AYT - Şiir Bilgisi - Orta Test - Şiir Bilgisi 5 - 1
Doğru cevap: C
Aşağıdaki dizelerin hangisinde redif yoktur?
A) Yollarına düştüm yine bu akşam
Kapına geldim yine bu akşam
B) Bir umutla bekledim seni
Bir şarkıyla andım seni
C) Gözlerimde büyür anılar
İçimde susar anılar
D) Düşlerim hep uzaklara
Özlemim hep uzaklara
A
“yine bu akşam”
B
“-i” (belirtme durumu eki)
C
“anılar”
D
“hep uzaklara”
Çözüm
C’de iki dize aynı sözcükle (“anılar”) bittiği için bu bölüm rediftir; fakat soru “redif yoktur” dediğinden diğerleri incelenir. A, B ve D’de aynen tekrar eden ek/kelime grubu açıkça rediftir; C’de ise tekrar eden kelime redif sayılır, bu yüzden doğru seçenek C değildir gibi görünür. Ancak C’de “anılar” kelimesi iki dizede de aynı görevle tekrarlandığı için redif vardır; redif olmayan tek seçenek yoktur.
2. soru
AYT - Şiir Bilgisi - Orta Test - Şiir Bilgisi 5 - 2
Doğru cevap: C
Aşağıdaki dizelerin hangisinde ölçü (hece ölçüsü) kullanıldığı kesin olarak söylenebilir?
A) Kaldırımlar, çilekeş yalnızların annesi
B) Artık demir almak günü gelmişse zamandan
C) Benim gönlüm bir kuştur, uçar gider
D) Bir gün bir rüzgâr eser, dal dal olur ağaçlar
A
Serbest ölçü
B
Aruz ölçüsü
C
Hece ölçüsü
D
Serbest ölçü
Çözüm
C seçeneği düzenli hece sayısıyla kurulmuş, konuşma diline yakın ve duraklara elverişli bir yapı taşır. A ve B bilinen örneklerde serbest/ aruzla ilişkilidir; D ise kesin bir ölçü göstergesi vermez.
3. soru
Çözümlü soru 3
Doğru cevap: A
Aşağıdaki dizelerden hangisi, söyleyişin gündelik konuşma diline yaklaştırılması, ölçü-kafiye zorunluluğunun reddi ve sıradan insanın yaşamına yöneliş gibi özellikleriyle "Garip" (I. Yeni) şiir anlayışına en uygundur?
A
Bir elinde ekmek, öbüründe gazete / Durakta bekliyorum, akşamın ayazı
B
Ey mâvi göklerin beyaz ve kızıl süsü / Kız kardeşimin gelinliği, şehidimin son örtüsü
C
Sana dün bir tepeden baktım aziz İstanbul / Görmedim gezmediğim, sevmediğim hiçbir yer
D
Ne hasta bekler sabahı / Ne taze ölüyü mezar
Çözüm
A seçeneği ölçü-kafiye kaygısı taşımayan, gündelik söyleyişe yaslanan ve sıradan bir anı konu edinen bir anlatıma sahiptir. Diğer seçenekler daha çok geleneksel söyleyiş/ahenk ve yüksek söylemle ilişkilidir.
4. soru
Çözümlü soru 4
Doğru cevap: A
Aşağıdaki dizelerin hangisinde “teşhis (kişileştirme)” ve “intak (konuşturma)” birlikte kullanılmıştır?
A
Rüzgâr kapımı çaldı, 'aç' dedi usulca
Ben sustum, o konuştu gecenin ucunda
B
Dağlar yüce durur, başı dumanlı olur
Gönlüm de öyle kaldı, kederle dolu olur
C
Gülün yüzü kızardı, utandı bahçede
Bülbül yine inledi, yandı bu hecede
D
Gecenin koynunda bir yıldız kayar
İçimde eski bir sızı ağır ağır yayar
Çözüm
A’da rüzgâr insana özgü eylemle kişileştirilmiş ve “aç dedi” ifadesiyle konuşturulmuştur. B ve C’de kişileştirme sezilse de doğrudan konuşturma yoktur. D’de ise bu sanatlar bulunmaz.
5. soru
Çözümlü soru 5
Doğru cevap: A
Aşağıdaki parçalardan hangisi nazım birimi ve kafiye düzeni bakımından “sone”yi doğru biçimde yansıtır?
A
Dörder dizelik üç bent ve sonunda iki dizelik bir bölüm; genellikle abab cdcd efef gg kafiye düzeni
B
İkişer dizelik beyitler hâlinde; aa bb cc… kafiye düzeni
C
Üç dizelik bentlerden oluşur; aba bcb cdc… kafiye düzeni
Sone 14 dizeden oluşur; yaygın biçimi 3 dörtlük + 1 ikiliktir ve Shakespeare tipi düzeni abab cdcd efef gg’dir. B mesneviye, C terza rimaya, D ise farklı bent düzenlerine işaret eder. Bu nedenle doğru seçenek A’dır.
6. soru
Çözümlü soru 6
Doğru cevap: C
Aşağıdaki şiir parçalarının hangisinde ölçü “hece ölçüsü”dür?
A) “Gecenin koynunda sırlar uyur / Kalbimden geçer ince bir hüzün”
B) “Sana dün bir tepeden baktım aziz İstanbul / Görmedim gezmediğim, sevmediğim hiçbir yer”
C) “Benim sadık yârim kara topraktır / Beyhude dolandım boşa yoruldum”
D) “Ne içindeyim zamanın / Ne de büsbütün dışında”
A
“Gecenin koynunda sırlar uyur / Kalbimden geçer ince bir hüzün”
B
“Sana dün bir tepeden baktım aziz İstanbul / Görmedim gezmediğim, sevmediğim hiçbir yer”
C
“Benim sadık yârim kara topraktır / Beyhude dolandım boşa yoruldum”
D
“Ne içindeyim zamanın / Ne de büsbütün dışında”
Çözüm
C, halk şiiri geleneğinde hece ölçüsüyle (düzenli hece sayısıyla) söylenmiş bir parçadır. B aruzla yazılmıştır; D serbest ölçü örneğidir. A ise düzenli hece sayısı vermeyen, serbest söyleyişe yakındır.
