TYT - Dünya’nın Şekli ve Hareketleri - Orta Test - Dünya’nın Şekli ve Hareketleri 4 - 5
Doğru cevap: A
Dünya’nın geoit şeklinde olmasının aşağıdakilerden hangisine doğrudan etkisi vardır?
A
Yerçekimi ivmesinin kutuplarda ekvatora göre daha fazla olmasına
B
Mevsimlerin oluşmasına
C
Günlük sıcaklık farklarının artmasına
D
Muson rüzgârlarının oluşmasına
Çözüm
Dünya kutuplardan basık, ekvatordan şişkindir. Bu nedenle kutuplar Dünya’nın merkezine daha yakındır ve merkezkaç etkisi daha zayıftır. Sonuçta yerçekimi ivmesi kutuplarda daha büyüktür.
2. soru
TYT - Dünya’nın Şekli ve Hareketleri - Orta Test - Dünya’nın Şekli ve Hareketleri 8 - 1
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüşünün bir sonucudur?
A
Gece-gündüz sürelerinin yıl içinde değişmesi
B
Mevsimlerin oluşması
C
Günlük sıcaklık farklarının oluşması
D
Güneş ışınlarının geliş açısının yıl içinde değişmesi
Çözüm
Dünya’nın günlük hareketi gece ve gündüzü oluşturur; buna bağlı olarak sıcaklık gün içinde değişir. Yıl içindeki değişimler ise daha çok eksen eğikliği ve yıllık hareketle ilgilidir.
3. soru
Çözümlü soru 3
Doğru cevap: C
Aynı anda ölçüm yapan iki istasyondan birinde Güneş’in doğuşu diğerinden 2 saat 40 dakika daha erken gerçekleşmektedir. Bu iki istasyon arasındaki yaklaşık boylam farkı kaç derecedir?
A
30°
B
40°
C
50°
D
60°
Çözüm
2 saat 40 dakika = 160 dakikadır. Her 1° boylam farkı 4 dakikaya karşılık gelir. 160/4 = 40° değil, 160 dakika = 2,666... saat → 2,666...×15 = 40°; ancak doğuş farkı yerel saat farkıyla aynıdır, 160/4=40° doğru olur; seçeneklerde 40° var, doğru B olmalı.
4. soru
Çözümlü soru 4
Doğru cevap: C
Bir öğrenci, Dünya’nın günlük hareketinin sonuçlarını tartışırken aşağıdaki yargılardan hangisini yanlış ifade etmiştir?
A
Gece-gündüz oluşur.
B
Yerel saat farkları ortaya çıkar.
C
Mevsimler oluşur.
D
Gün içinde gölge boyu ve yönü değişir.
Çözüm
Mevsimler Dünya’nın eksen eğikliği ve Güneş etrafındaki yıllık hareketiyle oluşur. Günlük hareketin sonuçları gece-gündüz, yerel saat farkları ve gölge değişimleridir. Bu nedenle yanlış ifade C’dir.
5. soru
Çözümlü soru 5
Doğru cevap: B
Aşağıdaki olaylardan hangisi doğrudan Dünya’nın eksen eğikliği ile birlikte Güneş etrafındaki dolanımının bir sonucudur?
A
Dinamik basınç kuşaklarının oluşması
B
Gece-gündüz süresinin yıl içinde değişmesi
C
Yerel saat farklarının oluşması
D
Günlük sıcaklık farklarının ortaya çıkması
Çözüm
Gece-gündüz sürelerinin yıl içinde değişmesi eksen eğikliği ve yıllık hareketin sonucudur. Yerel saat farkı günlük hareketle ilgilidir. Dinamik basınç ve günlük sıcaklık farkı daha çok atmosferik süreçler ve günlük ışınımla ilişkilidir.
6. soru
Çözümlü soru 6
Doğru cevap: A
21 Haziran’da (Kuzey Yarımküre yaz gündönümü) aynı yerel saatte gözlem yapan bir kişi, aşağıdaki enlemlerden hangisinde öğle vakti Güneş’in ufuk üzerindeki yüksekliğini en büyük görür?
A
23°27′ K (Yengeç Dönencesi)
B
0° (Ekvator)
C
45° K
D
66°33′ K (Kuzey Kutup Dairesi)
Çözüm
21 Haziran’da Güneş ışınları öğle vakti Yengeç Dönencesi’ne dik gelir. Dik geldiği yerde Güneş’in öğle yüksekliği 90° ile maksimumdur. Diğer enlemlerde öğle yüksekliği 90°’den küçüktür.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi Dünya’nın eksen eğikliğinin (23°27′) bir sonucu olup Dünya’nın günlük hareketinden kaynaklanmaz?
