İlk 12 soru

Çözümlü test soruları

Bu sayfada sınırlı sayıda soru ve doğru cevap gösterilir. Konu kazanımlarını ve çözüm adımlarını birlikte değerlendirebilirsin.

Test çözmeye başla
1. soru

TYT - Türkiye’nin Yer Şekilleri - Orta Test - Türkiye’nin Yer Şekilleri 1 - 1

Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de dağların genel uzanış yönünün (Kuzey Anadolu ve Toroslar) sonuçlarından biri değildir?
A
Kıyı ile iç kesimler arasında ulaşımın zorlaşması
B
Kıyı bölgelerinde orografik yağışların artması
C
Kıyı ile iç kesimler arasında sıcaklık farkının artması
D
İç bölgelerde deniz etkisinin artması

Çözüm

Dağların kıyıya paralel uzanması deniz etkisinin iç kesimlere sokulmasını engeller. Bu durum ulaşımı zorlaştırır ve kıyıda yağışı artırır. İç kesimlerde deniz etkisi artmaz, azalır.
2. soru

TYT - Türkiye’nin Yer Şekilleri - Orta Test - Türkiye’nin Yer Şekilleri 1 - 5

Doğru cevap: B
Aşağıdaki yer şekillerinden hangisi Türkiye’de kıyıların girintili-çıkıntılı olmasına doğrudan katkı sağlar?
A
Falez
B
Ria tipi kıyı
C
Kıyı oku
D
Kırgıbayır

Çözüm

Ria tipi kıyılar, deniz seviyesinin yükselmesiyle akarsu vadilerinin sular altında kalması sonucu oluşur ve girintili-çıkıntılı kıyılar meydana getirir. Falez kıyıyı dikleştirir; kıyı oku daha çok birikim şeklidir. Kırgıbayır iç kesimlerde görülen aşınım şeklidir.
3. soru

TYT - Türkiye’nin Yer Şekilleri - Orta Test - Türkiye’nin Yer Şekilleri 7 - 5

Doğru cevap: A
Türkiye’de yükseltinin batıdan doğuya artmasında aşağıdakilerden hangisi daha etkilidir?
A
Doğu Anadolu’da volkanik dağların yaygın olması
B
Karadeniz kıyılarında yağışın fazla olması
C
Ege’de kırıklı yapının yaygın olması
D
Akarsuların aşındırma gücünün batıda daha fazla olması

Çözüm

Doğu Anadolu’da geniş plato alanlarıyla birlikte volkanik kütleler (Ağrı, Süphan, Nemrut gibi) yükseltiyi artırır. Bu nedenle Türkiye’de yükselti genel olarak batıdan doğuya artar.
4. soru

TYT - Türkiye’nin Yer Şekilleri - Orta Test - Türkiye’nin Yer Şekilleri 8 - 4

Doğru cevap: A
Türkiye’de plato ve ovaların dağılışıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
A
İç kesimlerde platoların, kıyı kesimlerinde ise dar ovaların daha yaygın olması
B
Kıyı kesimlerinde platoların, iç kesimlerde ise deltaların daha yaygın olması
C
İç kesimlerde deltaların, kıyı kesimlerinde ise geniş platoların yaygın olması
D
Her bölgede platoların ve ovaların eşit oranda görülmesi

Çözüm

Türkiye’de iç kesimler genel olarak yükseltisi fazla ve dalgalı yüzeylere sahip olduğundan plato alanları yaygındır. Kıyılarda ise dağların kıyıya yakın uzanması nedeniyle ovalar çoğunlukla dardır.
5. soru

Çözümlü soru 5

Doğru cevap: C
Aşağıdaki yer şekli–oluşum süreci eşleştirmelerinden hangisi Türkiye’de en doğru örneklendirilmiştir?
A
Biga Yarımadası kıyıları — ria kıyı tipi
B
Teke Yarımadası kıyıları — dalmaçya kıyı tipi
C
Göksu Deltası — alüvyal birikimle delta ovası
D
Sinop çevresi — fiyord kıyı tipi

Çözüm

Göksu Deltası, akarsuyun taşıdığı alüvyonların denizde birikmesiyle oluşmuş tipik bir delta ovasıdır. Dalmaçya ve fiyord kıyı tipleri Türkiye’de görülmez. Biga çevresinde ria örnekleri sınırlı ve tartışmaya açıkken Göksu deltası nettir.
6. soru

Çözümlü soru 6

Doğru cevap: B
Aşağıdaki alanlardan hangisinde karstik şekillerin (dolin, uvala, polye, mağara) yaygın olmasının temel nedeni, kayaç türü ve iklim koşullarının birlikte uygun olmasıdır?
A
Ergene Havzası
B
Taşeli Platosu
C
Iğdır Ovası
D
Çukurova

Çözüm

Taşeli Platosu’nda kalker araziler geniş yer kaplar ve çözünme süreçleri etkilidir. Bu nedenle dolin–uvala–polye gibi karstik şekiller yaygındır. Diğer alanlarda ya kayaç uygun değildir ya da karstlaşma bu ölçekte baskın değildir.
7. soru

