Kaside, Divan şiirine ait bir nazım biçimidir ve tiyatronun temel yapısı olamaz. Cumhuriyet tiyatrosunda daha çok toplumsal eleştiri ve yer yer geleneksel kaynaklardan yararlanma görülür.

Sabahattin Ali, özellikle öykü ve romanlarında toplumcu gerçekçi anlayışla toplumun sorunlarını ele almıştır. Tanpınar daha çok birey-zaman-estetik ekseninde; Peyami Safa psikolojik; Halide Edip ise farklı dönem ve temalarda eser vermiştir.

İkinci Yeni şiiri, anlam kapalılığı ve yoğun imge kullanımıyla bilinir. Garip ölçü-uyak karşıtlığıyla, Beş Hececiler hece ölçüsüyle, toplumcu şiir ise toplumsal sorunları öne çıkararak tanınır.

Yakup Kadri'nin "Yaban"ı, köy-kent ve aydın-halk çatışmasını köy gerçekliği üzerinden işler. Diğerleri daha çok şehirli birey, modernleşme ve kültürel çatışma temalarıyla öne çıkar.

Garip hareketinin kurucuları Orhan Veli, Melih Cevdet ve Oktay Rifat’tır. Turgut Uyar İkinci Yeni, Sezai Karakoç modern-mistik çizgi, Necip Fazıl ise farklı bir poetik hatta yer alır.

Cumhuriyet tiyatrosunda zaman zaman meddah, Karagöz ve Ortaoyunu gibi geleneksel kaynaklardan yararlanılmıştır. Bu, tip ve güldürü öğelerinin modern tiyatroya taşınmasıyla görülür.

Garipçiler aruzu ve geleneksel kalıpları reddedip serbest söyleyişe yönelmiştir. Konuşma dili, yalınlık ve gündelik hayat temaları bu akımın belirgin özellikleridir. Bu nedenle aruza bağlılık Garip'le bağdaşmaz.

Yaşar Kemal, özellikle Çukurova’yı merkez alan romanlarında toplumsal gerçekçi bir çizgi izler. Tanpınar birey-zaman/estetik, Oğuz Atay modernist, Peyami Safa ise psikolojik-ideolojik romanlarıyla öne çıkar.

Bireyin iç dünyasını esas alan romanlarda psikolojik çözümleme, iç monolog/bilinç akışı gibi teknikler öne çıkar. Diğer seçenekler toplumcu, köy romanı ya da tarihî-romantik çizgiye yakındır.

Toplumcu gerçekçi roman toplumsal yapıyı, çatışmaları ve adaletsizlikleri öne çıkarır. Bireyin iç dünyasını toplumsal bağlamdan koparıp merkeze almak bu anlayışın temel yönü değildir.

Hisarcılar geleneğe yaslanan, dili ve biçimi önemseyen; ölçülü yenilikçi bir çizgidedir. Anlamı geri plana iten, imgeyi bilinçli biçimde anlamsızlıkla kuran poetika İkinci Yeni’ye yakındır.

Garipçiler ideolojik toplumcu gerçekçilikten çok, gündelik hayatı yalın bir dille şiire sokmayı amaçlar. Sınıf çatışması ve ideolojik mücadele, daha çok toplumcu gerçekçi şiirin belirgin temalarındandır.