AYT - Fecr-i Ati Edebiyatı - Orta Test - Fecr-i Ati Edebiyatı 3 - 1
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi Fecr-i Ati topluluğunun temel anlayışını en doğru biçimde yansıtır?
A
Sanat toplum içindir; halkın anlayacağı sade bir dil esastır.
B
Sanat şahsî ve muhteremdir; Batı edebiyatını izleyerek estetik kaygı öne çıkarılır.
C
Millî dil ve hece ölçüsüyle ulusal bir edebiyat kurmak amaçlanır.
D
Toplumsal sorunları gerçekçi bir bakışla ele almak temel hedeftir.
Çözüm
Fecr-i Ati, Servetifünun çizgisini sürdürerek estetik ve bireysel temaları öne çıkarır. Topluluğun parolası “Sanat şahsî ve muhteremdir.” Diğer seçenekler farklı dönemlerin anlayışlarını yansıtır.
2. soru
AYT - Fecr-i Ati Edebiyatı - Orta Test - Fecr-i Ati Edebiyatı 3 - 3
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi Fecr-i Ati edebiyatının dil ve üslup özelliklerinden biridir?
A
Konuşma diline yaklaşan yalın bir anlatım
B
Ağır, sanatlı ve süslü bir dil kullanımı
C
Tamamen arı Türkçe kelimelerle yazma
D
Sözlü kültür kalıplarına dayalı anonim söyleyiş
Çözüm
Fecr-i Ati, Servetifünun etkisiyle ağır ve sanatlı bir dil kullanır. Yalın dil ve arı Türkçe anlayışı daha çok Millî Edebiyat’ta öne çıkar. Anonim söyleyiş ise halk edebiyatının özelliğidir.
3. soru
AYT - Fecr-i Ati Edebiyatı - Orta Test - Fecr-i Ati Edebiyatı 7 - 2
Doğru cevap: B
Fecr-i Âti edebiyatının dil ve üslup özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A
Sade, konuşma diline yakın ve anlaşılır bir Türkçe kullanılmıştır.
B
Ağır, sanatlı ve Arapça-Farsça tamlamaların yoğun olduğu bir dil tercih edilmiştir.
C
Öz Türkçe kelimeler özellikle seçilerek yabancı kelimelerden kaçınılmıştır.
D
Halk söyleyişleri ve atasözleri metinlerde belirgin biçimde öne çıkarılmıştır.
Çözüm
Fecr-i Âti, Servetifünun çizgisinde ağır ve sanatlı bir dil kullanır. Arapça-Farsça tamlamalar ve süslü anlatım yaygındır. Sadeleşme ve halk söyleyişleri bu topluluğun temel özelliği değildir.
4. soru
AYT - Fecr-i Ati Edebiyatı - Orta Test - Fecr-i Ati Edebiyatı 7 - 3
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi Fecr-i Âti topluluğunun edebî türlere yaklaşımı için söylenebilir?
A
Roman ve hikâyede toplumsal sorunları gerçekçi bir bakışla ele almışlardır.
B
Şiirde hece ölçüsünü yaygınlaştırarak millî vezni savunmuşlardır.
C
Şiiri merkezde tutmuş, özellikle sembolizm ve empresyonizmin etkilerini yansıtmışlardır.
D
Tiyatro türünü geliştirip sahne tekniğini yerli unsurlarla güçlendirmişlerdir.
Çözüm
Fecr-i Âti’de şiir ağırlıklıdır ve sembolizm/empresyonizm etkileri görülür. Hece ve millî vezin anlayışı Millî Edebiyat’la ilişkilidir. Toplumsal gerçekçilik ve tiyatroda belirgin bir atılım bu topluluğun ayırt edici yönü değildir.
5. soru
Çözümlü soru 5
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi Fecr-i Âti topluluğunun Servetifünun’dan ayrışan yönünü en doğru biçimde belirtir?
A
Sanatın toplumsal faydaya hizmet etmesi gerektiğini savunup sade dili esas alması
B
Bir bildiri yayımlayarak kendini programlı biçimde tanıtması ve edebiyatı kurumsallaştırma (kütüphane, konferans vb.) hedefleri koyması
C
Millî kaynaklara yönelip hece ölçüsünü temel alması ve Anadolu’yu konu edinmesi
D
Tamamen bireysel temalara kapanıp Batı edebiyatıyla ilişkiyi reddetmesi
Çözüm
Fecr-i Âti, bir bildiri yayımlayan ilk edebî topluluktur ve programında edebiyatı kurumsallaştırma hedefleri bulunur. Diğer seçenekler Millî Edebiyat ya da farklı anlayışlara aittir.
6. soru
Çözümlü soru 6
Doğru cevap: B
Aşağıdaki sanatçı-eser eşleştirmelerinden hangisi Fecr-i Âti bağlamında yanlıştır?
