Numicorn logosuNumicornÖğren, çöz, ilerle
İlk 12 soru

Çözümlü test soruları

Bu sayfada sınırlı sayıda soru ve doğru cevap gösterilir. Konu kazanımlarını ve çözüm adımlarını birlikte değerlendirebilirsin.

Test çözmeye başla
1. soru

AYT - İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı ve Geçiş Dönemi - Orta Test - İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı ve Geçiş Dönemi 3 - 3

Doğru cevap: A
Geçiş Dönemi eserlerinden Divânu Lügati’t-Türk’ün yazılış amaçlarından biri aşağıdakilerden hangisidir?
A
Türkçenin Arapçadan üstün olduğunu göstermek ve Araplara Türkçeyi öğretmek
B
Türk tarihini destanlar hâlinde derleyip tek bir kitapta toplamak
C
Tasavvufi düşünceyi halka yaymak için sade Türkçe ile öğütler vermek
D
Türk boylarını birleştirmek için siyasi bir program ortaya koymak

Çözüm

Divânu Lügati’t-Türk, Kaşgarlı Mahmud tarafından Araplara Türkçeyi öğretmek ve Türkçenin zenginliğini göstermek amacıyla yazılmıştır. Eser bir sözlük ve aynı zamanda kültür hazinesidir.
2. soru

Çözümlü soru 2

Doğru cevap: D
Aşağıdakilerden hangisi "Geçiş Dönemi (İslamiyet’e geçiş)" eserlerinin ortak özelliklerinden biri değildir?
A
Türkçe yazılmış olmaları ve halkın anlayabileceği bir dil hedeflemeleri
B
Didaktik (öğretici) amaç taşımaları
C
İslamî kavramların yer almasıyla birlikte Türk kültür unsurlarını da barındırmaları
D
Tamamının aruz ölçüsüyle ve gazel nazım şekliyle yazılması

Çözüm

Geçiş dönemi eserleri genellikle öğreticidir ve İslamî unsurlarla Türk kültürünü birlikte taşır. Ancak hepsi aruzla ve özellikle gazelle yazılmış değildir. Örneğin Kutadgu Bilig mesnevi biçimindedir.
3. soru

Çözümlü soru 3

Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet öncesi Türk destan geleneği ile ilgili doğru bir çıkarımdır?
A
Destanların tamamı yazılı kaynaklara dayanır ve ilk örnekleri Uygurların yerleşik hayatıyla başlar.
B
Destanlar, milletlerin tarihî olaylarını olağanüstü unsurlarla birleştirerek sözlü gelenekte yaşatır.
C
Destanlarda bireysel duygular ön plandadır; toplum hayatı ve savaşlar arka planda kalır.
D
Destanlarda kullanılan dil tamamen Arapça-Farsça tamlamalarla kuruludur.

Çözüm

Destanlar, toplumun ortak hafızasında yer eden olayları olağanüstü öğelerle anlatan sözlü ürünlerdir. İslamiyet öncesi dönemde sözlü gelenek esastır. Arapça-Farsça yoğun tamlamalar bu dönem için geçerli değildir.
4. soru

Çözümlü soru 4

Doğru cevap: C
Aşağıdakilerden hangisi Geçiş Dönemi eserlerinin (İslamiyet’e geçiş süreci) ortak bir özelliği olarak değerlendirilemez?
A
Didaktik (öğretici) amaçla yazılmaları
B
Türkçenin yazı dili olarak belirgin biçimde kullanılması
C
Tamamının aruz ölçüsüyle yazılması
D
Yeni dinî-kültürel çevrenin kavramlarını yansıtmaları

Çözüm

Geçiş Dönemi eserlerinin hepsi aruzla yazılmamıştır; örneğin Dîvânu Lugâti’t-Türk sözlük niteliğindedir, Kutadgu Bilig ise mesnevi biçiminde aruzla yazılmıştır. A, B ve D bu dönemin genel karakteriyle uyumludur.
5. soru

Çözümlü soru 5

Doğru cevap: A
Aşağıdakilerden hangisi Dîvânu Lugâti’t-Türk’ün yazılış amacı ve içeriğiyle en doğru biçimde örtüşür?
A
Araplara Türkçeyi öğretmek; Türk boyları, söz varlığı ve örnek şiirlerle dili tanıtmak
B
Türk devlet yönetimini düzenlemek; hükümdara siyasetname sunmak
C
Tasavvufî düşünceyi yaymak; hikmetlerle halkı irşat etmek
D
Oğuzların destan geleneğini yazıya geçirmek; tek bir destanı bütünlüklü anlatmak

Çözüm

Kaşgarlı Mahmud eseri Araplara Türkçeyi öğretmek ve Türkçenin zenginliğini göstermek için yazmıştır; sözlük, örnekler ve kültürel bilgiler içerir. B Kutadgu Bilig’e, C Dîvân-ı Hikmet’e, D ise destan derlemelerine yakındır.
6. soru

Çözümlü soru 6

Doğru cevap: B
Geçiş dönemi eserlerinden Kutadgu Bilig ile Divânu Lügati’t-Türk’ün ortak yönü aşağıdakilerden hangisidir?
A
Her ikisinin de Araplara Türkçeyi öğretme amacıyla yazılması
B
Her ikisinin de didaktik nitelikte olup dönemin devlet-toplum anlayışına ışık tutması
C
Her ikisinin de tamamen sözlü geleneğe dayalı anonim ürünler olması
D
Her ikisinin de yalnızca dinî-tasavvufî içerik taşıması

Çözüm

Kutadgu Bilig siyasetname niteliğinde öğretici bir eserdir; Divânu Lügati’t-Türk sözlük olmakla birlikte kültürel bilgiler de verir. İkisi de dönemin toplumsal ve yönetim anlayışına dair veriler içerir.
7. soru

Çözümlü soru 7

Doğru cevap: B
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “geçiş dönemi” (İslamiyet’e geçiş) eserlerinin ortak özelliklerinden biri doğru verilmiştir?
A
Tamamında yalnızca dörtlük nazım birimi kullanılmış, beyit hiç görülmemiştir.
B
Arap alfabesi kullanılmaya başlanmış; İslami kavramlar yer alırken Türkçe söz varlığı da güçlü biçimde korunmuştur.
C
Eserlerin dili bütünüyle Arapça ve Farsçadır; Türkçe yalnızca örnek cümlelerde geçer.
D
Nazım biçimi olarak yalnızca koşuk tercih edilmiş; mesnevi kullanılmamıştır.

Çözüm

Geçiş dönemi eserlerinde Arap alfabesi ve İslami kavramlar görülürken Türkçe hâlâ belirgindir. Beyit ve mesnevi gibi unsurlar da kullanılır. Bu nedenle B doğru, diğerleri genelleyici ve yanlıştır.
Blog

İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı ve Geçiş Dönemi için blog rehberleri

2027 AYT Edebiyat konuları, çalışma planı ve sanatçı-eser tekrar rehberi
TYT-AYT

2027 AYT Edebiyat Konuları ve Çalışma Planı

2027 AYT Edebiyat konuları, konu sıralaması, 12 haftalık çalışma planı, sanatçı-eser ezberi, tekrar rutini ve deneme stratejisi.