AYT - Milli Edebiyat - Orta Test - Milli Edebiyat 1 - 2
Doğru cevap: C
Milli Edebiyat Dönemi’nde hece ölçüsünü düzenli ve etkili kullanmasıyla öne çıkan şair aşağıdakilerden hangisidir?
A
Yahya Kemal Beyatlı
B
Mehmet Akif Ersoy
C
Ziya Gökalp
D
Ahmet Haşim
Çözüm
Ziya Gökalp, Milli Edebiyat’ın fikir ve şiir alanındaki önemli isimlerindendir ve heceyi kullanmıştır. Yahya Kemal ve Ahmet Haşim daha çok farklı estetik çizgilerde, Mehmet Akif ise ağırlıkla aruzla tanınır.
2. soru
AYT - Milli Edebiyat - Orta Test - Milli Edebiyat 1 - 3
Doğru cevap: B
Aşağıdakilerden hangisi Milli Edebiyat Dönemi roman ve hikâyesinde sık görülen bir temadır?
Bireyin bilinç akışıyla iç dünyasını parçalı biçimde vermek
Çözüm
Milli Edebiyat’ta “memleket edebiyatı” anlayışıyla Anadolu ve toplum gerçekleri öne çıkar. Mitolojik kurgu, saray idealizasyonu ve bilinç akışı bu dönemin baskın eğilimleri değildir.
3. soru
AYT - Milli Edebiyat - Orta Test - Milli Edebiyat 2 - 5
Doğru cevap: B
Milli Edebiyat Dönemi şiirinde hece ölçüsünün yaygınlaşmasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A
Divan şiiri geleneğini aynen sürdürmek
B
Halk şiiri geleneğine yaklaşarak ulusal bir söyleyiş kurmak
C
Şiiri müzikten tamamen koparmak
D
Batı şiirindeki serbest nazmı zorunlu kılmak
Çözüm
Hece ölçüsü, halk şiiri geleneğiyle bağ kurarak ulusal bir edebiyat oluşturma düşüncesini destekler. Bu tercih Divan geleneğini sürdürmek ya da serbest nazmı zorunlu kılmak anlamına gelmez.
4. soru
AYT - Milli Edebiyat - Orta Test - Milli Edebiyat 5 - 4
Doğru cevap: C
Milli Edebiyat Dönemi roman ve hikâyelerinde aşağıdaki temalardan hangisi daha az görülür?
A
Anadolu insanı ve memleket gerçekleri
B
Milli Mücadele ve toplumsal değişim
C
Bireyin iç dünyası ve sembolik anlatım ağırlığı
D
Gelenek-görenekler ve sosyal sorunlar
Çözüm
Milli Edebiyat'ta memleket edebiyatı anlayışıyla toplum ve Anadolu gerçekleri öne çıkar. Sembolik anlatım ve bireyin iç dünyasına yoğunlaşma daha çok farklı edebi anlayışların özelliğidir.
5. soru
Çözümlü soru 5
Doğru cevap: A
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi Milli Edebiyat Dönemi’nde “Anadolu’yu ve halk gerçekliğini gözleme dayalı, süssüz bir anlatımla” ele alan anlayışla en doğru biçimde örtüşür?
A
Refik Halit Karay – Memleket Hikâyeleri
B
Halide Edip Adıvar – Ateşten Gömlek
C
Yakup Kadri Karaosmanoğlu – Yaban
D
Reşat Nuri Güntekin – Çalıkuşu
Çözüm
Refik Halit’in Memleket Hikâyeleri, Anadolu insanını gözleme dayalı ve yalın bir dille anlatmasıyla “memleket edebiyatı” çizgisinin erken ve tipik örneğidir. Diğerleri Anadolu ve toplum temalarını işlese de bu ölçüde hikâye türünde gözlemci-yalın üslup vurgusuyla özdeşleşmez.
6. soru
Çözümlü soru 6
Doğru cevap: C
Milli Edebiyat Dönemi romanlarıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
A
Toplum sorunlarına ve Anadolu gerçekliğine yöneliş belirgindir.
B
Dil, genel olarak sadeleşme ve konuşma diline yaklaşma eğilimindedir.
C
Bireyin iç dünyasını merkeze alan modernist teknikler (bilinç akışı vb.) yaygın ve belirleyicidir.
D
Kurtuluş Savaşı ve Millî Mücadele teması önemli bir yer tutar.
Çözüm
Milli Edebiyat romanında modernist teknikler belirleyici değildir; daha çok gerçekçi/toplumcu çizgi ve tezli yapı öne çıkar. Bilinç akışı gibi teknikler Türk romanında daha çok sonraki dönemlerde yaygınlaşır.
7. soru
Çözümlü soru 7
Doğru cevap: D
Aşağıdaki eser–özellik eşleştirmelerinden hangisi Milli Edebiyat Dönemi bağlamında doğru değildir?