Çözümlü soru 7

Doğru cevap: A
Türkiye’de kıyı dağlarının uzanışına bağlı olarak, aşağıdaki kıyı bölümlerinden hangisinde kıyı ile iç kesimler arasındaki yükselti ve ulaşım engeli genellikle daha fazladır?
A
Antalya Körfezi çevresi
B
Samsun–Bafra çevresi
C
Edremit Körfezi çevresi
D
İzmir Körfezi çevresi

Çözüm

Antalya çevresinde Toroslar kıyıya paralel ve kıyıya çok yakın uzanır; kısa mesafede yükselti hızla artar. Bu durum ulaşımı zorlaştırır ve kıyı–iç kesim farkını büyütür. Diğer seçeneklerde geçiş daha kademeli veya girintili-çıkıntılı kıyılar nedeniyle daha elverişlidir.
8. soru

Çözümlü soru 8

Doğru cevap: C
Aşağıdaki ovalardan hangisinin oluşumunda tektonik çöküntü (graben) süreçleri belirleyicidir?
A
Bafra Ovası
B
Konya Ovası
C
Bakırçay Ovası
D
Amik Ovası

Çözüm

Bakırçay Ovası, Ege’deki horst–graben sistemine bağlı tektonik çöküntü alanında gelişmiştir. Bafra bir delta ovasıdır. Konya ve Amik’te tektonik etkiler olsa da sorudaki en net graben örneği Bakırçay’dır.
9. soru

Çözümlü soru 9

Doğru cevap: D
Aşağıdaki akarsu–ağız kesimi yer şekli eşleştirmelerinden hangisi Türkiye için yanlıştır?
A
Kızılırmak — delta ovası
B
Yeşilırmak — delta ovası
C
Seyhan — delta ovası
D
Çoruh — geniş delta ovası

Çözüm

Çoruh, çok eğimli bir profille kısa mesafede denize ulaştığı için geniş delta oluşturamaz. Kızılırmak, Yeşilırmak ve Seyhan ise taşıdıkları alüvyonla belirgin delta ovaları oluşturur. Bu nedenle yanlış eşleştirme Çoruh’tur.
10. soru

Çözümlü soru 10

Doğru cevap: A
Aşağıdaki yer şekli–oluşum süreci eşleştirmelerinden hangisi Türkiye’de en tipik örnekleriyle doğru verilmiştir?
A
Bafa Gölü — kıyı kordonunun bir koy ağzını kapatması (lagünleşme)
B
Peribacaları — buzul aşındırmasıyla şekillenmiş tüf ve bazalt tabakaları
C
İstanbul ve Çanakkale Boğazları — epirojenezle yükselen kıyıların dalga aşındırması
D
Tuz Gölü çevresi — volkanik kaldera çökmesiyle oluşmuş kapalı havza

Çözüm

Bafa Gölü, Büyük Menderes’in getirdiği alüvyonlarla kıyı kordonu oluşup koyun denizle bağlantısının kesilmesiyle lagün karakteri kazanmıştır. Diğer seçeneklerde süreç–örnek uyumu yanlıştır.
11. soru

Çözümlü soru 11

Doğru cevap: B
Türkiye’de kıyı çizgisinin çok girintili-çıkıntılı olduğu ve ria tipi kıyıların belirginleştiği sahada, aşağıdakilerden hangisinin varlığı en doğrudan beklenir?
A
Kıyı gerisinde geniş delta ovaları ve kıyıda uzun kumsallar
B
Deniz tarafından basılmış akarsu vadileri ve koy-körfezlerin artması
C
Kıyı boyunca paralel uzanan dağ sıraları ve falezlerin sürekliliği
D
Kıyıda geniş lagünler ve kıyı set göllerinin yaygınlığı

Çözüm

Ria kıyılar, deniz seviyesinin yükselmesiyle akarsu vadilerinin sular altında kalması sonucu oluşur. Bu nedenle koy-körfez sayısı artar ve vadiler deniz tarafından basılmış görünüm kazanır.
12. soru

Çözümlü soru 12

Doğru cevap: C
Türkiye’de “kıyı ile iç kesimler arasında yükseltinin kısa mesafede hızla arttığı” bir sahada aşağıdaki yer şekillerinden hangisinin gelişimi daha olasıdır?
A
Geniş tabanlı menderesli akarsu vadileri ve taşkın ovaları
B
Kıyı gerisinde geniş birikinti konileriyle birleşmiş büyük birikinti yelpazeleri
C
Kısa boylu akarsuların açtığı derin yarılmış vadiler ve kanyonlar
D
Çok geniş delta ovaları ve kıyı çizgisinde ileri uzanım

Çözüm

Kıyıya paralel dağların kıyıya çok yaklaştığı ve eğimin fazla olduğu yerlerde akarsular kısa mesafede büyük enerjiyle derine aşındırır. Bu durum derin yarılmış vadi ve kanyon oluşumunu destekler.
Blog

Türkiye'nin Yer Şekilleri için blog rehberleri