Vatan Yahut Silistre Namık Kemal'e aittir ve Tanzimat tiyatrosunun en bilinen eserlerindendir. Şair Evlenmesi Şinasi'nindir; Zavallı Çocuk Namık Kemal'indir; Gülnihal ise Namık Kemal'e aittir.

Ahmet Mithat Efendi, Tanzimat'ta romanı halka ulaştıran ve türün yaygınlaşmasına öncülük eden isimlerdendir. Halit Ziya Servetifünun, Yakup Kadri ise Milli Edebiyat/Cumhuriyet çizgisinde değerlendirilir.

Şemsettin Sami’nin Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat’ı ilk edebî roman kabul edilir. İntibah ise ilk edebî roman örneklerinden olsa da bu unvan genellikle Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat’a verilir.

Araba Sevdası, Recaizade Mahmut Ekrem’in daha estetik kaygılı, realist çizgideki II. dönem anlayışıyla ilişkilendirilir. Diğerleri daha çok I. dönem/toplumsal fayda ekseninde anılır.

Şair Evlenmesi Şinasi’ye aittir ve ilk yerli tiyatro kabul edilir. Sergüzeşt Sami Paşazade Sezai’nindir; Araba Sevdası Recaizade Mahmut Ekrem’indir. Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat ise Şemsettin Sami’ye aittir.

I. dönem genel olarak 'toplum için sanat' anlayışına yakındır. Bireysel duyuş ve estetik kaygının belirgin biçimde öne çıkması II. dönemle daha çok ilişkilidir. Bu nedenle D daha az uyumludur.

İlk çeviri roman (Telemak) roman türünün tanınmasına katkı sağlamış ve yerli roman denemelerini teşvik etmiştir. Tanzimat romanında anlatıcı sık sık okura seslenir ve öğretici tavır görülür. Realizm/natüralizm ve modernist kurgu bu dönemde bütünüyle yerleşmiş değildir.

II. dönemde (Ekrem, Hamit, Sezai) estetik kaygı belirginleşir ve 'sanat için sanat' eğilimi güçlenir. I. dönemde toplumsal fayda ve siyasal söylem daha baskındır. Milli romantizm ve sözlü ürün derlemeleri daha çok sonraki dönemlerin karakteridir.

Tanzimat I. Dönem romanında “toplum için sanat” anlayışı baskındır; yazar sık sık araya girerek okuru yönlendirir. Diğer seçenekler daha çok Servetifünun/modern roman özellikleridir.

Araba Sevdası, Tanzimat II. Dönem’de teknik ve gözlem gücüyle öne çıkan; yanlış Batılılaşmayı daha gerçekçi çizgide işleyen bir romandır. Diğer seçeneklerde verilen yöntemler ya I. dönem didaktizmine aittir ya da eserin yapısıyla uyumsuzdur.

Ziya Paşa’nın Harabat’ta divan şiirini savunmasıyla, bentlerinde düşünce ve eleştiriyi öne çıkarması arasında belirgin bir ikilik vardır. Diğer seçeneklerdeki genellemeler Tanzimat şairlerinin bilinen tutumlarıyla çelişir.

Tanzimat I. Dönem romanında amaç toplumu eğitmek olduğu için tezli anlatım, tipler ve yazarın müdahaleleri yaygındır. Derin psikolojik çözümlemeler ise daha çok Tanzimat II. Dönem ve Servetifünun romanında belirginleşir.