nın Osmanlı’nın iç işlerine karışmama garantisi vermesi
Çözüm
Rusya’nın Karadeniz ve Akdeniz’e açılma hedefi Osmanlı için stratejik bir tehdit oluşturmuştur. Bu nedenle Osmanlı, Rusya’ya karşı zaman zaman Avrupa devletleriyle diplomatik denge arayışına girmiştir.
7. soru
TYT - Avrupa ve Osmanlı Devleti (18. Yüzyıl) - Orta Test - Avrupa ve Osmanlı Devleti (18. Yüzyıl) 7 - 1
Doğru cevap: B
18. yüzyılda Avrupa’da ortaya çıkan “Aydınlanma” düşüncesinin Osmanlı Devleti üzerindeki etkilerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
A
Matbaanın ilk kez kullanılmaya başlanması
B
Islahatlarda akılcılık ve faydacılık anlayışının öne çıkması
C
Tımar sisteminin kuruluşunun tamamlanması
D
Kapitülasyonların tamamen kaldırılması
Çözüm
Aydınlanma, yönetimde ve toplumda akılcılığı ve pragmatik yaklaşımları öne çıkarmıştır. Osmanlı’da 18. yüzyıl ıslahatlarında da özellikle askerî ve idarî alanlarda fayda esaslı düzenlemeler görülür.
8. soru
TYT - Avrupa ve Osmanlı Devleti (18. Yüzyıl) - Orta Test - Avrupa ve Osmanlı Devleti (18. Yüzyıl) 7 - 2
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi 18. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin Avrupa karşısında izlediği politikalardan biri olarak değerlendirilemez?
A
Avrupa’daki gelişmeleri yakından izlemek için elçiliklerin açılması
B
Orduyu modernleştirmek amacıyla uzmanlardan yararlanılması
C
Yeni topraklar kazanmak için sürekli fetih siyasetinin sürdürülmesi
D
Askerî alanda yeni kurum ve birliklerin oluşturulması
Çözüm
18. yüzyılda Osmanlı’da fetih yerine kayıpları durdurma ve ıslahatla güçlenme eğilimi belirginleşmiştir. Elçiliklerin açılması ve askerî modernleşme bu dönemin tipik uygulamalarıdır.
9. soru
TYT - Avrupa ve Osmanlı Devleti (18. Yüzyıl) - Orta Test - Avrupa ve Osmanlı Devleti (18. Yüzyıl) 7 - 3
Doğru cevap: A
Pasarofça Antlaşması (1718) sonrasında başlayan Lale Devri’nde aşağıdakilerden hangisinin görülmesi beklenir?
A
Batı tarzı mimari ve şehircilik anlayışına ilginin artması
B
Tımar sisteminin yeniden işler hâle getirilmesi
C
Kapitülasyonların kaldırılarak dış ticaretin millîleştirilmesi
D
Yeniçeri Ocağı’nın tamamen kaldırılması
Çözüm
Lale Devri’nde Batı etkisiyle kültür, sanat ve mimaride yenilikler öne çıkmıştır. Tımarın canlandırılması, kapitülasyonların kaldırılması veya Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması bu dönemin uygulamaları değildir.
10. soru
TYT - Avrupa ve Osmanlı Devleti (18. Yüzyıl) - Orta Test - Avrupa ve Osmanlı Devleti (18. Yüzyıl) 7 - 5
Doğru cevap: B
18. yüzyılda Avrupa’da Sanayi Devrimi’nin başlamasının Osmanlı Devleti’ne ekonomik etkilerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
A
Osmanlı’nın sanayi ürünleri ihracatının hızla artması
B
Avrupa’dan mamul mal girişinin artmasıyla yerli üretimin zorlanması
C
Lonca teşkilatının tamamen ortadan kalkması ve yerine fabrikaların kurulması
D
Osmanlı’nın dış ticarette sürekli fazla vermeye başlaması
Çözüm
Sanayi Devrimi sonrası Avrupa’nın ucuz ve seri üretim malları Osmanlı pazarlarına daha çok girmiştir. Bu durum yerli üreticiyi zorlamış ve dış ticaret dengesini olumsuz etkileyebilmiştir.
11. soru
TYT - Avrupa ve Osmanlı Devleti (18. Yüzyıl) - Orta Test - Avrupa ve Osmanlı Devleti (18. Yüzyıl) 8 - 4
Doğru cevap: B
Küçük Kaynarca Antlaşması’nın (1774) Osmanlı Devleti açısından en önemli sonuçlarından biri aşağıdakilerden hangisidir?
A
Osmanlı’nın Orta Avrupa’da yeniden genişleme sürecine girmesi
B
Rusya’nın Karadeniz’de donanma bulundurma ve Osmanlı üzerindeki nüfuzunun artması
C
Venedik’in Ege adalarını Osmanlı’ya geri vermesi
D
Fransa’nın kapitülasyonlarının kaldırılması
Çözüm
Küçük Kaynarca ile Rusya, Karadeniz ve Osmanlı iç işleri üzerinde etkisini artıracak haklar elde etti. Bu antlaşma Osmanlı’nın diplomatik ve siyasi açıdan zorlandığı dönüm noktalarındandır.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: A
18. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin Avrupa karşısında savunmadan diplomasiye daha fazla yönelmesinde aşağıdakilerden hangisi en doğrudan etkili olmuştur?
A
Karlofça Antlaşması ile ilk kez geniş toprak kaybının yaşanması ve Avusturya-Rusya gibi güçlerle sürekli cephe savaşlarının sürdürülemez hale gelmesi
B
Kapitülasyonların ilk kez verilmesiyle Avrupa tüccarlarının Osmanlı iç pazarına girmesi
C
Coğrafi Keşifler sonucunda Akdeniz ticaretinin tamamen sona ermesi
D
İstanbul’un fethiyle Bizans’ın ortadan kalkması ve Avrupa’da siyasi birliğin kurulması
Çözüm
Karlofça sonrası Osmanlı, Avrupa karşısında sürekli toprak kaybı ve çok cepheli savaş baskısıyla klasik askerî üstünlüğünü yitirdi. Bu durum, müzakere ve ittifak arayışlarını artırarak diplomasiyi daha belirleyici hale getirdi.