A
Gece–gündüz sürelerinin yıl içinde değişmesi
B
Güneş’in doğudan doğup batıdan batması
C
Yerel saat farklarının oluşması
D
Gün içinde sıcaklığın öğleden sonra en yüksek değerlere yaklaşması
Çözüm
Gece–gündüz sürelerinin yıl içinde değişmesi eksen eğikliği ve yıllık hareketin sonucudur. Güneş’in doğup batması ve yerel saat farkları günlük harekete bağlıdır. Gün içi sıcaklık değişimi de temelde günlük hareketle ilişkilidir.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: B
Aşağıdaki olaylardan hangisi Dünya’nın küresel şeklinin bir kanıtı olup, Dünya’nın günlük veya yıllık hareketine doğrudan bağlı değildir?
A
Kutup bölgelerinde 6 ay gündüz 6 ay gece yaşanması
B
Ay tutulmasında Dünya’nın Ay üzerine düşen gölgesinin dairesel olması
C
Mevsimlerin oluşması
D
Coriolis etkisiyle rüzgârların sapması
Çözüm
Ay tutulmasında Dünya’nın gölgesinin dairesel görünmesi küresel şekle kanıttır. 6 ay gündüz/gece ve mevsimler eksen eğikliğiyle yıllık harekete bağlıdır. Coriolis etkisi günlük hareketin sonucudur.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi Dünya’nın günlük hareketinin (kendi ekseni etrafında dönmesinin) doğrudan bir sonucu değildir?
A
Gece-gündüzün oluşması
B
Yerel saat farklarının oluşması
C
Coriolis etkisiyle rüzgâr ve akıntıların sapması
D
Mevsimlerin oluşması
Çözüm
Mevsimler, Dünya’nın eksen eğikliği ve Güneş etrafındaki yıllık hareketinin sonucudur. Günlük hareket; gece-gündüz, yerel saat farkı ve sapma etkisini oluşturur. Bu nedenle mevsimler günlük hareketin doğrudan sonucu değildir.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: B
Dünya’nın şekli ve hareketleri birlikte düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi “Dünya’nın geoit şeklinin” doğrudan bir sonucudur?
A
Ekvator çevresinde çizgisel hızın kutuplara göre daha fazla olması
B
Kutuplarda yerçekimi ivmesinin ekvatora göre daha fazla olması
C
Aydınlanma çemberinin yıl içinde yer değiştirmesi
D
Güneş’in doğuş-batış saatlerinin yıl içinde değişmesi
Çözüm
Geoit (basık küre) nedeniyle kutuplar merkeze daha yakındır ve ekvator şişkinliği vardır. Bu durum yerçekimi ivmesini kutuplarda artırır, ekvatorda azaltır. Diğer seçenekler daha çok günlük/yıllık hareket ve eksen eğikliğiyle ilgilidir.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi Dünya’nın yıllık hareketi ve eksen eğikliğinin birlikte etkisiyle ortaya çıkan bir durumdur?
A
Meridyenler arası yerel saat farkı
B
Güneş’in doğudan doğup batıdan batması
C
Kuzey Yarımküre’de 21 Haziran’da gündüzlerin en uzun olması
D
Rüzgârların sapma yönünün yarımkürelere göre değişmesi
Çözüm
21 Haziran’da gündüzün en uzun olması, eksen eğikliği nedeniyle aydınlanma çemberinin yıl içinde yer değiştirmesine bağlıdır ve bu da yıllık hareketle gerçekleşir. Diğerleri günlük hareketin sonuçlarıdır.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi Dünya’nın geoit şeklinin (kutuplardan basık, ekvatordan şişkin) doğrudan bir sonucudur?
A
Ekvator çevresinde çizgisel hızın kutuplara göre daha fazla olması
B
Kutuplarda yerçekimi ivmesinin ekvatora göre daha büyük olması
C
Mevsimlerin oluşması
D
Yerel saat farklarının oluşması
Çözüm
Geoit şekil nedeniyle kutuplar Dünya merkezine daha yakın, ekvator daha uzaktır; bu da yerçekimini kutuplarda artırır. Diğer seçenekler doğrudan geoit şeklin zorunlu sonucu değildir.
Blog
Dünya'nın Şekli ve Hareketleri için blog rehberleri
