AYT - Servet-i Fünun Edebiyatı - Orta Test - Servet-i Fünun Edebiyatı 4 - 1
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi Servet-i Fünun (Edebiyat-ı Cedide) topluluğunun temel sanat anlayışlarından biridir?
A
Sanatın toplum için yapılması ve halka yönelme
B
Bireysel duyarlılık, estetik kaygı ve “sanat için sanat” anlayışı
C
Sade Türkçe ile milli kimliği öne çıkarma
D
Sözlü kültür ürünlerini derleyip halk şiirini canlandırma
Çözüm
Servet-i Fünun sanatçıları bireysel temalara ve estetik kaygıya ağırlık vererek “sanat için sanat” anlayışını benimsemiştir. Diğer seçenekler daha çok Milli Edebiyat veya halk edebiyatı yönelimlerini yansıtır.
2. soru
AYT - Servet-i Fünun Edebiyatı - Orta Test - Servet-i Fünun Edebiyatı 4 - 3
Doğru cevap: A
Aşağıdaki sanatçılardan hangisi Servet-i Fünun romanının en önemli temsilcilerinden biridir?
A
Halit Ziya Uşaklıgil
B
Ömer Seyfettin
C
Yakup Kadri Karaosmanoğlu
D
Ahmet Hikmet Müftüoğlu
Çözüm
Halit Ziya, Servet-i Fünun romanını teknik açıdan ileriye taşıyan başlıca yazardır. Ömer Seyfettin ve Ahmet Hikmet daha çok Milli Edebiyat çizgisinde, Yakup Kadri ise Cumhuriyet dönemi romanında öne çıkar.
3. soru
Çözümlü soru 3
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi Servet-i Fünun edebiyatının oluşumunda belirleyici olan yayın organı ve bu oluşumun başlatıcısı konumundaki isim eşleştirmesi bakımından doğrudur?
A
Servet-i Fünun dergisi – Tevfik Fikret
B
Tercümân-ı Hakîkat – Ahmet Mithat Efendi
C
Genç Kalemler – Ömer Seyfettin
D
İkdam – Hüseyin Cahit Yalçın
Çözüm
Servet-i Fünun topluluğu, aynı adlı dergi çevresinde ve Tevfik Fikret’in yönetiminde edebî bir hareket niteliği kazanır. Diğer seçeneklerdeki yayın-organı/isim eşleştirmeleri farklı dönem ve topluluklara aittir.
4. soru
Çözümlü soru 4
Doğru cevap: D
Aşağıdaki eser-yazar eşleştirmelerinden hangisi Servet-i Fünun dönemiyle ilgili olarak yanlıştır?
A
Mai ve Siyah – Halit Ziya Uşaklıgil
B
Aşk-ı Memnu – Halit Ziya Uşaklıgil
C
Eylül – Mehmet Rauf
D
Araba Sevdası – Recaizade Mahmut Ekrem
Çözüm
Araba Sevdası Recaizade Mahmut Ekrem’in eseridir; ancak Servet-i Fünun topluluğu içinde değerlendirilen bir roman değildir. Diğer üç eser Servet-i Fünun romanının temel örneklerindendir.
5. soru
Çözümlü soru 5
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi Cenap Şahabettin’in Servet-i Fünun içindeki konumu ve edebî anlayışıyla ilgili doğru bir yargıdır?
A
Toplumsal faydayı önceleyen şiirleriyle Millî Edebiyat’ın öncülerindendir.
B
Sembolizm ve parnasizm etkisiyle imge, musiki ve tasvire dayalı şiiriyle öne çıkar.
C
Hece ölçüsünü savunarak aruzun terk edilmesini isteyen başlıca isimdir.
D
Halk anlatı geleneğini merkeze alan destansı şiirleriyle tanınır.
Çözüm
Cenap Şahabettin, Servet-i Fünun’da özellikle sembolist-parnasyen çizgide, imge ve musikiye yaslanan şiiriyle tanınır. Diğer seçenekler farklı dönem/akım ve poetikaları işaret eder.
6. soru
Çözümlü soru 6
Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi Servet-i Fünun edebiyatının oluşum ve yayılma süreciyle ilgili doğru bir bilgidir?
A
Topluluğun edebî kimliği, Tevfik Fikret’in Servet-i Fünun dergisinin yazı işleri müdürlüğüne gelmesiyle belirginleşmiştir.
B
Topluluk, ilkelerini bir edebî manifesto ile ilan etmiş ve bu metin dönemin bütün dergilerinde yayımlanmıştır.
C
Servet-i Fünun, halk şiiri nazım biçimlerini canlandırmayı amaçlayan bir sanat hareketi olarak doğmuştur.
D
Topluluk, Millî Edebiyat’ın başlattığı sadeleşme hareketine tepki olarak ortaya çıkmıştır.
Çözüm
Servet-i Fünun’un edebî topluluk niteliği, Tevfik Fikret’in derginin yazı işleri müdürlüğüne geçmesiyle güçlenir. Manifesto yayımlama gibi bir durum yoktur; ayrıca sadeleşme Millî Edebiyat’la sonradan gelir.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: D
Aşağıdaki sanatçı-eser eşleştirmelerinden hangisi Servet-i Fünun edebiyatı kapsamında değerlendirilemez?