A
Ömer Seyfettin – Yeni Lisan anlayışına uygun, kısa ve olay merkezli hikâyeler
B
Ziya Gökalp – Türkçülük düşüncesini sistemleştiren şiir ve yazılar
C
Mehmet Emin Yurdakul – Heceyle, halkçı-milliyetçi söyleyişe dayalı şiirler
D
Ahmet Haşim – Sade dil ve toplumsal gerçekçilikle Anadolu’yu anlatan şiirler
Çözüm
Ahmet Haşim, Fecr-i Âti/Servetifünun çizgisinde sembolist-imgeci bir şiir anlayışına sahiptir; toplumsal gerçekçilik ve Anadolu anlatımı onun şiirinin belirleyici yönü değildir. Diğer eşleştirmeler Milli Edebiyat’ın temel nitelikleriyle uyumludur.
8. soru
Çözümlü soru 8
Doğru cevap: D
“Yeni Lisan” hareketinin temel amaçları göz önüne alındığında aşağıdaki uygulamalardan hangisi bu anlayışla çelişir?
A
Arapça-Farsça tamlamaları azaltıp Türkçe söz dizimine yönelmek
B
Konuşma diline yaklaşan, anlaşılır bir yazı dili kurmak
C
İstanbul Türkçesini yazı dili için esas almak
D
Ağır, sanatlı söyleyişi koruyup söz varlığında Osmanlıca unsurları özellikle artırmak
Çözüm
Yeni Lisan; sadeleşmeyi, konuşma diline yaklaşmayı ve Osmanlıca’nın ağır unsurlarını ayıklamayı hedefler. Bu nedenle ağır, sanatlı söyleyişi özellikle artırmak anlayışla doğrudan çelişir.
9. soru
Çözümlü soru 9
Doğru cevap: B
Aşağıdaki yargılardan hangisi Milli Edebiyat (1911-1923) anlayışını diğer dönemlerden ayıran en belirgin ilkeyi doğru verir?
A
Sanatın bireysel bilinçaltını yansıtması ve imge yoğunluğunun esas alınması
B
Konuşma diline dayalı sade Türkçe ile ulusal konuların işlenmesi ve hece ölçüsünün öne çıkarılması
C
Aruz ölçüsüyle ağır bir dil kullanılarak seçkin zümreye seslenilmesi
D
Toplumcu gerçekçi bakışla sınıf çatışmasının merkeze alınması
Çözüm
Milli Edebiyatın ayırt edici yönü dilde sadeleşme (Yeni Lisan) ve ulusal duyarlılıktır. Şiirde hece ölçüsü ve memleket temaları belirginleşir. Diğer seçenekler farklı dönemlerin poetikalarını yansıtır.
10. soru
Çözümlü soru 10
Doğru cevap: D
Aşağıdaki eser–yazar eşleştirmelerinden hangisi Milli Edebiyat dönemiyle ilişkilendirilemez?
A
Ateşten Gömlek — Halide Edip Adıvar
B
Çalıkuşu — Reşat Nuri Güntekin
C
Yaban — Yakup Kadri Karaosmanoğlu
D
Mai ve Siyah — Halit Ziya Uşaklıgil
Çözüm
Mai ve Siyah, Servetifünun döneminin romanıdır. Diğer eserler Milli Edebiyat/Erken Cumhuriyet çizgisinde ulusal-toplumsal temalarla değerlendirilir. Bu nedenle dönemle ilişkilendirilemeyen D’dir.
11. soru
Çözümlü soru 11
Doğru cevap: D
Aşağıdaki sanatçılardan hangisi Milli Edebiyat döneminde "hece" ile şiir yazmakla birlikte, şiir anlayışı bakımından "saf şiir" (öz şiir) çizgisine daha yakındır?
A
Mehmet Emin Yurdakul
B
Ziya Gökalp
C
Ahmet Haşim
D
Yahya Kemal Beyatlı
Çözüm
Yahya Kemal, dili işçilikle kullanan ve şiirde estetik kaygıyı öne çıkaran bir çizgidedir. Milli Edebiyatçılar gibi heceyi zorunlu bir program olarak benimsemez; daha çok saf şiir anlayışına yakındır. Diğerleri Milli Edebiyatın ideolojik/ulusal yönünü daha belirgin taşır.
12. soru
Çözümlü soru 12
Doğru cevap: B
Milli Edebiyat romanında "Anadolu"nun gerçekliğiyle "aydın-halk" çatışmasını sert biçimde problemleştiren eser aşağıdakilerden hangisidir?
A
Kiralık Konak
B
Yaban
C
Sinekli Bakkal
D
Eylül
Çözüm
Yaban, aydın ile Anadolu köylüsü arasındaki kopukluğu merkezine alır ve Anadolu gerçekliğini çarpıcı biçimde işler. Kiralık Konak daha çok kuşak/medeniyet değişimini, Sinekli Bakkal toplumsal dönüşümü; Eylül ise bireysel psikolojiyi öne çıkarır. Bu nedenle doğru seçenek B’dir.