A
Ahmet Haşim — Göl Saatleri
B
Yakup Kadri Karaosmanoğlu — Kiralık Konak
C
Emin Bülent Serdaroğlu — Kin
D
Fazıl Ahmet Aykaç — Divançe-i Fazıl
Çözüm
Kiralık Konak, Yakup Kadri’nin Millî Edebiyat/sonrası roman anlayışıyla ilişkilidir; Fecr-i Âti’nin tipik ürünleri arasında değerlendirilmez. Diğer eşleştirmeler Fecr-i Âti çevresiyle uyumludur.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi Fecr-i Âti’nin kısa sürede dağılmasının temel nedenlerinden biri olarak gösterilemez?
A
Topluluğun güçlü ve ortak bir edebî estetik programı oluşturamaması
B
Millî Edebiyat hareketinin yükselişiyle ilgi odağının değişmesi
C
Sanatçıların zamanla farklı yönelimlere kayarak bireysel yollarını seçmesi
D
Topluluğun tamamen sansür nedeniyle hiçbir eser yayımlayamaması
Çözüm
Fecr-i Âti’nin dağılmasını açıklayan başlıca etkenler program birliği kuramama, Millî Edebiyat’ın yükselişi ve üyelerin farklı yönlere kaymasıdır. “Hiçbir eser yayımlayamama” iddiası doğru değildir.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi Fecr-i Âti topluluğunun edebiyat anlayışını en doğru biçimde yansıtır?
A
Sanatı toplum için bir araç sayıp sade dil ve ulusal konulara yönelmek
B
Sanatı şahsî ve muhterem görüp bireysel duyarlığı estetik kaygıyla öne çıkarmak
C
Halkın anlayacağı bir dille günlük yaşamı gerçekçi biçimde yansıtmak
D
Dini-tasavvufi konuları öğretici bir üslupla işlemek
Çözüm
Fecr-i Âti, Servetifünun çizgisini sürdürerek sanatın bireysel ve estetik bir alan olduğunu savunur. Topluluğun bildirgesindeki temel vurgu “sanat şahsî ve muhteremdir” anlayışıdır.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: C
Aşağıdaki eser-yazar eşleştirmelerinden hangisi Fecr-i Âti çevresiyle ilişkilendirilemez?
A
Ahmet Haşim – Göl Saatleri
B
Emin Bülent Serdaroğlu – Kin
C
Yakup Kadri Karaosmanoğlu – Kiralık Konak
D
Tahsin Nahit – Ruh-ı Bîkayd
Çözüm
Yakup Kadri Fecr-i Âti’de bulunmuş olsa da “Kiralık Konak” Millî Edebiyat/sonrası dönemin roman anlayışıyla ilişkilidir. Diğerleri Fecr-i Âti çevresinde anılan isim ve eserlerdendir.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi Fecr-i Âti topluluğunun Servetifünun’dan ayrışan yönünü en doğru biçimde ifade eder?
A
Topluluk, bir beyanname yayımlayarak ilkeli bir program ortaya koymuş; edebiyatı aynı zamanda toplumsal kurumlarla ilişkilendirme hedefi belirtmiştir.
B
Dilde sadeleşmeyi merkeze alıp konuşma dilini yazı dili hâline getirmeyi amaçlamıştır.
C
Sanatı bütünüyle toplum yararına yönlendirip siyasi mücadeleyi edebiyatın ana teması yapmıştır.
D
Halk edebiyatı nazım şekillerini canlandırarak hece ölçüsünü zorunlu kılmıştır.
Çözüm
Fecr-i Âti’nin ayırt edici yönü, bir beyannameyle ortaya çıkması ve programlı bir topluluk görüntüsü vermesidir. Diğer seçenekler Millî Edebiyat veya farklı dönemlerin ilkeleriyle ilgilidir.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: B
Fecr-i Âti’nin şiir anlayışıyla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi en uygundur?
A
Sade dil – hece ölçüsü – memleketçi tema
B
Aruz ölçüsü – sembolist/izlenimci duyarlık – bireysel tema
C
Destansı söyleyiş – epik kahramanlık – halk nazım biçimleri
D
Toplumcu gerçekçilik – serbest nazım – sınıf çatışması
Çözüm
Fecr-i Âti şiiri genel olarak aruzla yazılmış, sembolizm/empresyonizm etkileri taşıyan ve bireysel duyarlığı öne çıkaran bir çizgidedir. Diğer seçenekler farklı dönemlerin poetikalarını yansıtır.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: A
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Fecr-i Âti’nin edebî konumunu en doğru biçimde açıklar?
A
Servetifünun ile Millî Edebiyat arasında bir geçiş niteliği taşır; Servetifünun estetiğini büyük ölçüde sürdürür.
B
Tanzimat’ın birinci döneminin devamı olup toplumsal faydayı merkeze alır.
C
Millî Edebiyat’ın doğrudan örgütlü uzantısıdır; sade dil hareketini başlatır.
D
Cumhuriyet dönemi toplumcu şiirinin hazırlayıcısıdır; gerçekçi anlatımı esas alır.
Çözüm
Fecr-i Âti, zaman ve anlayış bakımından Servetifünun ile Millî Edebiyat arasında yer alır ve Servetifünun’un sanat anlayışını büyük ölçüde devam ettirir. Diğer seçenekler dönem ve anlayış bakımından uyuşmaz.