A
Halit Ziya Uşaklıgil — Nemide
B
Mehmet Rauf — Ferda-yı Garam
C
Tevfik Fikret — Rübab-ı Şikeste
D
Hüseyin Rahmi Gürpınar — Şık
Çözüm
Hüseyin Rahmi, realizm/natüralizm çizgisinde ve bağımsız bir romancı olarak değerlendirilir; Servet-i Fünun topluluğuna dâhil sayılmaz. Diğer eşleştirmeler Servet-i Fünun kadrosu ve ürünleriyle uyumludur.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: B
Servet-i Fünun edebiyatının temaları ve dünya görüşü dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisi bu döneme ait bir eğilimi en doğru biçimde yansıtır?
A
Toplumsal sorunları doğrudan ele alıp geniş kitleleri harekete geçirmeyi amaçlayan toplumcu bir sanat anlayışı benimsenmiştir.
B
Bireysel duyarlık, karamsarlık ve kaçış (tabiat/estetik dünya) eğilimi belirgindir; sanat kaygısı ön plandadır.
C
Sade Türkçe ile ulusal bilinç oluşturma hedefi, şiir ve romanda temel ilke hâline getirilmiştir.
D
Dini-tasavvufi temalar merkeze alınmış; geleneksel nazım biçimlerine kesin dönüş yapılmıştır.
Çözüm
Servet-i Fünun’da bireysel temalar, melankoli, hayal kırıklığı ve estetik kaygı öne çıkar. Toplumcu, milliyetçi-sadeleşmeci ya da tasavvufi-merkezli bir çizgi dönem için belirleyici değildir.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi Servet-i Fünun edebiyatının oluşumunda etkili olan yayın organı ve bu yayın organının etrafında toplanan sanatçılarla ilgili doğru bir bilgidir?
A
Servet-i Fünun dergisi, Recaizade Mahmut Ekrem’in doğrudan yönetiminde kurulmuş; topluluk, Millî Edebiyat ilkelerini benimsemiştir.
B
Servet-i Fünun dergisi, Tevfik Fikret’in yazı işleri müdürlüğü döneminde bir edebî topluluk kimliği kazanmış; sanat anlayışında Batı (özellikle Fransız) etkisi belirginleşmiştir.
C
Servet-i Fünun dergisi, Tanzimat’ın birinci kuşağının ortak yayın organı olmuş; topluluk halkçılık ve toplumsal faydayı öncelemiştir.
D
Servet-i Fünun dergisi, Fecr-i Âti’nin kuruluş bildirisiyle birlikte edebî bir topluluk hâline gelmiş; dilde sadeleşmeyi temel ilke edinmiştir.
Çözüm
Servet-i Fünun topluluğu, derginin Tevfik Fikret döneminde edebî bir merkez hâline gelmesiyle belirginleşir. Sanat anlayışında Fransız edebiyatı ve parnasizm-sembolizm etkisi öne çıkar.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi Servet-i Fünun edebiyatının dil ve üslup anlayışını en doğru biçimde açıklar?
A
Konuşma diline yaklaşan sade Türkçe ile halkın anlayacağı bir anlatımı hedeflemiştir.
B
Arapça-Farsça tamlamalarla ağırlaşan, sanatlı ve bireysel duyarlığı öne çıkaran bir dil kullanmıştır.
C
Milli konulara yönelerek destansı bir söyleyiş ve hece ölçüsünü esas almıştır.
D
Toplumsal eleştiriyi öne çıkarıp didaktik bir üslup ve yalın cümle yapısı benimsemiştir.
Çözüm
Servet-i Fünun sanatçıları bireysel temaları işlerken ağır, sanatlı ve tamlamalarla yüklü bir dil kullanmıştır. Sadeleşme ve toplumsal-didaktik üslup bu dönemin belirgin özelliği değildir.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: A
Servet-i Fünun romanında görülen “realist gözlem + natüralist determinizm” çizgisine en uygun eşleştirme aşağıdakilerden hangisidir?
A
Halit Ziya Uşaklıgil – Mai ve Siyah
B
Mehmet Rauf – Eylül
C
Hüseyin Cahit Yalçın – Nadide
D
Ahmet Hikmet Müftüoğlu – Gönül Hanım
Çözüm
Halit Ziya’nın romanlarında gözleme dayalı gerçekçilik güçlüdür; yer yer natüralist etkiyle çevre/kalıtım belirleyiciliği de görülür. “Eylül” daha çok psikolojik roman çizgisinde öne çıkar.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi Tevfik Fikret’in Servet-i Fünun dönemindeki şiir anlayışıyla çelişir?
A
Şiirde musikiye ve biçim kusursuzluğuna önem vermesi
B
Aruz ölçüsünü ustalıkla kullanması
C
Sanatın toplum için olduğunu savunup toplumsal faydayı birincil amaç yapması
D
Tablo gibi betimlemelere ve imge yoğunluğuna yer vermesi
Çözüm
Servet-i Fünun anlayışında “sanat için sanat” ilkesi baskındır; Fikret’in bu dönemdeki şiirlerinde de estetik kaygı öne çıkar. Toplumsal faydayı birincil amaç hâline getirmesi daha sonraki yönelişleriyle ilişkilidir.
