Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi sanat anlayışı bakımından diğerlerinden farklı bir akımı göstermektedir?
A
Parnasizm — Nesnellik, biçim kusursuzluğu, "sanat sanat içindir"
B
Sembolizm — Çağrışım, sezgi, müzikalite, kapalı anlatım
C
Romantizm — Coşku, bireysellik, hayal, "sanat toplum içindir" eğilimi
D
Realizm — Gözlem, toplumsal gerçeklik, nesnel betimleme
Çözüm
Parnasizm, Sembolizm ve Realizm temelde "sanat sanat içindir" çizgisine yakın durur. Romantizm ise duygu ve bireyselliği öne çıkarırken çoğu zaman toplumsal/ulusal duyarlılıkla da ilişkilendirilir. Bu nedenle ayrışan C’dir.
2. soru
Çözümlü soru 2
Doğru cevap: D
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi edebî akım–özellik ilişkisi bakımından yanlıştır?
A
Klasisizm – Evrensel insan doğasını akıl ve sağduyu ile ele alma
B
Romantizm – Duygu, hayal ve bireysel coşkunun öne çıkması
Parnasizm – Toplumsal faydayı önceleyen, öğretici amaçlı şiir anlayışı
Çözüm
Parnasizm “sanat için sanat” anlayışıyla biçim kusursuzluğunu ve nesnel betimi önemser. Toplumsal faydayı önceleyen öğreticilik daha çok realizm/natüralizmle ilişkilendirilse de Parnasizm için belirleyici değildir.
3. soru
Çözümlü soru 3
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi Dadaizm ile Sürrealizm arasındaki ilişkiyi en doğru biçimde açıklar?
A
Dadaizm, bilinçaltını sistemli biçimde kullanır; Sürrealizm ise yalnızca biçim kusursuzluğunu amaçlar.
B
Dadaizm, akıl ve gelenek karşıtı yıkıcı tavrıyla zemini hazırlar; Sürrealizm bilinçaltı ve otomatik yazıyla yeni bir kurma hedefler.
Dadaizm, ulusal romantizmi savunur; Sürrealizm klasik kurallara dönüşü amaçlar.
Çözüm
Dadaizm savaş ve burjuva değerlerine tepkiyle yıkıcı/nihilist bir sanat tavrı geliştirir. Sürrealizm ise bu zeminden hareketle bilinçaltı, düş ve otomatik yazı yöntemleriyle yeni bir gerçeklik kurmayı amaçlar.
4. soru
Çözümlü soru 4
Doğru cevap: A
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi edebî akımın temel ilkesiyle doğru biçimde örtüşür?
A
Parnasizm — Şiirde biçim kusursuzluğu ve nesnel betimleme
B
Sembolizm — Toplumsal faydayı önceleyip öğretici olma
C
Realizm — Olağanüstü olaylara ve düş gücüne ağırlık verme
D
Fütürizm — Geçmişe ve geleneğe sıkı bağlılık, durağanlık
Çözüm
Parnasizm, şiirde biçim mükemmelliğini ve nesnel tasviri öne çıkarır. Sembolizm öğreticilikten çok çağrışım ve sezgiye, Realizm hayalden çok gerçeğe, Fütürizm ise geleneğe değil hız ve yeniliğe yaslanır.
5. soru
Çözümlü soru 5
Doğru cevap: B
Aşağıdaki özelliklerden hangisi Romantizm ile Klasisizmi birbirinden ayıran temel bir farklılığı doğru yansıtır?
A
Romantizmde akıl ve sağduyu, Klasisizmde duygu ve hayal ön plandadır.
B
Romantizmde bireysel duyarlık ve coşku, Klasisizmde akıl ve ölçü ön plandadır.
C
Romantizmde dilde arılık ve yalınlık, Klasisizmde ağır ve süslü dil esastır.
D
Romantizmde toplum için sanat, Klasisizmde sanat için sanat anlayışı baskındır.
Çözüm
Romantizm duygu, hayal ve bireysel coşkuyu öne çıkarır; Klasisizm akıl, ölçü ve kurala bağlılığı savunur. Diğer seçenekler akım özelliklerini ters çevirir ya da genelleme hatası içerir.
6. soru
Çözümlü soru 6
Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi, Romantizm ile Klasisizm arasındaki temel karşıtlıklardan biri değildir?
A
Romantizmde duygu ve hayal; klasisizmde akıl ve sağduyu
Romantizmde doğa ve yerellik; klasisizmde antik kaynaklara yöneliş
D
Romantizmde sanatın toplum için olması; klasisizmde sanatın sanat için olması
Çözüm
“Sanat toplum içindir” anlayışı romantizmin zorunlu bir ilkesi değildir; bu daha çok sonraki toplumsal yönelimli akımlarla ilişkilidir. Romantizm-klasisizm karşıtlığı esasen duygu/akıl, bireysellik/evrensellik gibi eksenlerde kurulur.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: B
Aşağıdaki ifadelerden hangisi, Dadaizm ve Sürrealizm arasındaki ayrımı en doğru biçimde verir?
A
Dadaizm bilinçaltını yöntemle açığa çıkarır; sürrealizm her türlü yöntemi reddeder.
B
Dadaizm yıkıcı ve anti-sanat tavırla kuralları hedef alır; sürrealizm bilinçaltı ve otomatik yazı gibi tekniklerle yeni bir yaratım arar.
C
Dadaizm doğayı nesnel betimler; sürrealizm toplumsal gerçekliği belgesel gibi aktarır.
D
Dadaizm biçim kusursuzluğunu savunur; sürrealizm ölçü ve uyağı zorunlu görür.
Çözüm
Dadaizm, savaş ve burjuva değerlerine tepkiyle “anti-sanat” ve yıkıcılığı öne çıkarır. Sürrealizm ise bilinçaltını (otomatik yazı, düş mantığı) yaratıcı bir yöntem olarak kullanır.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: A
Aşağıdaki yargılardan hangisi Natüralizm ile Realizmi ayıran belirleyici bir farkı doğru verir?
A
Natüralizmde insan davranışları kalıtım ve çevre belirlenimiyle açıklanır; Realizmde bu tür bilimsel determinizm zorunlu değildir.
B
Natüralizm yalnız şiirde görülür; Realizm yalnız romanda uygulanır.
C
Natüralizmde dil her zaman ağır ve süslüdür; Realizmde her zaman sade ve konuşma dili kullanılır.
D
Natüralizmde olaylar bütünüyle olağanüstüdür; Realizmde olağanüstülük esastır.
Çözüm
Natüralizm, Realizmi daha ileri götürerek insanı deneysel bir yaklaşımla ele alır; kalıtım-çevre belirleyiciliği vurgulanır. Realizmde ise gözlem esastır ama bu katı determinizm şart değildir.
